EPDK'nın Eskişehir'de usulsüzlük tespit etmesinin ardından gözler basınç
ayarıyla oynayarak vatandaşın soyan diğer şirketlere çevrildi. İşte gazda büyük
soygun: İnanılır gibi değil, doğalgaz şirketleri aldığından daha fazla gaz
satmış
EPDK'nın
Eskişehir'de usulsüzlük tespit etmesinin ardından gözler diğer doğalgaz dağıtım
şirketlerine çevrildi. Skandalın boyutlarının Esgaz'la sınırlı olmadığı
belirtilerek şirketlerin, gaz basıncını düşük tutup vatandaştan, tükettiğinden
daha fazla tahsilat yaptığı kaydedildi.
Türkiye’de 6 milyon doğalgaz abonesi var. Dağıtım şirketleri, katsayı oyunuyla
abonelerden yüzde 20 fazla para tahsil edebiliyor.
Konut ve sanayide kullanılan doğalgazda vatandaşın, tükettiği miktardan daha
fazla ödeme yaptığı ortaya çıktı. Sayaç ve hacim ölçer cihazlarının değerleriyle
oynayan bazı dağıtım şirketleri, havadan para kazanıyor. Gizli vurgun şu şekilde
yapılıyor: Konutlardaki gaz tüketimi faturalandırılmadan önce o aya ait basınç
ve sıcaklık değerlerinin yenilenmesi gerekiyor. Ancak denetim boşluğunu fırsat
bilen bazı dağıtım şirketleri, yaz-kış aynı katsayıyı kullanıyor. Sonuçta en
sıcak gün ile kış ortasındaki basınç aynı kabul ediliyor. Katsayı
değiştirilmeyince sayacın ölçtüğü gazın hacmi arttığından 1 metreküplük tüketim
faturaya 1,2 metreküp olarak yansıyor. Bunun son örneği Eskişehir'de yaşandı.
İhbar üzerine başlatılan incelemede Enerji Üst Kurulu (EPDK), Esgaz'ı kusurlu
buldu ve 2002 ile 2006 yılları arasında abonelerden aldığı fazla ücreti iade
etmesini istedi. Şirket söz konusu tutarı 6 taksit halinde fatura üzerinden
mahsup edecek. EPDK yetkilileri, katsayı denetimlerinin devam edeceğini
belirtiyor. Konuya yakın kaynaklar, "Tüketimi fazla olan abonelerde hacim ölçer
ve şebeke basıncı kontrolü hâlâ yeterince yapılmıyor. Bu yolla da vatandaştan
milyonlarca YTL fazla para tahsil ediliyor." bilgisini veriyor.
Şirketlerin aldığı gaz miktarı ile satış rakamları arasındaki farklılık da
vurgun iddialarını güçlendiriyor. Önemli dağıtım şirketlerinden biri, BOTAŞ'tan
2000 yılında 879 milyon 739 bin metreküp gaz alırken, aboneye sattığı rakam 1
milyar metreküpü aştı. Tüketicilerin geçmiş yıllarda daha fazla mağdur
edildiğine dikkat çeken aynı kaynaklar şu ifadeleri kullanıyor: "Çok teknik bir
konu. Fakat, bazı dağıtım şirketleri bu işten büyük paralar kazandı. Özellikle
geçmiş yıllarda bu şirketler, BOTAŞ'tan aldıkları doğalgazdan daha fazlasını
abonelerine satmış, bu nasıl olur? Araştırılması lazım. Ayrıca, hangi şirket
hangi katsayıyı uygulamış, incelenmeli." Yöntemin EPDK'nın devreye girmediği
2003 öncesinde daha sık kullanıldığı vurgulanırken, şirketlerin geçmişe dönük
alım ve tüketim rakamlarını açıklamak istememesi şüpheleri artırıyor. Şirketler
ayrıca zor durumda kalmamak için şebekede tutulan gazı (yatak gazı) ise 'stok'
diye gösteriyor. Burada gerekli ölçümler yapılmadığı için alım-satım rakamları
netliğe kavuşamıyor.
Zaman'ın konuyla ilgili sorularına yazılı cevap veren EPDK, vatandaşın mağdur
edilmesine göz yummayacağını belirterek, Esgaz örneğine atıf yaptı. Şirket,
Mayıs 2003 ile Ekim 2006 arasında Eskişehir'de katsayı farkından (çarpan olarak
0,98 yerine 1,02 uygulanmış) doğan tutarı abonelerine geri ödeyecek. Ödemeler en
fazla 6 taksit halinde faturalardan mahsup edilecek. Abonelikten ayrılanlara ise
parası verilecek. 3,3 milyonu aşan abone sayısıyla en fazla müşteriye sahip
İstanbul'un gaz dağıtım şirketi İGDAŞ, katsayıyı üst kurulun belirlediği
kriterlere göre kullandığını duyurdu. 1,3 milyon abonesiyle ikinci durumdaki
Ankara EGO'dan ise bir açıklama gelmedi. Gaz dağıtım şirketleri, halihazırda
tekel konumundaki BOTAŞ'tan aldıkları gazı kurdukları altyapıyla evlere kadar
götürüyor. Satış fiyatını da aldıkları bedelin üzerine amortisman bedelini
ekleyerek oluşturuyor. Ancak edinilen bilgiye göre bazı uyanık şirketler, bu
arada sattığı gazın basınç değeri ile oynayıp, daha fazla tüketilmiş gibi
gösteriyor. Şöyle ki; BOTAŞ yurtdışından getirdiği doğalgazın basıncını 20 bara
düşürüp dağıtım şirketlerine teslim ediyor. Dağıtım şirketi de bunu 4 bara
düşürüp şebekesine basıyor. Ancak basınç, konutlardaki sayaçlara girmeden önce
21 milibara düşürülüyor. Benzer şekilde sanayide kullanılacak gaz da 300
milibara indirildikten sonra fabrikalara veriliyor.
İddiaya göre bazı şirketler, evlere 21 milibar basınçla vermesi gereken gazı 19
milibar basınçla veriyor. Dolayısıyla basınç düştüğü için sayaç, tüketim
fazlaymış gibi kontör atıyor. Sanayide yapılan uyanıklık ise biraz daha farklı.
300 milibar üzerindeki (genellikle fabrikalar olmak üzere büyük aboneler) gaz
ölçümlerinde kullanılan otomatik hacim düzeltme cihazlarının ayarı ile
oynanıyor. Normalde söz konusu değerlerin hangi birimlerde olması gerektiğini
Enerji Üst Kurulu belirliyor. Ancak bunun yerine başka değerler girildiği için
fatura da otomatik olarak, daha yüksek çıkıyor. Bu durumun anlaşılabilmesi için
cihaz denetiminin düzenli yapılması gerekiyor. Yetkililer, gaz ithal eden
BOTAŞ'ta da benzer bir durumun yaşanıp yaşanmadığıyla ilgili olarak ise
yurtdışından alınan doğal gaz ile ilgili ölçümlerin sınırdaki istasyonlarda
anında tespit edildiğini belirterek, "Bilgisayarlı sistemle anlık ölçümler
yapılıyor. Mümkün değil." ifadesini kullanıyor.
Yatak gazı fazla gösterilerek ise bazı vergi avantajlarından faydalanılıyor. Bu
yüzden Maliye'nin belirli dönemlerde şirketin aldığı, sattığı ve şebekede
tuttuğu gaz miktarını ölçtürmesi tavsiye ediliyor.
EPDK: Şüphelenen bize ihbar etsin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK),
mağduriyetlerin önlenmesi için tüketicilerin kendilerine ihbarda bulunmasını
istiyor. Konutlardaki sayaçlardan fazla tahsilat yapılması halinde yasal
müeyyidelerin uygulanacağına dikkat çeken üst kurul, Eskişehir Şehiriçi Doğalgaz
Dağıtım AŞ (Esgaz) örneğini veriyor. Kurum, Esgaz'da katsayı uygulamasına
aykırılık tespit edildiği ve 2003-2004-2005-2006 yıllarında abonelerden fazla
tahsil edilen bedelin geri ödemesinin sağlandığı bilgisini veriyor.
Türkiye’nin en çok vergi kaybının olduğu akaryakıt sektöründen sonra
doğal gazda da böyle usulsüzlüklerin olması ne kadar düşündürücü olsa da
devletin önemli kurumları özellikle EPDK, Rekabet Kurulu ve Sanayi ve
Ticaret Bakanlığı’nın yerinde çalışanlarıyla bu tür usulsüzlüklerin ve
kaçakçıların sonunun geldiği de apaçık ortadadır.
New Page 1
Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan Likpetder veya likpetder.com sorumlu tutulamaz.