Gaz Dağıtıcıları Birliği, GAZBİR’in saygıdeğer başkanı ve yöneticileri,

Değerli Kurul Üyesi arkadaşlarım ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Çalışanları,

Türkiye doğal gaz dağıtım sektörünün değerli temsilcileri,

 

Bugün “3. Enerji Piyasası ve Doğal Gaz Dağıtım Sektörü Stratejik Değerlendirme Toplantısı”nı yapmak üzere bir araya gelmiş bulunmaktayız.

Konuşmama başlarken, bu ülkeye hizmet veren siz değerli sektör temsilcileri ile Başkanı olduğum Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun mensupları arasında, böylesine güzel bir ortamda sektörel değerlendirmeler yapılıyor olmasından duyduğum memnuniyeti ifade ediyor, bu etkinliği üç yıldır gerçekleştirenleri kutluyorum. 

Öncelikle toplantının başlığında yer alan iki kavrama dikkatinizi çekmek istiyorum; Bunlardan ilki “doğal gaz dağıtım sektörü”dür ikincisi ise “stratejik değerlendirme”dir.

“Bundan 5 yıl önce, bu iki kavram ekseninde bir toplantı yapılabilir miydi?” diye sorsaydık cevabımız “hayır” olurdu. Çünkü 5 yıl önce ne ülkemizde “özel sektör doğal gaz dağıtım şirketleri”nden söz edebilirdik ne de zaten var olmayan bir sektörün stratejisini tartışabilirdik.

Son 5 yılda nelerin yaşandığını ve böylesi bir toplantı yapabilecek noktaya nasıl geldiğimizi kısaca hatırlatmak isterim:

Bilindiği gibi doğal gaz piyasasında ilk özelleştirme çalışmaları 2003 yılında Bursagaz ve Eskişehirgaz ile başlamıştı. O dönende bu çalışmaları yapmak bize nasip olmuştu.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, 2003 yılı ortasından bugüne kadar 53 adet doğal gaz dağıtım lisansı ihalesi gerçekleştirmiştir.

Böylece ülkemiz 5 yıl gibi kısa bir süre zarfında, “sıfır”dan başlayıp 50’ye ulaşan özel sektör dağıtım şirketine kavuşmuştur. İhalelerimizi kazanarak dağıtım hizmeti vermeye hak kazanan özel şirketler, boru hatları, şebeke ve abone bağlantı yatırımlarını yapmış, bu arada BOTAŞ da iletim yatırımlarını ikiye katlamıştır.

Tüm bu gelişmeler sayesinde ülkemiz bugün, her geçen gün daha hızla gelişen güçlü bir doğal gaz dağıtım sektörüne kavuşmuştur.

Memnuniyetle ifade etmeliyim ki, artık doğal gaz dağıtım sektöründe önemli ölçüde hedefe ulaşılmıştır. Halen kamunun elinde olan İGDAŞ ve Başkent doğal gaz şirketlerinin özelleştirme çalışmaları ile doğal gaz dağıtım piyasasındaki serbestleşme çalışmaları sonuçlanmış olacaktır.

Hâsıl olan bu amaçtan elde edilen hâsılat da, sadece özel sektör dağıtım şirketlerinin değil, tüm Türkiye’nin kazanç hanesine yazılmıştır.

Özel sektörün, toplam tutarı 700 milyon doları aşan ve 60 bine yakın kişiye istihdam sağlayan yatırımları sayesinde 1 milyonun üzerinde konutta, asgari dört milyon insanımız doğal gazla tanışmıştır. EPDK ihaleleri sonrasında, bugün ülkemizde 37 adet özel sektör dağıtım şirketi, 40’ın üzerinde şehirde doğal gaz dağıtım hizmeti vermektedir. Bu şirketler müşterilerine 2.2 milyar metreküp doğal gaz satmışlar ve 2.5 milyar metreküp doğal gaz taşımışlardır.

Doğal gaz dağıtım sektörü meyve veren bir ağaç gibidir. Bu ağacın, ucuz ve temiz çevre, daha konforlu bir yaşam, doğrudan ve dolaylı istihdam, katma değer, ticaret ve yan sanayiyi geliştirmek gibi çok sayıda meyvesi vardır. Bir başka ifade ile hâsıl olan amacın faydası çok boyutludur.

 

 

 

Saygıdeğer katılımcılar, 

 

Buraya kadar ifade ettiğim rakamlara ve değerlendirmelere bakarak “ne kadar güzel, her şey tamam” sonucunu çıkarmamız mümkündür.

Ancak her şey güllük gülistanlık olsaydı bugün burada bir araya gelmemizin de bir anlamı olmazdı.

Hâlbuki, sizlerin de yaşayarak gördüğünüz gibi, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu doğal gaz dağıtım ihale modelini geliştirirken özel sektöre “dikensiz bir gül bahçesi vaat etmemiştir”.

Tüketiciye ucuz ve kaliteli hizmet vermeyi amaçlayan bu modelde tüm risk ve sorumluluk özel sektör dağıtım şirketlerinin omuzlarındadır.  

Hepimiz çok iyi biliyoruz ki, iş yapanların kafasında sorular, iş yaparken karşılaşılan sorunlar bitmez.

Hele de yüzbinlerce tüketiciyi, sanayi tesisini, ticarethaneyi barındıran bölgelerde bütün doğal gaz abonelerine hizmet verecek ve vatandaş ile doğrudan karşı karşıya gelecek olan sizler açısından yeni durumların, fırsatların ve sorunların yaşanması kaçınılmazdır.

Ancak bu sektörde hem riskler hem de fırsatlar iç içe geçmiş durumdadır.

Bu kapsamda sizlerin de yakından takip ettiğiniz bir hususa dikkatinizi çekmek isterim:

Geçtiğimiz Salı günü Kurul Üyesi arkadaşlarım ve Kurum personelimiz ile BOTAŞ yöneticilerini dinledik. Bu toplantıda Sayın Genel Müdür, şehirlerde doğal gaz dağıtımının özel sektör tarafından yapılmasından duydukları memnuniyeti belirtti.

BOTAŞ yöneticileri, son birkaç yılda şehirlerde doğal gaz dağıtım ağlarının kurulması sayesinde tüketim miktarlarının hızla arttığını bu nedenle BOTAŞ’ın “al ya da öde” yükümlülüklerinden dolayı tazminat ödemek gibi bir riskinin de artık kalmadığını ifade ettiler. 

BOTAŞ’ın elinde ülke tüketiminden daha fazla miktarları içeren doğal gaz kontratlarının olması bugüne kadar ülkemizde doğal gaz ithalatının serbestleşmesinin ve rekabetin arttırılmasının önünde hep bir engel olarak görülmüştü.

Hal böyle iken, gelinen aşamada, ülkemizin tazminat ödeme korkusundan kurtulmasının yanı sıra, gaz temininde özel sektör işletmeciliğini teşvik etmek açısından da son derece olumlu bir fırsat elde edilmiştir.

Ancak bir yandan ülkemiz için “take or pay” riski ortadan kalktı diye sevinirken bu sefer karşımıza tam aksi yönde bir risk çıkmaktadır. Bu da ülkenin doğal gazsız kalabilmesi yani arz güvenliği riskidir.

Ülkemizde konutların, sanayi tesislerinin mevcut ve yeni doğal gaz santrallarının hızla artan doğal gaz ihtiyacının istikrarlı bir şekilde karşılanması son derece önem arz etmektedir.

Üstelik, BOTAŞ’ın 1986 yılında Rusya ile imzaladığı, yıllık 6 milyar metreküplük doğal gaz alımını içeren kontrat 2012 yılında sona ermektedir.

O halde doğal gaz arz güvenliğini sağlamak, yıllık ve mevsimsel dalgalanmaların riskini en aza indirmek için çabuk kararlar vererek etkin tedbirler almak gerekmektedir.

İşte burada da özel sektörümüze ve temsil ettiğiniz doğal gaz dağıtım şirketlerine önemli sorumluluklar düşmektedir.

Gelinen aşamada, artık ülkemizin enerji mevzuatının değiştirilmesi de dâhil olmak üzere, özel sektör şirketlerinin doğal gaz ithalatının kademeli olarak serbest bırakılmasından, kontrat ve miktar devrinin yeniden tartışılmasına kadar her türlü yeni model arayışını içeren yeni bir stratejik bakış açısına ihtiyaç bulunmaktadır.

 

Saygıdeğer katılımcılar,

 

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na Başkan olarak atanmamdan bugüne iki aylık bir süre geçti. Bu süre zarfında aralarında GAZBİR’in de olmak üzere, düzenlediğimiz ve denetlediğimiz dört piyasada faaliyet gösteren toplam 36 özel sektör derneği ve kamu kurumu ile 30 adet toplantı yaptık.

Önümüzdeki günlerde TEDAŞ ve BOTAŞ yönetimleri ile tekrar bir araya gelip ayrıntılı değerlendirmeler yaparak ve LPG sektör temsilcileri ile görüşerek bu süreci tamamlayacağız.

Bu toplantılarda temel amacımız, enerji sektöründe faaliyet gösteren oyuncuların sorunlarını ve önerilerini kaynağından öğrenmek ve sektörün EPDK’nın karar alma süreçlerine katılımını sağlamaktır. Düzenleyici kurumla sektörün birbirini anlama ve başarılı sonuçlara ulaşması açısından bu toplantıları çok önemsiyoruz.

Bu vesile ile, GAZBİR yönetimi ile 12 Şubat’ta Ankara’da yaptığımız toplantımızda da ifade ettiğim bakış açımızı kısaca anlatmak isterim:

Konuşmamım başında “meyve veren bir ağaca” benzettiğim doğal gaz dağıtım sektörünün daha da büyümesi için bundan sonra da hep birlikte çalışacağız. Ancak bu çalışmayı yapıp ağaçları büyütürken ormanın bütününü de göz ardı etmeyeceğiz.

Karar ve uygulamalarımızda sistemin bütünlüğünü ve örüntüsünü bozmayacağız.

Bir başka ifade ile, sektör temsilcilerinden gelebilecek,  “bu düzenleme yapılsın, bu karar alınsın da ucu nereye dokunursa dokunsun” anlayışına sahip, sistemin bütününü bozabilecek “mikro ölçekli” talepleri dikkate almayacağız.

Ancak bugüne kadar olduğu gibi, sektör temsilcileri ile de sürekli irtibat halinde olarak, uygulanabilir kararlara imza atacağız.

Kurum ile sektör arasındaki sorunları mahkeme koridorlarına taşımadan EPDK çatısı altında sonuçlandırmak da temel prensiplerimizden biri olacaktır.

İşte, Kurum olarak sektörün her segmenti ile ayrı ayrı toplantı yapmak istememizin arkasında yatan sebep budur.

Bu anlayışımız, güzel bir tesadüfle bugünkü toplantının başlığında da ifade bulan “enerji piyasası” ve “strateji” kavramlarını bir arada düşünmemize dayanmaktadır.

Eşyanın tabiatı gereği, sektörün hızlı işleyişinde sürekli yeni konular gündeme gelecektir.

İş olan yerde sorun; sorun olan yerde de “şikâyetler” bitmeyecektir.

Ancak önemli olan sadece günlük sorunlara, uygulamalara ve kararlara takılıp kalmadan, başımızı işten kaldırıp geleceğe de bakabilmektir. İşte burada strateji kavramının önemi büyüktür. Zira strateji “uzun vadede belirlenen amaçlara ulaşmak için kullanılabilecek metodlar, yapılacak hamleler ve alınacak kararlar bütününü” ifade eder.

Strateji, “toplumların kendi geleceklerini güven altına almak üzere yaptıklarıdır.”

İşte bizim de enerji piyasası için böylesi bir stratejik bakış açısına ihtiyacımız bulunmaktadır. Bu bakışı hep birlikte tesis edeceğimize olan inancım tamdır.

Bilinmelidir ki, EPDK bu sektörün sadece hamisi değil, aynı zamanda büyümesinden de sorumlu olan kurumdur.  

Türkiye doğal gaz dağıtım sektörünün siz saygıdeğer temsilcileri ile yapacağımız bu toplantıların ülkemize, sektöre ve sektörde faaliyet gösteren siz değerli işadamlarımıza hayırlı kazançlar sağlamasını temenni eder, saygılar sunarım.