Sayın Bakanım,

Sayın Valim,

Gaziantep Sanayi ve Ticaret Odaları ile akaryakıt bayileri derneğinin saygıdeğer temsilcileri,

Kıymetli katılımcılar,

 

 

Şahsım ve temsil ettiğim Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu adına sizleri saygılarımla selamlıyorum.

Ülkemizin sanayi merkezlerinden biri olma konumunu kazanan, hızla gelişen ve kalkınan Gaziantep’te enerji ve petrol konularını içeren bir toplantı düzenlenmesi isabetli bir yaklaşım olmuştur.

Zira tüm dünyada enerji deyince akıllara gelen ilk kaynak petroldür. Bu kaynak, elde edilen ürünlerin kullanım çeşitliliği ve yaygınlığı ile uzun yıllardır enerjinin zirvesinde yer aldığı gibi bu konumunu daha uzun yıllar sürdürecektir. 

Dünyanın tüm yetkin kurumlarının tahminlerine göre, petrol önümüzdeki 30 yıl boyunca dünya enerji ihtiyacının en az yüzde 30’luk bir bölümünü karşılamaya devam edecektir.

Bu gelişimin ülkemize yansıması da farklı olmayacaktır. Zira, petrol Türkiye ekonomi ve enerji sektörü açısından çok önemli olduğu gibi halkımızın gündelik yaşamında da vazgeçilmez konumdadır. Bu itibarla, son on yıl içinde ortalama yüzde 3 ile 5 aralığında seyreden, toplam petrol talebindeki artışın önümüzdeki dönemde de bu şekilde devam etmesi beklenmektedir.

Bugün gelinen aşamada, ülkemizin en ücra köşelerine hizmet götüren, 13 milyona yakın kayıtlı araç aracılığıyla milletimizin yakıt ihtiyacını karşılayan ve 2007 yılında 50 milyar YTL’ye yakın bir pazar büyüklüğüne ulaşan bir petrol piyasamız vardır.

 

 

Kurumumuzun tespitlerine göre, petrol piyasası satış büyüklükleri tüm vergiler dâhil ortalama olarak 2005 yılında 33,3 milyar 2006 yılında 40,3 milyar Yeni Türk Lirası civarında gerçekleşmiştir. 2007 yılında ise satış büyüklüğü 49,6 milyar Yeni Türk Lirası olmuştur. Bir başka ifade ile 2006 yılına göre akaryakıt piyasasında satışlar yüzde 10,  ekonomik büyüklük ise yüzde 23 oranında artış göstermiştir.  

Özellikle son 3 yılda Türkiye petrol piyasasındaki bu gelişme dinamiğinin iki temel sebebi vardır.

Bunlardan ilki, siyasi irade tarafından uygulanan ekonomik politikalarının sonucu olarak ülkemizde hızlı bir kalkınma süreci yaşanması ve bu gelişmenin toplumsal refah düzeyindeki artıştan doğrudan etkilenen petrol piyasasına da olumlu etki yapmasıdır.

Bir diğer etkin ise 5015 Sayılı Petrol Piyasası Kanunu ile oluşturulan piyasa yapısıdır.  

Sizlere Petrol Piyasası Kanunu’nun yürürlüğe girdiği Aralık 2003 tarihinden günümüze kadar yapılan işlerin kısa bir özetini sunmak isterim.

Öncelikle Kanunun tanıdığı geçiş dönemi içinde gereken ikincil mevzuat Kurumumuz tarafından tamamlanmıştır.

Ardından 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren ithalat tamamen serbest bırakılırken, fiyatlar da piyasa koşullarında oluşmaya başlamıştır. Böylece dağıtım şirketlerinin ve bayilerinin kâr marjları konusunda yıllardır süregelen bitmez tartışmaları ve çetin mücadeleleri sona ermiştir. 

Bunlara ek olarak, petrol piyasasında 9 faaliyet ve bir kullanım türü için yasal ayrışım yapılmış ve bu kapsamda faaliyet gösteren tüm şirketlerin lisanslandırılmasına yönelik çalışmalar tamamlanmıştır. Bugüne kadar 14 bin 800’ü bayilik, 4 bin 800’ü taşıma lisansı kapsamında olmak üzere 20 binin üzerinde şirketin lisanslandırılmasına yönelik çalışmalar Kurumumuz tarafından tamamlanmıştır. Bu çalışmalar sayesinde tüm sektörde faaliyet gösteren şirketlere ait bilgi ve belgeler sektörün bir düzenleyici kurumunun çatısı altında toplanmıştır. Böylece sektörün yönlendirilmesi, gözetimi, denetlenmesi ve düzenlenmesi noktasında önemli bir bilgi seti oluşturulmuştur.

2007 yılı Ocak ayından itibaren ise akaryakıtların, milli olanaklarımızla geliştirilen ulusal marker ile işaretlenmesine ve milli teknolojiye sahip cihazlarımızla kontrolüne başlanmıştır.

Bu kapsamda bir yılda yaklaşık olarak 157 bin litre ulusal marker ile 19 milyon 370 bin metreküp akaryakıt ulusal marker ile işaretlenmiştir.

Bugün başta ulusal markeri geliştiren TÜBİTAK olmak üzere ilgili tüm kesimlerin ortak ve özverili çabası sayesinde ulusal marker saha uygulaması başarıyla gerçekleştirilmektedir. Tüm bunlara ilaveten sektöre yönelik gözetim ve denetim çalışmaları her geçen gün etkinlik ve yaygınlık kazanmaktadır. 

Bu gelişmeler ile sektörümüzde son iki yıldır ekonomik büyümenin de üzerinde bir büyümenin gerçekleşmiş olması memnuniyet vericidir. Bugün tüm sektör kesimlerinin kabul ettiği gibi, Petrol Piyasası Kanunu sonrasında şirketlerin yeniden kayıt altına alınması, ulusal marker ve yazar kasa gibi uygulamalar ile piyasa denetimlerinin kayıt dışı faaliyetlerin azalmasında önemli etkileri olmuştur. Uygulamada son 5 yılda Petrol Ofisi ve TÜPRAŞ’ın başarıyla özelleştirilmesiyle başlayan süreçte dağıtım şirketi ve bayi sayısında, ürün ve hizmet kalitesinde ve yatırımlardaki hızlı artış dikkat çekicidir.

Hal böyle iken, ülkemiz akaryakıt piyasası ile ilgili, medyamızda içinde “kayıt dışı” ve “kaçak” gibi yasadışı kavramlar geçen haberler ve yorumların sıklıkla yer alıyor olması dikkat çekicidir.

Yaşanan gelişmeler ile tam bir tezat teşkil eder bu tür haberler akılllara “şüyuu vukuundan beter” sözünü getirmektedir.

Ne yazık ki, bütün bir akaryakıt sektörünü “kaçakçı, yasa dışı yollara sapmış insanlardan kurulu bir sektörmüş gibi” gösteren algı ülkemizde o kadar güçlüdür ki, kimi zaman bir şeyin dedikodusunun yapılması dahi gerçekleşmesinden daha kötü sonuçlar doğurabilmektedir.

 İşte Kurum olarak temel hedefimiz; sektörle el ele vererek bu algıyı mümkün olduğunca çabuk bertaraf etmektir.

Hedefimiz, günümüzde “kaçakçılık” ve “hile” gibi sorunlarla kısıtlı olan bir gündemi hızla değiştirmek ve Kanunun amaç maddesinde tek tek sayılan; “güven”, “ekonomiklik”, “rekabet”, “şeffaflık”, “eşitlik” ve “istikrar” kavramlarını gündemin ön sıralarına taşımaktır.

Bu kapsamda, “Piyasalarda kanun hâkimiyetinin tesisi”ne yönelik çalışmalarımızdan neticelerin alınmasının akabinde, “piyasalarda rekabet düzeyinin artırılması” konusuna daha fazla mesai harcayacağız. 

Bu çalışmalarımızın gündemini oluşturan konulardan bazıları hakkında bilgi vermek isterim:

Kurum olarak Ulusal Stok Sistemine ilişkin sürmekte olan çalışmaların “piyasa esaslı” olmasını ve petrolün değerinin bir “senet”e bağlanmak suretiyle “tedavül imkânlarının” artırılması çabalarını desteklemesini önermekteyiz.

Önem verdiğimiz diğer bir husus da enerjinin vergilendirilmesine ilişkin politikalarda değişim ihtiyacıdır. Enerji ürünlerinin piyasa paylarının teşekkülünde ve gerekli hallerde yapılacak yönlendirmelerde en önemli aracın vergi olması bu ihtiyacın önemini daha da artırmaktadır.

Vergilendirme politika ve uygulamalarında asli sorumlu Maliye Bakanlığımızdır. Ancak bunların piyasalarımıza olan etkileri açısından;

Petrol Piyasası Kanununda yer aldığı halde halen hayata geçirilemeyen “akaryakıta eşdeğer vergi” kavramının hayata geçirilmesine, vergisiz satış yöntemlerinin terk edilerek, vergili satış ve hak sahiplerine vergi iadesi yöntemlerinin seçilmesine ivedilikle ihtiyaç duyduğumuzu belirtmek isterim.

Önümüzdeki dönemde akaryakıtın piyasaya arzı ve dolaşımındaki dolaylı ve dolaysız engellerin ortadan kaldırılması önem kazanacaktır.

Petrol piyasasında ticaretin, malın fiziken taşımasını gerektiren mevcut yapıdan hızla uzaklaşarak, senetle işlem yapılmasının ve nihayetinde petrol borsası oluşumunun sağlanması gerekmektedir.

Ayrıca akaryakıtların Avrupa Birliği ülkelerinde dolaşımda bulunan yakıtlarla uyumlaştırılması konularına özel önem verilmesi şarttır.

Bu konuda alınacak önlemler, bazı riskleri ve ilave maliyetleri beraberinde getirecek ise de, bunların iyi bir bilgi sisteminin yardımı ile sektörde kararlı ve etkin kararlar alan, bir düzenleyici Kurumun varlığıyla asgariye indirileceğini düşünüyoruz.  

Tüm bu çalışmaları sadece petrol piyasasında rekabetin artması için yapmıyoruz. Zira, rekabet ortamının iyileşmesi halinde, bunun iç pazara sağlayacağı katkının yanı sıra, ulusal üretim gücümüzün küresel ve bölgesel pazarlardan daha fazla pay almasını sağlayacağı da aşikardır.

 

 

Sayın Bakanım,

Saygıdeğer katılımcılar,     

Sürdürmekte olduğumuz çalışmalarda, sektörde faaliyet gösterenlerin ortak beklenti ve talepleri bizlere yol gösterici olacaktır.

Bu amaçla Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı olarak göreve başladığım tarihten bu yana düzenlendiğimiz ve denetlediğimiz tüm sektörlerdeki, dernek ve sendikaların yönetimleri ile ayrı ayrı toplantılar yaptık.

Bu kapsamda bugün sayın başkanları aramızda olan TABGİS ve PÜİS gibi bayi temsilcilerimizle de son derece verimli ve kapsamlı değerlendirmelerde bulunduk. Ardından tüm akaryakıt sektörünün temsil edildiği Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin sektör meclisine katıldık.

 

 

 

Tüm bu toplantılarda sektör temsilcileri tarafından mevcut durum, uygulamada karşılaşılan sorunlar, beklentiler ve çözüm önerileri ifade edilmiştir. Bugünlerde bu görüş ve önerileri tek tek değerlendiriyor, sistem bütünlüğünü bozmadan uygulanabilecek olanları ve bu amaçla birincil ve ikincil mevzuatta değişiklik gerektiren hususları tespit ediyoruz.

Bu kapsamda, örneğin 10 numaralı yağ sorunu, ve vergilendirme gibi sektörün çok önem verdiği konularda gerek duyulan düzenlemeler hakkında başta Maliye Bakanlığı ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığı olmak üzere ilgili tüm bakanlık ve kurumlarla görüşerek çözüm üretmeye çalışıyoruz.

İnanıyorum ki bugün ve yarın birincisi yapılan Gaziantep enerji ve petrol zirvesi de bu çalışmalarımız için bizlere değerli katkılar sunacaktır.

Bu düşüncelerle, petrol piyasamızdaki değişim ve gelişimin, halkımızın refah ve mutluluğu ile ülke ekonomisine katkılar sağlayacağına olan inancımı ifade eder, saygılar sunarım.