Değerli basın mensupları

Türkiye LPG Piyasası Sektör Raporu’nu açıklamak üzere düzenlenen basın toplantısına hoş geldiniz.

Biliyorsunuz, Kanunlarla, Türkiye elektrik, doğal gaz ve petrol ve LPG piyasalarının düzenlenmesi ve denetlenmesi görevi Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na verilmiştir.

Bu kadar önemli bir sorumluluğu üstlenip bu sektörlerle ilgili düzenleme yapıp karar alırken sektörü çok yakından tanımanız gerekir. Bunun için de sektörel büyüklükler hakkında elinizde güçlü bir veri setinin bulunmasına ihtiyaç vardır.

Kurum olarak piyasaya ilişkin tüm düzenleme ve denetim faaliyetlerimizde; etkinlik ve verimliliğin sağlanması, isabetli ve sağlıklı kararlar alınması için doğru ve güvenilir piyasa bilgilerine sahip olmamız gerekiyor.

Bu amaçla Sıvılaştırılmış Petrol Gazları Piyasası ile ilgili güçlü bir izleme grubu oluşturduk.   

Bu grup, Kanunun piyasa katılımcılarına getirmiş olduğu “Bildirim Yükümlülükleri” kapsamında alınan beyanları, lisans başvurularında alınan bilgi ve dokümanları ve LPG piyasa faaliyetleri ile ilgili diğer kurum, kuruluş ve organizasyonlardan temin edilen veriler değerlendirdi.

Bu verilerin belli bir düzen ve sistem içerisinde tasnifi, işlenmesi, analizi ve raporlanması için “LPG Bilgi Yönetim Sistemi” kuruldu.

Böylece gerek Kurumumuz gerekse de piyasa katılımcıları açısından büyük kolaylık ve aynı zamanda önemli zaman tasarrufu sağlandı.

LPG’nin ithalatı ve üretiminden son kullanıcıya ulaşıncaya kadarki tüm piyasa faaliyetleri, ürün hareketleri, şirketlerin pazar payları ile Türkiye geneli ve şehir bazında tüm piyasa büyüklükleri Kurumumuz tarafından izlendi. Ardından birazdan sizler aracılığı ile kamuoyuna açıklayacağımız 2006 yılı sektör raporu hazırlandı.

LPG Dairesi Başkanımız Güngör Azim Tuna sizlere  rapor hakkında ayrıntılı sunum yapacak.

Ben önemli gördüğüm birkaç hususa değinmek isterim.

Satış rakamları baz alındığında Türkiye LPG piyasasının ekonomik büyüklüğü 5 milyar ABD Doları seviyesine ulaşmıştır.

Ülkemizde 2006 yılında 1 milyon 550 bin tonu otogaz, 1 milyon 491 bin tonu tüplü gaz ve 475 bin tonu dökme gaz olmak üzere  toplam 3 milyon 517 bin ton LPG tüketilmiştir.

LPG piyasasında bugün itibariyle 56 adet LPG Dağıtıcı, 6172 adet LPG Otogaz Bayi olmak üzere toplam 6468 adet lisans sahibi gerçek ve tüzel kişi faaliyet göstermektedir.

Ülkemizde LPG dağıtım faaliyetini yürütmek için lisans kapsamına alınmış 3014 adet karayolu taşıma aracı ile 7 adet deniz tankeri bulunmaktadır. Piyasada 11 bin 394 adet LPG tüp bayii evsel tüketicilere hizmet verirken, küçük ve orta ölçekli 40 bin 666 adet dökme LPG müşterisi bulunmaktadır.

 Ülkemizde yaklaşık 1,5 milyon adet araç yakıt olarak LPG kullanmakta olup, Türkiye Avrupa ülkeleri içerisinde Polonya’dan sonra ikinci sırada yer almaktadır. Yaklaşık 14 milyon hanede ise evsel tüketimde LPG kullanılmaktadır.

Dağıtıcı şirketler ve Tüpraş’tan alınan ithalat beyanı bildirimlerine göre 2006 yılında 19 farklı ülkeden dağıtıcı şirketler tarafında 2 milyon 443 bin  ton, Tüpraş tarafından ise yaklaşık 375 bin ton LPG ithal edilmiştir. En çok ithalat yapılan ülkeler sırasıyla Cezayir, Norveç, Libya, Rusya ve Kazakistan olup ve bu ülkeler toplam ithalatın %74’üdür.

Piyasanın bugünkü geldiği noktayı incelersek halen yurtiçi LPG satışları içerisinde tüplü LPG satışı önemli bir yer tutmaktadır. Toplam LPG satışının 2004 yılında % 44,3’ü, 2005 yılında % 42,18’i ve 2006 yılında % 42,4’ü tüplü LPG satışı olarak gerçekleştirilmiştir.  

         Burada tüplü LPG satışlarındaki düşüş eğilimi açıkça görülmektedir. Türkiye’de 2005 yılında kişi başı tüplü LPG tüketimi 22 kilogramın üzerindeyken bu rakam 2006 yılında kişi başına 20,4 kilogramdır.

         Bu azalışın en önemli nedeni Türkiye’de doğal gaz kullanılan il sayısının dolayısıyla da doğal gaz abonesi sayısının artmasıdır. Örneğin, Yalova’da aboneler tarafından tüketilen doğal gaz miktarı 2006 yılında 2005 yılına göre yaklaşık 29 milyon m³ daha fazladır. Aynı dönemde Yalova’da tüplü LPG tüketimi 7190 tondan 5632 tona düşmüştür. Bu değişim % 22’lik bir düşüşü ifade etmektedir. Çorum’da ise 2006 yılında abonelerin tükettiği doğal gaz miktarı 2005 yılından yaklaşık 14 milyon m³ daha fazladır. 2005 yılında Çorum’da 21794 ton tüplü LPG satılmışken bu rakam 2006 yılında 12710 tona düşmektedir. Bu dönemde Çorum’da tüplü LPG satışları % 42 azalmıştır.

Aboneler tarafından tüketilen doğal gaz miktarının arttığı tüm illerde tüplü LPG satışının azaldığı açık bir şekilde görülmektedir. İstanbul’da tüplü LPG tüketimi 2006 yılında 2005 yılına göre % 19, Ankara’da % 25, Bursa’da % 16, Sakarya’da % 7 ve doğal gaz kullanımına 2006’da başlanan İzmir’de ise % 4 azalmıştır.

Türkiye’de doğal gaz ulaşan il ve doğal gaz kullanan hane sayısındaki artışın önümüzdeki yıllarda da devam edeceği düşünüldüğünde tüketiminin büyük ölçüde hane halkı tarafından yapıldığı tüplü LPG satışındaki azalmanın önümüzdeki yıllarda da süreceği görülmektedir.

Önümüzdeki yıllarda tüplü LPG satışındaki gelişmelere benzer bir şekilde dökme gaz satışında da düşüş olacağı söylenebilir. Her ne kadar 2006 yılında dökme LPG kullanımında 2005 yılına göre bir artış gözlemlense de bu artışın kalıcı olacağını söylemek mümkün değildir. Yaygınlaşan doğal gaz tüketimi ilerleyen yıllarda dökme gaz kullanımının azalmasına yol açacaktır.

Tüplü gaz ve dökme gaz tüketiminde düşüş eğilimi olmasına rağmen otogaz kullanımının gelecek yıllarda artacağını söyleyebiliriz.

2006 yılındaki otogaz tüketimi 2004 ve 2005 yıllarındaki tüketimin altında olsa da bu durumun kalıcı olmayacağını düşünüyoruz.

Bir taraftan LPG’li araçların üretiminin ve satışlarının artması ve diğer taraftan yükselen akaryakıt fiyatları nedeniyle otogaz kullanımının önümüzdeki dönemlerde daha da artacağını öngörüyoruz.

 Sayın basın mensupları,

LPG piyasasında faaliyet gösteren firmalar ve sektör temsilcileri tarafından dile getirilen sorunlarla ilgili tespitlerimizi sizlerle paylaşmak isterim.

Bu sorunların başında LPG piyasasındaki özel tüketim vergisi miktarlarının yüksekliği gelmektedir. Gerçekten de Türkiye’de LPG’ye uygulanan özel tüketim vergisi diğer bazı ürünlerde olduğu gibi, yüksek düzeydedir. Türkiye’de otogaz için ton başına 862 YTL özel tüketim vergisi uygulanmaktadır. Bir avronun değeri 1,85 YTL olarak baz alındığında Türkiye’de ton başına 465,95 avroluk özel tüketim vergisi uygulandığı görülmektedir. Avrupa Birliği ülkelerinde ise motorlu taşıtlarda kullanılan LPG için ortalama 150 avro/tonluk tüketim vergisi uygulanmaktadır. Dolayısıyla Türkiye’de otogaz için uygulanan özel tüketim vergisi Avrupa Birliği ortalamasının üç katından daha fazladır. Dökme gaz ve tüplü gaza uygulanan özel tüketim vergisi ton başına 794 YTL’dir. Bu oran ton başına yaklaşık 430 avroluk tüketim vergisi uygulandığı anlamına gelmektedir. AB ülkelerindeki ortalama oran ise motorlu taşıtlarda kullanılan LPG’ye uygulanan oranın altındadır. Dolayısıyla Türkiye’de LPG için uygulanan özel tüketim vergisinin, satın alma gücü paritesiyle kişi başı geliri Türkiye’nin üç katından daha fazla olan AB ülkelerinden daha yüksek olduğu görülmektedir.

Bu durum Türkiye’nin günümüz makro ekonomik dengeler kapsamında uyguladığı maliye politikaları içerisinde dolaylı vergilerin en önemli gelir kalemi olmasından kaynaklanmaktadır.

LPG’ye uygulanan özel tüketim vergisi doğal gaza uygulanan vergiyle karşılaştırıldığında LPG aleyhine bir durum olduğu görülmektedir. LPG için uygulanan vergi aynı kilo kaloriye sahip doğal gaza uygulanan verginin 25 katından daha fazladır.

Otogaz ile tüplü gaz ve dökme gaza uygulanan özel tüketim vergisi arasındaki farklılığın vergi kaybına yol açtığı bilinmektedir. 2006 yılında tüplü gaz ve dökme gaza ton başına uygulanan özel tüketim vergisi 615 YTL’den 794 YTL’ye yükselirken otogaz için ton başına 862 YTL olan vergi değişmemiştir. Dolayısıyla vergi yükü artmış ancak otogaz ile diğer ürünler arasındaki vergi makası azalmıştır.

Değerli basın mensupları,

İlki yayımlanan bu kapsamlı çalışma, ilgili kişi, kurum ve kuruluşların bilgisine de sunulacaktır. Bu ve benzeri çalışmalar Kurumumuzun görev, yetki ve sorumluluk alanı içerisinde bundan sonra da devam edecektir.

Bildirim yükümlülükleri kapsamında gösterdikleri duyarlılık ve katılımcı yaklaşımlarından ötürü sektörde faaliyet gösteren firmalar ve sektör temsilcilerine teşekkür ediyorum. Raporun hazırlanmasında emeği geçen Dairemiz Enerji Uzmanı ve Enerji Uzman Yardımcılarını kutlar, bu çalışmanın ilgili tüm kişi, kurum ve kuruluşlara faydalı olmasını diliyorum.

Güngör beyin sunumunun ardından sorularınız olursa cevaplandırabilirim.