EPDK BAŞKANI YUSUF GÜNAY’IN ICCI TOPLANTISINDAKİ KONUŞMASI

(30.05.2007)

Sayın Katılımcılar

Hepinizi, saygı ve sevgiyle selamlıyorum. Bir işe başlayıp, o işi kararlılıkla sürdürmenin nadir olduğu ülkemizde, kojenerasyon konusunda 13 üncü kez bir konferans düzenleniyor olması takdire şayandır. Özel sektörümüzün öncülüğünde gerçekleştirilen bu konferansın hazırlanmasında emeği geçenleri kutluyorum.

Enerji kaynaklarının daha verimli, daha etkili, dolayısıyla çevreye daha az zarar verecek şekilde kullanılmasına hizmet eden kojenerasyon uygulamaları, bu özellikleri nedeniyle, bütün dünyada, enerji sektörünün önemli gündem maddelerinden birini oluşturuyor. Bu alanda sürekli bir şekilde yeni düzenlemeler yapılıyor, teknoloji geliştiriliyor ve uygulama sonuçları tartışılıyor. Bu denli önemli bir konuda ülkemizin geldiği aşama ise, geçtiğimiz günlerde yayımlanan Enerji Verimliliği Kanunu ile önemli sayılabilecek adımlar atıldı. Ancak, ne yazık ki henüz tatminkâr bir düzeyde olduğumuzu söyleyemeyiz.

Kojenerasyon uygulamaları, daha önce de ifade ettiğim gibi, bir taraftan enerjinin verimli kullanılmasına, diğer taraftan çevrenin daha az kirletilmesine hizmet eder. Enerjinin verimli kullanılması, ülkemizin rekabet gücünün artırılması açısından elzem olan bir konudur. Küreselleşen dünyada pazar elde edebilmek, üretilen hizmet veya ürünün kaliteli olması kadar, belki de ondan daha fazla ucuz olmasına bağlıdır. Bir ürünün maliyetini ise temel girdilerin fiyatları belirler. Ülkemiz sanayi sektörünün enerji yoğun nitelikte olduğu göz önünde bulundurulduğunda, rekabet gücümüzün artırılmasında enerji fiyatlarının ne denli belirleyici olduğu daha iyi anlaşılır. Hal böyle olunca, enerjinin verimli kullanılmasının başat örneklerinden olan kojenerasyon uygulamalarının yaygınlaştırılması için, bu kapsamdaki tesislerin tümünün teşvik edilmesi gerekir.

Enerji Verimliliği Kanunu ile Elektrik Piyasası Kanununa kojenerasyon ve mikrokojenerasyon tanımları eklendi ve bazı düzenlemeler yapıldı. Böylelikle ilk kez enerji sektörüne yönelik bir kanunda kojenerasyon tanımı yapılmış oldu. Kısaca yapılan düzenlemelere değinmek istiyorum.

Yalnızca kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kojenerasyon tesisi kuran bazı gerçek ve tüzel kişiler lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf tutulacaklar. Kimlerin bu kapsama gireceği, Kurumumuz tarafından çıkarılan yönetmeliklerde belirlenecek. Ancak, Kurumumuzun belirlemelerine esas olacak unsur ise, Bakanlık tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikte belirlenmesi öngörülen tesis verimidir.

Benzer şekilde, yalnızca kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mikro kojenerasyon tesisi kuran gerçek ve tüzel kişiler, lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf tutuluyorlar. Kanunda yapılan düzenlemeler paralelinde ilgili mevzuatta gerekli görülen değişikliklere ilişkin çalışmalarımıza başladık. Bu kapsamdaki değişikliklerin tek seferde ve bir bütün olarak yapılması amacıyla biz Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmeliği bekliyoruz.

Saygıdeğer Katılımcılar,

Teknik açıdan, ısı ve elektrik enerjilerinin birlikte oluşturulması süreci olarak tanımlayabileceğimiz kojenerasyon, enerji sektöründe AB’nin önemli gündem maddelerinden biridir. Avrupa Birliği bugüne kadar uygulamalarında sürdürülebilir kalkınma için arz güvenliğinin önemini vurgulamış, bu bağlamda, enerji talebinin azaltılması yönünde yeni önlemlerin geliştirilmesini, hem ithal bağımlılığının azaltılması hem de sera gazı salımlarının sınırlandırılması açısından gerekli görmüştür. Avrupa İklim Değişikliği Programı, enerji sektöründen kaynaklanan sera gazı salımlarının azaltılması amacıyla kojenerasyonun desteklenmesi gerektiği tespitinde bulunmuştur.

Bu önemin bir sonucu olarak, Avrupa Komisyonu Eylül 2002’de kojenerasyon uygulamalarını destekleyici yönde bir direktif hazırlanmasına ilişkin çalışmaların başlatılması kararını almış ve 2004/8/EC numaralı AB Komisyonu Kojenerasyon Direktifi yayımlanmıştır. Bu Direktif, 2006 yılı içinde üye devletlerce uyumlaştırılarak uygulama başlatılmıştır.

Direktifte çizilen genel çerçevenin yanısıra yapılan öngörülerde 1998 yılında %11 olan kojenerasyondan üretilen elektrik enerjisi payının 2010 yılına kadar %18’e çıkarılması ve bu yolla sağlanacak enerji tasarrufunun da iki katına çıkarılması hedeflenmektedir.

Bu hedefin ülkemiz tarafından dikkate alınması gerektiğini düşünüyorum. Bizim kayıtlarımıza göre Türkiye genelinde lisanslama sürecinde bulunan kojenerasyon tesislerinin kurulu güçleri toplamı 4.800 MW düzeyindedir. Bunun 3.700 MW’lık kısmı işletmededir. Buna göre kojenerasyon tesislerinin kurulu güç içindeki payları %10 mertebesindedir. Görüldüğü gibi AB’nin koymuş olduğu hedefin gerisindeyiz.

Kojenerasyon tesisleri diğer elektrik üretim tesislerinden farklı bir amaca hizmet eder. Zira burada asıl ihtiyaç duyulan ürün elektrik değil, ısıdır. Asıl ürünün ısı, bunun sonucunda çıkan yan ürünün ise elektrik enerjisi olduğu düşünüldüğünde, elde edilen ikincil ürünün elektrik piyasası açısından değerlendirilmesinde farklı bir yaklaşım sergilenmek durumundadır. Her ne kadar bu konu Kurumumuz tarafından çıkarılan yönetmeliklerde dikkate alınmışsa da, yapılan yasal düzenlemelerin daha kapsamlı olması gerektiğini ifade etmek isterim.

Bu bağlamda, yenilenebilir enerji kaynaklarının desteklenmesi kapsamında yapılan düzenlemelerde olduğu gibi, tüm kojenerasyon tesislerinin de bir takım destek mekanizmaları ile teşvik edilmesi hususunun tartışmaya açılması, orijin garantisi belgesi ile ilgili çalışmaların başlatılması, piyasa uygulamaları açısından bu tesislerin şebekeye bağlantılarının kolaylaştırılması gibi hususların irdelenerek yasal çerçeveye oturtulması, kojenerasyon tesislerinin yaygınlaştırılmasına ivme kazandıracaktır.

Bu düşüncelerle, 13 üncü Uluslararası Enerji, Kojenerasyon ve Çevre Teknolojileri Konferansı ve Sergisinin başarılı geçmesini diliyor, saygılarımı sunuyorum.