Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Dağıtım Şirketleri ile Yetkili Bayilerin ve Tüketicilerin Uymaları Gereken Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğ (TRKGM-2000/5)
Sanayi ve Ticaret Bakanlığından:
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Tebliğ, Sıvılaştırılmış Petrol Gazlarının (LPG) tüplü ve dökme
olarak, Bakanlıkça yürürlüğe konulmuş bulunan;
- TS 55 "Tüpler-Sıvılaştırılmış Petrol Gazları İçin",
- TS 1445 "Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG)-Taşıma Kuralları",
- TS 1446 "Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG)-Depolama Kuralları",
- TS 1449 "Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG)-Doldurma ve Boşaltma
Kuralları",
- TS 1862 "Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG)-Tüp Donanımları-Valfler,
- TS 6600 EN 417 "Gaz Kartuşları (Tüpler) Yeniden Doldurulamayan-Metalik-
LPG İçin-Vanalı veya Vanasız-Taşınabilir Cihazlarda Kullanılan-İmalat,
Muayene, Deneyler ve İşaretleme" standardları ile bundan sonra yürürlüğe
konulacak standardlarda öngörülen şartlarda piyasaya arz edilmesi ve tüketiciler
tarafından güvenli bir şekilde kullanılmasının sağlanması amacıyla
hazırlanmıştır.
Kapsam
Madde 2- Bu Tebliğ, Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) tüplerinin imal,
doldurma, boşaltma, depolama, taşıma, tamir ve bakım işlerini yürütenler, LPG'yi
dökme olarak kullananlar ile yetkili bayilerin ve tüketicilerin uymaları gereken
usul ve esasları kapsar.
Dayanak
Madde 3- Bu Tebliğ, 3143 sayılı Sanayi ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve
1705 sayılı Ticarette Tağşişin Men'i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması
Hakkında Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4- Bu Tebliğin uygulanmasında;
Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını ifade eder.
Bu
Tebliğde geçen diğer tanımlar ilgili standardlarda yeralmıştır.
Tüplü LPG Uygulamaları
LPG'nin Tüplü Olarak Piyasaya Arz Şekli
Madde 5- LPG tüpleri 2, 10, 12, 24 ve 45 kg. LPG ihtiva eden TS 55 ve TS 5306
standardlarına uygun tüplerle piyasaya arz edilir.
Tüplerdeki LPG Miktarının Kontrolü
Madde 6- Tüplerdeki LPG miktarının kontrolü; TS 1449 standardında belirtildiği
şekilde yapılır.
LPG
Tüplerinin Dolum Yeri ve Şekli
Madde 7- LPG tüpleri TS 1449 standardına uygun olarak dağıtım şirketine ait
dolum tesislerinde ve standardında belirtilen esaslara göre doldurulur.
LPG
Tüplerinin Tüketicilere İntikali
Madde 8- LPG tüplerinin tüketicilere intikali sadece LPG dağıtım şirketleri,
yetkili başbayileri, yetkili bayileri ve yetkili tali bayileri vasıtasıyla
yapılır. Bunların dışında hiçbir kişi veya kurum tarafından pazarlanmak amacıyla
hiçbir yerde bulundurulamaz ve tüketicilere satılamaz.
Cihazlara Takılı Olmayan Tüplerin Emniyeti
Madde 9- TS 1446 standardında belirtildiği gibi TS 1862 standardında yer alan A
sınıfı valfı olan LPG tüpleri, dolum tesisleri haricinde ve tesisata bağlı
olmadığı sürece, dolu veya boş durumdayken, her yerde, gaz çıkış ağızları
üzerinde sızdırmazlık özelliği olan vidalı ve contalı bir kör tapa ile kapalı
bulundurulmalıdır.
TS
1862 standardında yer alan B ve C sınıfı valfı olan dolu LPG tüpleri, dolum
tesisleri haricinde ve tesisata bağlı olmadığı sürece, her yerde, gaz çıkış
ağızları üzerinde mühür niteliğinde plastik bir kapakla kapatılmış olmalıdır.
Tüplerin kaldırılması-indirilmesi ve doldurma-boşaltma işlemlerinde hiçbir
surette valflerden ve/veya valf volanlarından tutulmamalıdır.
Dolum Anlaşması Olan Şirketler
Madde 10- TS 1449 standardında belirtildiği gibi LPG dağıtım şirketleri
aralarında yapacakları dolum anlaşmasının bir suretini yazılı olarak Bakanlığa
bildirmek zorundadırlar.
LPG
Dağıtım Şirketinin Sorumlulukları
Madde 11- LPG dağıtım şirketleri; yetkili başbayi, yetkili bayi, yetkili tali
bayi ve abonelerinin LPG tüp ihtiyaçlarını zamanında ve aksatılmadan
karşılanması için gerekli her türlü tedbirleri alırlar. Sözleşmeli bayiler
tarafından dolum tesisine getirilen boş tüpler, dolum yapılmadan önce ilgili
standardlara göre kontrolden geçirilir. Bu tüplerden; tamir, bakım, muayene ve
hidrostatik teste ihtiyaç gösterenler TS 5306 standardında belirtilen esaslara
uygun olarak ayrılırlar ve bu tüplere dolum yapılamaz.
LPG
dağıtım şirketleri, tüplerin kullanımı sırasında uyulması gereken hususlarla
ilgili olarak tanıtma ve kullanma kılavuzunun tüketicilere verilmesini sağlamak
mecburiyetindedirler. Dağıtım şirketleri Yetkili Makamlardan ruhsat almamış
firmalarla LPG bayilik sözleşmesi yapamazlar.
Periyodik Muayene Üniteleri ve Tamir Yerleri
Madde 12- Her bir dağıtım şirketi, tüplerin 10 yıllık periyodik muayenelerine
esas teşkil edecek hidrostatik test ve vana sıkma işlemlerini yapabilecek
üniteleri kendi dolum tesislerinde kurmak zorundadır. Ancak, bu işlemlerin
dışında kalan tamir, ısıl işlem, kumlama ile temizleme, çinko-alüminyum kaplama
veya fosfatlama işlemi gibi diğer ana işlemleri ya kendileri yapacak veya bu
işlemleri yaptırabilecekleri kişi veya kuruluşla yapacakları sözleşmenin
tasdikli bir suretini Bakanlığa göndereceklerdir. Bu üniteler ve tamir
yerlerinde periyodik muayeneler ve bahsi geçen ana işlemlerin TS 55 ve TS 5306
standartlarında belirtilen niteliklerde yapılabildiği, Bakanlık veya
yetkilendirdiği kuruluşlar tarafından verilecek bir Belge ile sağlanacaktır.
Bakanlık veya yetkilendirdiği kuruluşlardan Belge almamış olan yerlerde
periyodik muayene, tamir ve yukarıda sayılan ana işlemler yapılamaz.
Dolumu Yapılmaması Gereken Tüpler
Madde 13- TS 55, TS 5306 standardlarına uygun olmayan, periyodik muayenesi
yapılmayan ve TS 1449 standardında belirtildiği gibi dolum anlaşması olmayan
dağıtım şirketlerine ait yabancı markalı tüplere dolum yapılamaz, yaptırılamaz
ve bu tüpler piyasaya arz edilemez. Bu tüplerin doluma sokulması ve piyasada
görülmesi halinde el konularak yed-i emine teslim edilir. Yed-i eminde muhafaza
edilen tüpler ve gazlarının müsaderesi için mahkeme kararının kesinleşmesi
beklenir ve bu karara göre işlem yapılır. Ancak, can ve mal güvenliği açısından
tehlike arz eden durumlarda bu türden dolu tüplerin gazları, dolum tesisi
bulunan yerlerde dolum tesisine, dolum tesisi bulunmayan yerlerde ise, gerekli
emniyet tedbirleri alınmak suretiyle havaya boşaltılır. Bu durum suç duyurusu
için C.Başsavcılıklarına yapılacak başvurularda belirtilir.
Yetkili Bayilerin Sorumlulukları
Madde 14- Bayiler, satış yaptıkları LPG tüplerini (2 kg.lık LPG tüpleri hariç)
müşterinin bildireceği ev veya işyerlerine TS 1445 standardına göre taşımak ve
yetkili personeli vasıtasıyla cihazlara bağlamak, sızdırmazlık kontrolünü
yapmak, tüplerin kullanılması konusunda tüketicilere gerekli bilgi ile tanıtma
ve kullanma kılavuzunu vermek zorunda olup bu işlemlerden dolayı ücret talep
edemezler. Ayrıca tüketicilerin tüp ihtiyaçlarının zamanında ve aksatılmadan
karşılanması konusunda gerekli her türlü tedbiri almak zorundadır.
İşletme ruhsatı bulunan fabrika, otel, hastane, eğlence yeri, pansiyon, lokanta,
kahvehane, resmi ve özel kuruluşlar ile diğer işyeri vb. tesisler dışındaki
yerlerde 12 kg üzerinde LPG tüpü satışı yapılamaz. Satışın yapılması halinde,
dağıtım şirketi, yetkili başbayi, yetkili bayi ve yetkili tali bayi müştereken
ve müteselsilen sorumludurlar.
LPG
Tüplerinin Satış Yerleri
Madde 15- LPG tüp satış yerleri, TS 1446 standardına uygun olmalıdır.
Etiket, Tarife ve Fiyat Listeleri
Madde 16- LPG tüp satış yerlerinde fiyat listeleri görülebilir şekilde uygun
yerlere asılmak zorundadır.
Yeniden Doldurulamayan Tüpler (gaz kartuşları)
Madde 17- Yeniden doldurulamayan tüpler (Gaz Kartuşları) TS 6600 EN 417
standardına göre piyasaya arz edilir.
Tüketicilerin Can ve Mal Emniyeti İçin Uymaları Gerekli Hususlar
Madde 18- Tüketiciler, tüpleri ve tüp donanımlarını tanıtma ve kullanma
kılavuzlarına uygun olarak kullanmalı ve aşağıdaki hususlara dikkat
etmelidirler.
a)
Dolu LPG tüplerini abonesi oldukları dağıtım şirketinin yetkili başbayisi,
yetkili bayisi veya yetkili tali bayisinden almalıdırlar.
b)
Tüpün üzerinde, Türk Standardına uygun imal edildiğini gösteren TS 55 işaretini,
TSE işaretini ve TS 5306 standardına göre periyodik kontrolünün yapılmış olması
gereken tüplerde bu kontrolün yapıldığına dair işareti ile dağıtım şirketinin
adı özellikle aranmalıdır.
c)
Tüplerin üzerindeki LPG valfinin TS 1862 standardına uygun olduğunu gösteren
işaret aranmalıdır.
d)
Paslı, şişkin, ezik, kesik, boyasız, çatlak, yangın hasarlı.. vb. tüpler
kullanılmamalıdır.
e)
Tüple cihaz arasındaki hortum bağlantısı eksiz ve gereği kadar uzunlukta olmalı,
ancak uzunluğu 1,5 metreyi geçmemelidir.
f)
Hortumun dedantöre ve yakıcı cihaza bağlantıları kelepçe ile yapılmalı, eskiyen,
çatlayan yumuşayan, sertleşen veya imal tarihinden itibaren 3 yıl sonra
kullanılan hortumlar yenisi ile değiştirilmelidir.
g)
Yakıcı cihazın yakınında kolay tutuşabilen maddeler (kağıt, naylon, plastik, tül
örtü, perde ve sıvı yakıtlar vb.). bulundurulmamalıdır.
h)
Tüp yakıcı cihaz seviyesinden aşağıya konmalı ve dik konumda kullanılmalıdır.
ı)
Tüp doğrudan doğruya güneş ışınlarına maruz kalmamalı, kalorifer radyatöründen
en az 2m ve soba gibi ısıtıcıların en az 4m uzağına konmalıdır.
i)
Yakıcı cihaz, az havalanan küçük hacimli bir yerde bulunuyorsa burası sık sık
havalandırılmalıdır. Ayrıca tüp hiçbir zaman çevre kotunun altında bulunan
zeminden havalandırılmayan mahallerde bulundurulmamalıdır.
j)
Tüp değiştirirken tüpün bulunduğu hacimde gaz birikmesi mevcutsa (gaz havadan
ağır olduğu için zeminden itibaren birikmeye başlar) bir havlu veya bir süpürge
ile birikmiş gaz açık havaya sevk edilmelidir.
k)
Yakıcı cihaza yeni tüp bağlarken yakınında yanmakta olan mum veya alev halinde
yanan başka bir cisim varsa, tüp bağlama işlemi bu cisim söndürüldükten sonra
yapılmalıdır.
l)
Cihaza yeni tüp bağlantısı yapıldıktan sonra bağlantı yerlerinde gaz kaçağı olup
olmadığı sabun köpüğü ile kontrol edilmelidir. Kibrit, çakmak gibi açık ateş
kaynakları kesinlikle kullanılmamalıdır. Kaçak varsa vanayı kapatıp dedantörü
çıkarıp bayiye haber verilmelidir.
m)
Gaz kaçağı halinde kibrit yakılmamalı, elektrik anahtarı çevrilmemeli, buzdolabı
kapağı açılmamalıdır. Kıvılcıma neden olabilecek hareketlerden sakınılmalıdır.
n)
Aşırı hava akımı ve yemek taşmaları cihaz alevini söndürerek gaz birikmesine
sebep olur. Çok büyük tehlike arzeden bu durumla karşılaşmamaya dikkat
edilmelidir. Böyle bir durumla karşılaşıldığında önce vana kapatılmalı, daha
sonra pencere, kapı ve benzeri havalandırma yerleri açılarak odanın
havalandırılması ve biriken gazların dışarıya çıkması sağlanmalıdır. Bunlar
yapılmadan kesinlikle cihaz kullanılmamalıdır.
o)
Kullanılan veya yedek LPG tüplerinin dolap içerisinde bulunması durumunda, dolap
kapağının altında havalandırma delikleri açılmalıdır. Yedek tüp kullanılan tüpün
yanına konulmamalıdır. Her aile en fazla bir adet tüp yedekleyebilir.
p)
Piknik tüpü üzerinde çapı 20 cm den büyük tencere vb. kaplar konulmamalıdır.
r)
LPG tüpleri ve bunlarla birlikte kullanılan cihazlar, uyumak için kullanılan
mahallerden yatmadan önce çıkarılmalıdır. Borusuz sobalar, kamping lamba ve
sobalar yanar halde bırakılıp uyunmamalıdır.
Gaz
Kartuşlarının Kullanımı Sırasında Dikkat Edilecek Hususlar
a)
Kartuşların değişimi iyi havalandırılmış, tutuşturucu kaynaklardan uzak bir
ortamda yapılmalıdır.
b)
Cihazın vanası kapatılarak kartuştan ayrılmalıdır.
c)
Bağlantı contası hasar görmüşse değiştirilmelidir.
d)
Direkt veya doğrudan güneş ışığından ve ısı kaynaklarından korunmalıdır.
e)
50øC'yi aşan sıcaklıklara maruz bırakılmamalıdır.
f)
Dolu ve boş tüpler çocuklardan uzak tutulmalıdır.
g)
Kartuşlar kullanıldıktan sonra delinmemeli, yırtılmamalı, ateşe atılmamalı ve
emniyetli bir yere atılmalıdır.
h)
Cihazla birlikte verilen kullanma talimatlarına uyulmalıdır.
Dökme LPG Uygulamaları
Sözleşme Yapma Zorunluluğu
Madde 19- Dökme LPG kullanıcıları konut ve işyerlerinde LPG depolama tankları ve
tesisat kurulmadan önce bir LPG dağıtım şirketi ile "Dökme LPG İkmal Sözleşmesi"
yapmak zorundadır. LPG Dağıtım Şirketi ve Kullanıcıların Sorumlulukları ve
Standartlara Uygunluk
Madde 20- Dökme LPG tankları ve tesisatın, standartlara uygun olarak
kurulmasından LPG ikmali yapan dağıtım şirketi, standartlara uygun olarak
işletilmesinden ise kullanıcılar sorumludur. Dökme LPG taşıma, depolama,
doldurma ve boşaltma işlemleri, TS 1445, TS 1446 ve TS 1449 standardlarına uygun
olmak zorundadır.
Yetkili Makamlardan İzin Alınması
Madde 21- Dökme LPG kullanan yerler, ilgili mevzuat hükümlerine göre Yetkili
Makamlardan gerekli izinleri almak zorundadır.
LPG
Depolama Tanklarının Kuruluş Şekli
Madde 22- Dökme LPG depolama tankları ve donanımın;
a)
5 m'den daha yakınında herhangi bir kanal ve/veya kanalizasyon girişi ve benzeri
çukurluklar bulunmayacaktır.
b)
3 m yakınına kadar yanıcı madde bulundurulmayacak ve bu mesafedeki kuru ot vb
gibi kolay tutuşabilen maddelerle gerekli mücadele yapılacaktır.
c)
Bulunduğu sahaya, yerden en fazla 20 cm. yükseklikte ark sızdırmaz (ex-proof) en
az bir LPG dedektörüne sahip gaz alarm sistemi konulacaktır.
d)
Çevresi, tank dış cidarının en az 1 metre uzağından itibaren en az 180 cm.
yüksekliğinde tel örgü, çit vb ile çevrilmiş olacaktır.
Proje Hazırlanması
Madde 23- Dökme LPG depolama tankları ve tesisat projesine uygun olarak
kurulmak, tesisat projesi ve vaziyet planı gibi projelerin birer örneği de dökme
LPG kullanan yerlerde bulundurulmak zorundadır.
LPG
Depolama Tanklarının Kuruluş Yeri
Madde 24- Dökme LPG depolama tankları binaların dışına tesis edilmek, sundurma
gibi örtülerin yapılması halinde çevresinin en az yarısı açık bulundurulmak
zorundadır.
Yeraltı Tanklarında Katodik Koruma ve Zeminin Doldurulması
Madde 25- Tankların yeraltına gömülmesi durumunda; yer altında kalan boru
tesisatı ile tankın katodik korumasının yapılması zorunludur.
Yer
altı tanklarının dış üst yüzeyinin zeminden en az 15 cm. Aşağıda olması ve dış
düzey üzerinde kalan bu kısmın zemin seviyesine kadar, boşluk kalmayacak şekilde
kum ve benzeri maddelerle doldurulması gerekir. Bu durumda tankların üzerinden
araç geçmemesi için gerekli tedbirler alınmalıdır.
Tankların Dolum Oranı
Madde 26- Dökme LPG depolama tanklarının hacimsel doldurma oranı %80'i
aşmayacaktır.
Uyarı Levhaları
Madde 27- Dökme LPG'nin doldurma ve boşaltma yapıldığı bölümlerde ateşli
ısıtıcılar bulundurulamaz, sigara içilmesine ve ateş yakılmasına izin verilemez.
Tesiste kolayca görülebilen yerlere yeterince "Sigara İçilmez" ve "Ateşle
Yaklaşılmaz" gibi uyarı levhaları konulacaktır. Dökme LPG tanklarının bulunduğu
yerde "Tanker Boşaltma Talimatı" bulundurulacaktır.
Test Kontrol Raporu
Madde 28- Dökme LPG depolama tankları ve tesisat işletmeye alınmadan önce;
Üniversiteler, Türk Standardları Enstitüsü, Türk Loydu ve bunun gibi akredite
edilmiş kuruluşların herhangi birinden "Test Kontrol Raporu" alınacaktır.
Tankların ve Valflerin Test Edilmesi
Madde 29- Dökme LPG depolama tankları TS 1446 standardına göre en geç 10 yılda
bir defa su ile hidrostatik deneye tabi tutulacaktır. Tankların yerlerinin
değiştirilmesi veya üzerlerinde tamirat yapılması halinde, devreye alınmadan
önce süre şartı aranmaksızın hidrostatik deneye tabi tutulacaktır. Emniyet
valfleri ise TS 1449 standardına göre deneye tabi tutulacaktır.
Dökme LPG kullanıcılarının eğitimi
Madde 30- Dökme LPG kullanılan işyerleri ve konutlarda bu konuda görevli
personelin, LPG ikmali yapan LPG dağıtım şirketi tarafından LPG nin özellikleri
ve bunun meydana getirebileceği tehlikeler konusunda eğitilmesi ve bu eğitimin
bir sertifika ile belgelendirilmesi zorunludur.
Dökme LPG Uygulamalarında Dikkat Edilecek Hususlar
Madde 31- Dökme LPG Uygulamalarında can ve mal güvenliği için aşağıdaki
hususlara uyulmalıdır.
a)
Tank sahasının güvenlik sınırları içinde yanıcı madde bulunmamalıdır.
b)
Tank sahasına, LPG ikmali dışında ilgisiz kişilerin girmesi önlenmelidir.
c)
Doluma başlamadan önce en az 2 adet yangın söndürücü hazır bulundurulmalıdır.
d)
LPG dolumuna başlamadan önce tanker motoru durdurulmalı, el freni çekilmeli,
aracın ekzost çıkışına alev tutucu takılmalı, araç topraklanmalı ve aracın
tekerleklerine her iki yönde takoz konulmalıdır.
e)
Çatlak dolum hortumu ve arızalı dolum başlığı tespit edildiğinde dolum
yapılmamalıdır.
f)
Aşırı yağışlı, şimşekli ve fırtınalı havalarda dolum yapılmamalıdır.
g)
Dökme LPG tankına tankerden LPG dolumu sırasında sigara içilmesine ve ateşle
yaklaşılmasına müsaade edilmemelidir.
h)
Tanker şoförü LPG ikmali sırasında aracın başından ayrılmamalıdır.
ı)
Tankerin boşaltılması sırasında araç radyosu çalınmamalı, cep ve mobil telefonu
ve çağrı cihazı kullanılmamalıdır.
j)
LPG tankına dolum sırasında LPG kaçağına ve tanka aşırı doluma müsaade
edilmemelidir. LPG kaçağı varsa dolum durdurulmalıdır.
k)
LPG ikmali bitince tüm cihazlar ve hortumlar toplanmalı, araç ikmal yerinden
park sahasına çekilmelidir.
Diğer Hükümler
Denetim
Madde 32- Bu Tebliğ kapsamında Bakanlıkça görevlendirilecek personel denetleme
yapmaya yetkilidir.
Ceza
Madde 33- Bu Tebliğ hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 4077, 1705 ve
765 sayılı Kanunların ilgili hükümlerine göre işlem yapılır.
Kaldırılan hükümler
Madde 34- 29.05.1990 tarih, 20532 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 90/44-45
sayılı Tebliğ ile 16.01.1998 tarih, 23232 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
TRKGM- 97/112-113 sayılı Tebliğ'ler yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
Madde 35- Bu Tebliğin 19-31 maddeleri yayımı tarihinden 3 ay sonra, diğer
hükümler yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 36- Bu Tebliğ hükümlerini Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.
likpetder.com, likpetder.org
