Lpg Sektörünün
mevcut durumu , sorunları ve çözümleri hakkında görüşlerimi
aktarmaya
çalışacağım.
LPG sektörüne genel
olarak baktığımızda,
-
Ülkemizin LPG. ile tanışması 1960 yılı başında olmuştur, Ekmek, su, ilaç gibi en
zaruri ihtiyaç maddesi olan LPG 16 milyon hanenin 14 milyonunda yemek pişirme,
sıcak su temin etme ve ısınma amaçlı olarak Tüpgaz kullanılmakta ve 1.800.000
adet otomobilde de alternatif yakıt olarak LPG tüketilmektedir.
-
Günümüzde tüketilen LPG 3.600.000 ton olup, Avrupa’da 2 ci, Dünyada 6 cı konuma
gelmiştir.
- Ülkemiz
LPG ihtiyacını %15 Rafinerilerden petrol ürünü olarak, %85 Doğalgazdan üretilmiş
ve ithalat yolu ile karşılamaktadır.
-
Sektörde, irili ufaklı 55 Dağıtım şirketi 16.000 bayi , 30.000 yan bayi, 6150
Otogaz bayi görev yapmakta, 400.000 kişi istihdam etmekte, 4 kişi bir aile kabul
edildiğinde 1.600.000 kişinin bu sektörden karnı doymaktadır .
-
Tüketimin %55 Tüplü olarak evlerde , işyerlerinde ve sanayide , %45
otomobillerde yakıt olarak tüketilmektedir.
- Tüplü
tüketimin %30 kırsal kesim ve Varoşlarda, %70 metropollerde
gerçekleşmektedir.Tüplü LPG nin depolanabilir ve taşınabilir özelliği sebebi
kırsal kesimin ilgisi fevkalade olmuş, sektörün kırsal kesime önem atfetmesi,
ile Orman katliamının önlenmesinde önemli katkı sağlanmıştır.
- Tüplü
LPG nin Talep ve Fiyat elastikiyeti ile bir ilgisi olmadığı da görülmüştür.Satın
alma fiyatlarının %100 artığı dönemlerde talebin düşmediği, keza ciddi
miktarlarda subvansiyon uygulandığı dönemlerde talep artışı yaşanmıştır.
-
Günümüzde 1.800.000 civarındaki OTOGAZ kullanan Otomobilin %30 ticari taksi ve
kamyonet , %70 özel araçtan oluşmaktadır. Bu araçlarda yıllık tüketim 1.600.000
- 1.700.000 ton LPG olmaktadır.
- Otogaz
servisi yapan 6.150 adet Otogaz ünitesi bulunmaktadır.bu ünitelerin %90
Akaryakıt istasyonlarının içerisine, %10 ise müstakil ünite olarak kurulmuştur.
Başlangıçta müstakil olarak kurulmaya başlanan bir sistem , bir dönem sonra
getirilen tahditler nedeni ile Akaryakıt istasyonlarına yönlendirilmiştir.
-
Sektörün, kamunun ve medyanın önemli bir kesimi bu kompozisyondan
rahatsızdır.Yanıcı özelliği olan Benzin ile yanıcı ve parlayıcı hatta Patlayıcı
özelliği olan LPG ürünün bir arada bulundurulması potansiyel bir tehlike olarak
algılanmaktadır.
- Sektör,
2005 yılına kadar yönetmelik , kararname ve tebliğler ile yönetilirken,
günümüzdeki gelişmeler de dikkate alınarak bir yasaya ihtiyaç duyulmuş uzun bir
çalışma sürecinden sonra 5307 sayılı LPG Kanunu 13 Mart 2006 tarihinde yürürlüğe
giren kendi Yasasına kavuşmuştur.
Saygıdeğer
Konuklar,
Sektörün görümünü
kısaca aktardıktan sonra sorunlar ve çözümler hakkında bilgi vermek isterim
-
Günümüzde sektörün en önemli sorunu, kendi içerisinde bölünmeye zorlanması ve
bölünme alt yapısının oluşturulmaya çalışılmasıdır.
-
Bilindiği gibi LPG ürünü, TÜPGAZ olarak anılır , sektörde yatırımların ve
faaliyetlerin ağırlığı bu ihtiyacın karşılanması için yapılır, bu hizmetin
gelişmesine imkan sağlamak için de sanayi sektörü ihtiyacı için Dökmegaz,
Otomobiller için alternatif yakıt olarak Otogaz faaliyetlerini bünyesine
almıştır. 2004 yılına kadar sistem böyle çalışırken , Akaryakıt sektörü birden
Otogazı Akaryakıtın bir uzantısı gibi algılayarak, sahip çıkmaya başlamış,
Akaryakıt Lisans sahibi Dağıtım Şirketleri LPG Dağıtım Lisansı da alarak,
Petrolle hiç alakası olmayan Otogazı bünyelerine almaya çalışmaktadırlar.
- Bu durum
Otogaz pazarının oluşmasında 1995 yılından günümüze kadar önemli çalışmalar
yapan Standard ve yönetmelik hazırlık çalışmalarında yoğun emek sarf eden yıllar
önce kurulmuş, ciddi yatırımlar yapmış, ülkemizin en ucra köşesine kadar Tüplü
LPG’yi ulaştırma sorumluluğu taşıyan LPG Dağıtım firmalarını zor duruma
düşürmüştür.Bu oluşumun tabii sonucu hizmet aksamaya başlamış, istihdam yaratma
fırsatı yok olmuş, sektörde tensikatlar başlamıştır.
- Böyle
bir ayrımcılığı hızlandıran Bir diğer husus da Otogaz ünitesinin kurulmasında
uygulanan çifte standarddır. Akaryakıt istasyonu içerisine kurulacak ünite için
yıllar önce alınmış bugün için güncelliği münakaşa edilecek GSM Ruhsatlarına LPG
faaliyetinde bulunabilir kaydı konarak yeni ünite kuruluşuna imkan verilirken,
müstakil kurulacak bir ünite için , yeni GSM Ruhsatı istenmektedir.Otogaz
ünitesi kurulmasının , Akaryakıt İstasyon kuruluşu gibi mütala edilmesi yukarıda
bahis ettiğim ayrıcalığın net yapısı olarak algılanmaktadır.Sektör siyasi
otoriteden, Bakanlık ilgililerinden sivil toplum örgütlerinden , mesleki
teşekküllerden bu oluşuma fırsat vermemelerini beklemektedir.
- Başkaca
Otogaz ünitelerinin Akaryakıt istasyonları içerisine kurulmasının iki önemli
sorunu var;Birincisi Potansiyel tehlike oluşması, ki ucuz atlatılmış üç olayda
Akaryakıt İstasyonunda oluşmuştur.İkinci sorun Otogazda Rekabet
engellenmektedir.Çünkü aynı iş yerinde bir birine alternatif ürünlerin satışında
kendilerinin rekabet etmelerine rastlanmamıştır. Müstakil ünitelerin yoğun
olduğu Ankara iline baktığımızda fiyat rekabetinin nasıl olduğu görülecektir.
- Bir
diğer önemli sorun,LPG sektörüne girecek firmalar için herhangi koşul
getirilmemiş olmasıdır. LPG ürününün özelliği sebebi ile bu piyasaya
gireceklere , şartlar konmalıdır.Kanun yayımlanmadan önce Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı , Enerji Tabi Kaynaklar Bakanlığı, yayımladıkları yönetmeliklerde ve
Tebliğlerde , piyasaya giriş şartları belirlenmekte idi.
-
Günümüzde hiç tüpü olmayan , depolaması, TÜP/GAZ bayiliği bulunmayan kuruluşlar
LPG Dağıtım Lisansı alabilmektedir.Bu oluşum sektör için ciddi sorun olarak
algılanıyor ve mevcut LPG Dağıtım şirketlerine ciddi bir haksızlık yapıldığı
görülüyor.
- LPG
sektöründe piyasaya giriş şartları mutlaka belirlenmeli ülkenin belirli
coğrafyasında TÜPLÜGAZ bayilikleri ihdas etme TÜP Parkı ve depolama tesisi
yapma mecburiyeti getirilmelidir.
-
Sirkülasyonda dağıtım şirketlerinin mülkiyetinde 40 milyona yakın 4 çeşit Tüp
dolaşıyor, Tüplerin üretiminden , bakım onarımı, dolum ve taşınması ve de
depolanması için standardlar bulunmaktadır.Ancak bu tüplerin standardlara
uygunluğu yeterince kontrol edilmediğini görüyoruz.Halkın can ve emniyeti için
Tüplerin daha daha sıklıkta kontrol edilmeleri beklenmektedir.
- Sektörde
sorun yaşanan bir diğer husus Otogaz istasyonlarında
güvenliksiz,kontrolsuz,eksik miktarlı Tüketicinin kandırılmasına yönelik Tüp
dolumlarının yapıldığı görülmektedir.Bu fevkalade tehlikeli oluşumdur, önüne
geçilmesi gereklidir, en öncelikli önlem LPG ve Akaryakıt şirketlerince
alınmalı, Yasa ile tesbit edilmiş ceza yanında bu fiili işleyen birimler derhal
kapatılmalıdır, Şirketlerin bu kararı almaları, denetimlerin sıklaştırılması
sektörün beklentisidir.
- Aynı
ürüne Tüplü ve Otogaz farklı ÖTV uygulanması sektörde Vergi zayine ve haksız
kazancın doğmasına sebep olmaktadır. Günümüzde bu fark 68,00 YTL ye kadar
indirilmiştir.Farkın tamamen kapatılması en az 20 ya da 30 YTL seviyesine
indirilmesi ayrıca denetimlerin bu konuyu da kapsaması ile kaçağın
önlenebileceğini
düşünüyoruz.
- Sektörde yurda
kalitesiz ürün girişi yapıldığı ve Rafinerilerden standardlara Uygun olmayan
ürünü piyasaya sürüldüğü ifade dilmektedir.Sektörün özelliği ve Ürünün
kullanıldığı yerin önemi itibari ile ürünün kalitesi fevkalede önem
arzetmektedir.Bunun için ürün girişlerinin yasa ile belirlenmiş İhtisas
Gümrüklerinden
yapılması, gerekirse İhtisas Gümrüklerinin çoğaltılması yetişmiş eleman
İstihdam edilmesi, keza akredite edilmiş Laboratuarlar ihdas edilmesi en
önemlisi de ürün kalite denetimlerinin yoğunlaştırılması sorunun çözümü
olacaktır.
- Otogaz
istasyon ünitesinin kurulması bir plan ve program çerçevesinde yapılması
benimsenmelidir,
akaryakıt sektöründe olduğu gibi ünite enflasyonu
yaratılmamalıdır .
Akaryakıt istasyonu içerisine Otogaz ünitesi kurulması
yasaklanmalı,
müstakil ünite kurulması kolaylaştırılmalıdır. Ayrıca otogaz ünite
enflasyonu
önlenmeli , potansiyel tehlikenin giderilmesi ve rekabetin
oluşturulması için
böyle bir karara ihtiyaç duyulmaktadır.
-
Sektörümüzün Akaryakıt Sektörünün bir uzantısı olmadığının göstergesi olarak
sektör Petrol Kanunu içerisinde yer almamış ve kendi Kanununu hazırlamıştır.
Kanunumuzun yeni olması nedeni ile bazı hükümlerin tefsirinde , uygulamasında
sıkıntılar yaşanmaktadır.Sıkıntıların giderilmesi, için Kanunda değişikliklere
yapılmasıi sektörün beklentisidir.
- Sektörde
faaliyet gösteren Tüplü Gaz Bayi işyerleri Akaryakıt İstasyonu gibi 2ci Sınıf
GSM Ruhsatlandırma kapsamına alınmıştır. Akaryakıt İstasyonundan çok farkı
oluşumda olan TÜPGAZ Bayiliklerinin böyle Ruhsat almaları imkansızdır. Hizmeti
aksatmamak için , çeşitli çıkış yolları ile sistemi çalıştırmaktadırlar.Doğrusu
bu işyerlerinin 3cü sınıf GSM Ruhsatı kapsamına alınmaları böylece faaliyetleri
kontrol edebilme imkanı sağlanmalıdır.
Saygıdeğer
Katılımcılar,
Sizlere sektör
hakkında görüşlerimi kısaca aktarmaya çalıştım.
Sözlerime son
verirken sektörle ilgili yapılacak her türlü denetim ve kontrolde yardımcı
olmaya amade olduğumuzu belirtmek isterim.
Beni
dinlediğiniz için teşekkürlerimi bildirir, saygılar sunarım.