ICS 75.200                             TÜRK STANDARDI                                TS 1445/Aralık 1997

ÖN SÖZ

− Bu standard, Türk  Standardları Enstitüsü nün Petrol Hazırlık Grubunca hazırlanmış ve TSE

Teknik Kurulu'nun 8 Nisan 1991 tarihli toplantısında kabul edilmiş, 19 Ocak 1996 ve 30 Aralık

1997 tarihli toplantılarda tadil edilerek yayımına karar verilmiştir.  

      -      Tekknik  Kurul,  ayrıca bu standardın mecburi yürürlüğe konulmasını uygun bularak, ilgili

Bakanlığa önerilmesini kabul etmiştir.  

     −      Bu standard, 7.10.1974 gün ve 15029 sayılı Resmi Gazete de  yayımlanan ilgili Bakanlık

Tebliği ile mecburi yürürlükte bulunduğundan, bu yeni metne ilişkin Bakanlık Tebliği Resmi

Gazetede yayımlandıktan ve bu kararda verilen geçiş süresi son bulduktan  sonra  eski

baskıları geçersizdir.  

− Bu standardın hazırlanmasında, milli ihtiyaç ve imkanlarımız  ön planda olmak üzere,

milletlerarası standardlar ve ekonomik ilişkilerimiz bulunan yabancı ülkelerin standardlarındaki

esaslar  da gözönünde bulundurularak; yarar görülen hallerde, olabilen yakınlık  ve

benzerliklerin sağlanmasına ve bu esasların, ülkemiz  şartları ile bağdaştırılmasına

çalışılmıştır.  

− Bu standard son  şeklini almadan önce; bilimsel kuruluşlar, üretici,  imalatçı ve tüketici

durumundaki konunun ilgilileri ile gerekli işbirliği yapılmış ve alınan görüşlere göre

olgunlaştırılmıştır.

ICS 75.200                             TÜRK STANDARDI              TS 1445/Aralık 1997

İÇİNDEKİLER

 0 - KONU, TARİF, KAPSAM......................................................................................

0.1 - KONU........................................................................................................................

0.2 - TARİFLER.................................................................................................................

0.2.1 - Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) .....................................................................................

0.2.2 - Tüp Dağıtım Yeri .................................................................................................................

0.2.3 - Perakende Satış Yeri...........................................................................................................

0.2.4 - Dökme Taşıma Araçları.......................................................................................................

0.2.5 - Tüp Taşıma Araçları ............................................................................................................

0.2.6 - İşletme Basıncı ...................................................................................................................

0.2.7 - Deney Basıncı ....................................................................................................................

0.2.8 - Seviye Göstergesi ...............................................................................................................

0.2.9 - Diğer Tarifler.......................................................................................................................

0.3 - KAPSAM ..................................................................................................................

1 - GENEL KURALLAR............................................................................................

1.1 - LPG'NİN TAŞINMASINDA UYULMASI GEREKEN GENEL GÜVENLİK KURALLARI

1.1.1 - Egzos Sistemleri..................................................................................................................

1.1.2 - Yangın Söndürücüler...........................................................................................................

1.1.3 - Emniyet ve İkaz işaretleri.....................................................................................................

1.1.4 - Elektrik Donanımı ................................................................................................................

2 - ÖZEL KURALLAR................................................................................................

2.1 - LPG'NİN DÖKME OLARAK TAŞINMASI ...................................................................

2.1.1 - Dökme Taşıma Araçları Üzerindeki Tankların Özellikleri....................................................

2.1.2 - Tankların Dökme Taşıma Araçları Üzerine Yerleştirilmesi..................................................

2.1.3 - Dökme Taşıma Araçları Tanklarındaki Valf ve Yardımcı Donanım.....................................

2.1.4 - Tanklardaki Boru Donanımları ve Bağlantı Parçaları ..........................................................

2.1.5 - Tanklardaki Basınç Emniyet Cihazları.................................................................................

2.1.6 - Dökme Taşıma Araçları ile İlgili Çeşitli Hükümler................................................................

2.2 - LPG'NİN TÜPLERE DOLDURULMUŞ HALDE TAŞINMASI ......................................

2.3 - DİĞER KURALLAR...................................................................................................

2.3.1 - Araç Sürücülerinin Uyması Gereken Emniyet Kuralları ......................................................

2.3.2 - Dökme Taşıma Aracı Sürücülerinin Eğitimi.........................................................................

2.3.3 - Tüplü Taşıma Aracı Sürücülerin Yangın Söndürme Eğitimi................................................

2.3.4 - Diğer Hususlar.....................................................................................................................

TADİL FİŞİ .................................................................................................................

   1 SIVILAŞTIRILMIŞ PETROL GAZLARI (LPG) - TAŞIMA  KURALLARI

0 - KONU, TARİF, KAPSAM

0.1 - KONU

Bu standard, sıvılaştırılmış petrol gazlarını (LPG) taşıma kurallarına dairdir.

0.2 - TARİFLER

0.2.1 - Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG)

Sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG), petrolün damıtılması ve parçalanması  sırasında elde edilen ve

sonradan basınç altında sıvılaştırılan, başlıca  propan,  bütan  ve izomerleri gibi hidrokarbonlar veya

bunların bir karışımıdır (TS 21781)).

0.2.2 - Tüp Dağıtım Yeri

Tüp dağıtım yeri, TS 55 ve TS 5306 standardlarına uygun LPG tüplerinin; bir dağıtım şirketi tarafından

başbayilerine ve/veya bayilerine; başbayiler  tarafından bayilerine; bayiler tarafından tali bayilerine

ve/veya perakende satış yerlerine ve/veya kullanıcılara;  tali bayiler tarafından perakende satış

yerlerine ve/veya kullanıcılara dağıtım yapmak amacıyla dolum tesisi haricinde TS 1446'ya  uygun

olarak depolandığı meskun ve/veya gayrimeskun mahaldir.

0.2.3 - Perakende Satış Yeri

Perakende satış yeri, başbayi, bayi veya tali bayilerin sözleşme ile bağlı oldukları dağıtım şirketine ait,

TS 55 ve TS 5306 standardlarına uygun LPG tüplerini kullanıcılara intikal ettirmek üzere teşhir ve LPG  satışı maksadıyla kullandıkları meskun ve/veya gayrimeskun mahaldir.

Parakende satış yerlerinde  yetkili bayiler sözleşme ile bağlı bulunulan dağıtım şirketinin tescilli marka

ve rengini taşıyan  tüpleri  ve/veya sermayesinin %50�den fazlası aynı tüzel kişiliğe mensup dağıtım

şirketlerinin biri ve  bağlı olduğu  tüzel kişilikle sözleşme yapmak suretiyle işyerlerinde aynı tüzel

kişiliğe ait dağıtım şirketlerinin LPG tüplerini de tüketicilere  intikal ettirebilirler. Ancak bulunulan toplam  LPG miktarı  TS 1446'da belirtilen değeri hiç bir suretle aşmamalıdır.

0.2.4 - Dökme Taşıma Araçları

Dökme taşıma araçları, TS 2178'de tarifi yapılan LPG'nin dökme olarak taşınmasına uygun yapıda ve

bu standardda belirtilen özelliklere sahip tankerli kamyon, tankerli treyler veya tankerli yarı treylerdir.

0.2.5 - Tüp Taşıma Araçları

Tüp taşıma araçları, dolu veya boş LPG tüplerinin dolum tesisi-tüp dağıtım  yeri-kullanıcı arasında

taşınmasında kullanılan, tabanında LPG birikmeyecek ve havalandırmayı  sağlayacak  şekilde

parmaklıklı kasalı kamyon veya kamyonet tipi araçlardır.

0.2.6 - İşletme Basıncı

İşletme basıncı, LPG�nin tanklarda veya  tüplerde  taşınması veya kullanılması  sırasında izin

verilebilecek en yüksek basınçtır (Birikimi kPa veya kgf/cm2).

0.2.7 - Deney Basıncı

Deney basıncı, dökme taşıma araçları üzerindeki LPG tanklarının ve LPG tüplerinin denenmesinde

uygulanan basınçtır (Birimi kPa veya kgf/cm2).

0.2.8 - Seviye Göstergesi

Seviye göstergesi, tank içerisindeki sıvı LPG seviyesinin  belirtilmesi  amacıyla kullanılan ölçme

cihazıdır.

0.2.9 - Diğer Tarifler

Bu standardda geçen diğer  terimlerden  tüplerle ilgili deyimler TS 55, TS 862, TS5306, LPG ile ilgili

deyimler TS 1446, TS 1449 ve TS 2178'de verilmiştir.

0.3 - KAPSAM

Bu standard, TS 55'e uygun dolu veya boş  LPG tüplerinin tüplü taşıma araçları ile taşınmasında

uygulanacak kurallar ile dökme taşıma araçları üzerine daimi olarak  yerleştirilen LPG tanklarının

yerleştirme ve araçlarla LPG'nin taşınması kurallarını kapsar.

Bu standard; içinde sıvı veya gaz halinde LPG bulunmayan; yeni imal edilmiş veya periyodik

muayenesi, deneyi, bakımı veya tamiri söz konusu  olan  LPG  tüplerinin  taşınmasında uygulanacak

kurallar ile demiryolu ve denizyolu ile yapılan LPG taşımalarını kapsamaz.

NOT -  Bu  standard metninde "Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) deyimi yerine bundan sonra

yalnızca "LPG" terimi kullanılmıştır.

1 - GENEL KURALLAR

1.1  -  LPG'NİN TAŞINMASINDA UYULMASI GEREKEN  GENEL  GÜVENLİK

KURALLARI

1.1.1 - Egzos Sistemleri

1.1.1.1 - LPG taşıyan araçlardaki egzos boruları, yakıt donanımlarında ve tanka veya tüpe doldurulan

LPG ile, aralarında mümkün olduğu kadar çok uzaklık  kalacak  şekilde aracın önüne ve altına

yerleştirilmelidir.

1.1.1.2 - Egzos çıkışı, tank, tank ekleri, şasi ve tampon gibi parçaların karşısına gelmemelidir.

1.1.1.3 - Dolum tesislerine gelen tüplü ve dökme taşıma araçlarının egzos çıkışlarına dolum tesisleri

içerisinde kaldığı süre içersinde kıvılcım tutucu takılmalıdır.

1.1.2 - Yangın Söndürücüler

Dökme taşıma araçlarında ve dolum tesisi - tüp dağıtım yeri - perakende satış yeri arasında çalışan

tüplü taşıma araçlarında  en  az 2 adet, perakende satış yeri müşteri arasında çalışan tüplü taşıma

araçlarında  TS  862'ye uygun en az 1 adet 6kg'lık kuru tozlu veya karbondioksitli yangın söndürücü

bulunmalıdır. Araç sahibi tarafından, bu yangın söndürücülerin periyodik kontroller en geç 6 ayda bir

yetkili servis veya firmalarına yaptırılmalıdır.

1.1.3 - Emniyet ve İkaz işaretleri

1.1.3.1  - LPG taşımasında kullanılan araçların  en az bir yerinde ve en az 10 cm büyüklüğündeki

harflerle "Sigara İçilmez", "Tehlikeli ve Yanıcı Madde" ve "Ateşle Yaklaşılmaz" yazıları bulunmalıdır.

1.1.3.2 - Dökme taşıma araçları tankları üzerine (arka ve iki yanda) altındaki boyanın zıt rengindeki bir

boya ile en az 10 cm. büyüklüğündeki harflerle "TEHLİKELİ VE YANICI MADDE" yazısı yazılmış

olmalıdır.

1.1.3.3 - Dökme taşıma araçlarında tankın arka kısmında tam ortaya, tankın ön kısmında ise önden

bakıldığında aracın  şöför mahallinin üzerinde en az yarısı görünebilecek  şekilde 40 cmx60 cm

ebadında 2 adet turuncu dikdörtgen ikaz levhası konulmalı veya tank bu şekilde boyanmalıdır.

1.1.4 - Elektrik Donanımı

1.1.4.1 - Dökme ve tüplü taşıma araçları yalnızca elektrikli ışık kaynakları ile aydınlatılmalıdır.

1.1.4.2  -  Elektrikle aydınlatma devreleri uygun  şekilde yalıtılmış ve fiziki hasarlara karşı korunmuş

olmalıdır.

1.1.4.3 - Aydınlatma devrelerinde, aşırı akıma karşı uygun koruma elemanları (sigorta veya otomatik

şalterler gibi) bulunmalı  ve  kablolar TS 1435'e uygun yeterli ölçüde akım iletme kapasitesinde,

mekanik dayanıklıkta olmalı ayrıca fiziki hasarlanmalara karşı da korunmuş olmalıdır.

1.1.5 - Isıtma amaçlarıyla açık alevli ısıtıcılar kesinlikle kullanılmamalıdır.

1.1.6 - LPG taşıma araçları üzerindeki  cihazların ve donanımların özellikle fren tertibatının periyodik

olarak kontrolları yapılmalı, kusurlu olanlar derhal tamir edilmeli veya yenilenmelidir.

1.1.7 -  Dağıtımın hiçbir safhasında tüplerin fırlatılarak, yuvarlanarak, devrilerek taşınmasına izin

verilmemelidir.

1.1.8 - Onarımları ve bakımları gereken araçlar dolum tesisine sokulmamalıdır.

1.1.9 - LPG ile ilgili  dağıtım  şirketleri, dolum tesisleri, başbayi, bayi, tali bayi, tüp dağıtım  yeri,

perakende satış yeri ve taşıma aracı sahibi ile sürücüleri bu standarddan en az 1 adet edinmeli ayrıca

kendileriyle ilgili hususları bilmelidir.

2 - ÖZEL KURALLAR

2.1 - LPG'NİN DÖKME OLARAK TAŞINMASI

2.1.1 - Dökme Taşıma Araçları Üzerindeki Tankların Özellikleri

2.1.1.1 - Projelendirme ve Deney 

Tanklar, Madde 2.1.1.1.1.de verilen işletme basınçlarına göre projelendirilmeli ve  Madde 2.1.1.1.2de 

verilen basınçlarda  deneye tabi tutulmalıdır.

2.1.1.1.1 - İşletme Basınçları

İşletme basıncı, dökme taşıma araçları üzerindeki LPG tankları için, 1716 kPa (17,5 kgf/cm2), TS 55'te

belirtilen nominal (anma) hacmi, 4,95 lt. olan LPG tüpleri için 1226 kPa (12,5 kgf/cm2), TS 55'te

belirtilen diğer anma hacimlerindeki LPG tüpleri için ise 1716 kPa (17,5 kgf/cm2)'dir.

2.1.1.1.2 - Deney Basınçları

Dökme taşıma araçları üzerindeki LPG tanklarının deney basıncı  işletme basıncının en az 1,5 katı

olmalıdır. LPG tüplerinin deney basınçları TS 55'te belirtilmiştir.

2.1.1.2 - Gövde ve Kapak Saçları 

Tankların gövde ve kapaklarının imalatında  kullanılan  çelik  saçların kalınlığı tank dış  çapının

1/200 ünden az olmamalıdır. Mukavemet hesapları daha ince et kalınlığına müsaade etse de,  saç

kalınlığı 9 mm den az olmamalıdır. Bu saçların Mpa cinsinden çekme mukavemeti  ile kopma uzama

yüzdesinin çarpımı  en az 102  olmalıdır.

2.1.1.3 - Yatay Kaynak Dikişleri

Tankların yatay kaynak dikişleri tankın üst yarısında olmalıdır.

2.1.2 - Tankların Dökme Taşıma Araçları Üzerine Yerleştirilmesi

2.1.2.1 - Tankların Kamyon Üzerine Yerleştirilmesi

2.1.2.1.1  - Tankı kamyon  şasisine bağlamak amacıyla U bağlantısı veya benzeri bağlantı  şekli

kullanılmalıdır. Bunlara ek olarak aracın kalkış, duruş ve dönüş gibi hareketlerinde, tankla kamyon

şasisi arasındaki izafi hareketi ve bu hareketin sebep olacağı  tehlikeleri önlemek amacıyla  şasiye

sürtünme mukavemetini artıracak durdurma  parçaları takılmalıdır.  Bu  parçalar  kolaylıkla kontrol

edilebilecek ve bakım yapılabilecek yerlere yerleştirilmiş olmalıdır.

2.1.2.1.2 - Tank, aracın tamamı yerine şasinin bir bölümünü yükleyecek şekilde araca konulabiliyorsa,

tank gövdesi alt tarafından  ve  en az 120 derecelik bir açı boyunca harici yük taşıma çerçeveleri ile

takviye edilmiş olmalıdır.

2.1.2.1.3 - Tank ve  bağlantı parçalarının tasarımında hesaplar, normal gerilme, kesme gerilmesi,

burulma gerilmesi ve eğilme momenti ile akselarasyon gerilmesini içine alacak  şekilde yapılmış ve

malzemenin emniyet katsayıları buna uygun seçilmiş olmalıdır.

2.1.2.1.4 - Araç  şasisi üzerine monte edilen LPG taşıyacak tanklar, yük taşıyıcı desteklere takılan

uzun parçalar yardımıyla takviye edilmiş olmalıdır.

2.1.2.1.5  -  Tank takviye parçaları  (Madde 2.1.2.1.4) ve durdurma elemanları (Madde2.1.2.1) tanka

doğrudan doğruya kaynak edilmemeli, tank ile aynı malzemeden  yapılacak yardımcı destekler ile

bağlanmış olmalıdır. Yardımcı desteklerin et kalınlıkları 6 mm'den çok olmamalıdır. Taşıyıcı parçaların

köşeleri, parça genişliğinin 1/4'ünden büyük ve 1/2'sinden küçük olacak bir  kavis  yarı  çapına göre

yuvarlatılmış olmalıdır.

Taşıyıcı elemanlara birleştirme yerlerinde (tanka bağlantı  yerlerinde) tank dış çaplarından küçük

olacak şekilde bir ön şekil verme işlemi uygulanmış olmalıdır.

2.1.2.1.6 - Madde 2.1.2.1.2 ve Madde 2.1.2.1.3 gereğince tanka bağlanacak koruyucu çerçeve tankın

ve donanımlarının (tank dolu olduğuna göre) ağırlığının iki katına eşit bir kuvvetin her yönden tesirine

karşı ve en az  4  emniyet  katsayısı alınarak hesaplanmalı ve hesaplamalarda metal yorulmaları da

dikkate alınmalıdır.

2.1.2.1.7 - LPG taşıyacak tanklar, kamyon şasisi, aks ve makaslarına, doğrudan doğruya değmeyecek

şekilde bağlanmış olmalıdır.

2.1.2.2 - Tankların Treyler ve Yarı Treyler Üzerine Yerleştirilmesi

2.1.2.2.1  - Tankların treyler veya yarı  treyler  şasileri üzerine monte edilmelerinde Madde 2.1.1 ve

Madde 2.1.2'deki kurallar uygulanmalıdır.

2.1.2.2.2  -  Treylerler veya yarı  treylerler,  kendilerini  çeken  araca emniyet zincirleri ile takviye edilen

uygun çekme çubukları yardımıyla sağlam ve emniyetli bir şekilde bağlanmış olmalıdır.

2.1.2.2.3  -  Treyler  ve  yarı treyler, kendilerini çeken aracın  şoför mahallinden kolayca yöneltilebilen

güvenilir bir fren sistemi ile donatılmış olmalıdır.

2.1.2.2.4 - Treyler ve yarı treylerler arka ve yan ışıkları ile donatılmalıdır.

2.1.2.2.5 - Dört tekerlekli treylerler (iki akslı diye de tarif edilebilirler) kendilerini çeken aracın tehlikeli

bir  şekilde bir yandan diğer yana sapmasını önleyecek ve çeken aracın izinden gidecek bir yapılışta

olmalıdır.

2.1.2.2.6  -  Treyler veya  yarı treylerlerde beşinci tekerler bulunması halinde bu tekerlek, treyler veya

çekici araca emniyetli olarak bağlanabilmeli ve el ile kumanda edilen bir kilitleme tertibatı olmalıdır.

2.1.3 - Dökme Taşıma Araçları Tanklarındaki Valf ve Yardımcı Donanım

2.1.3.1  -  Dökme taşıma araçları tanklarındaki valfler, ekleme parçaları ve armatürler yerleştirilirken

koruyucu tertibatlar ve tampon gibi araçlarla korunmalıdır.

Koruyucu gövde (veya koruyucu kutu) kullanılması halinde bunların imalatı ve tasarımı tankların yapım kurallarına uygun olmalıdır (Madde 2.1.2.1.3 ve Madde 2.1.2.1.6). Ayrıca kötü hava  şartlarından korunmak amacıyla koruyucu gövdeye (veya koruyucu kutuya) bir kapak kör flanş vb.de takılmalıdır.

2.1.3.2 -Tanklarda bulunan göstergeler, manometre bağlantıları, boşaltma bağlantıları, emniyet valfleri

ve tapa ile kapatılmış delikler dışındaki bütün  bağlantılar, bağlantıların kırılması durumunda aşırı

derecede LPG kaçışını önlemek amacıyla, otomatik çek valfler, aşırı akım çek valfleri veya hidrolik

kumandalı iç valfler ile teçhiz edilmelidir.

2.1.3.3  -  Tanklardaki doldurma ve boşaltma bağlantılarında  bir adet aşırı akım valfi veya uzaktan

kumandalı (Örnek, hidrolik kumandalı) iç kapatma  valfı bulunmalı ve bu bağlantılar da aşağıdaki

özellikte olmalıdır.

2.1.3.3.1  -  Valfin oturma yeri, tankın içerisinde veya bağlantı deliğinin meme veya flanşında veya

buraya bağlı bir flanş üzerinde olmalıdır.

2.1.3.3.2 - Valfin tank içerisindeki parçalarının  tümü,  meme  veya  tespit  flanşı, tank LPG ile

doldurulduğunda; korozyona veya bozulmaya uğramayacak malzemeden yapılmış olmalıdır.

2.1.3.3.3 - Valf, tank dışarısındaki parçalarına hasar gelmeyecek şekilde yerleştirilmelidir.

2.1.3.3.4 - Valf, mekanik, hidrolik, pnömatik veya basınçlı LPG ile çalıştırılabilmelidir.

2.1.3.3.5  -  Tanklardaki doldurma ve boşaltma bağlantılarında Madde 2.1.3.4 uyarınca uzaktan

kumandalı bir iç kapatma valfi kullanıldığında; bu valf, hidrolik, mekanik veya pnömatik olarak uzaktan  kumanda edilen türden olmalıdır. Uzaktan kumanda edilebilme yerleri tankın iki ucunda ve birbirine karşı çapraz konumunda yerleştirilmiş olmalıdır.

2.1.3.3.6  -  Madde 2.1.3.4'te belirtilen valfin kaza veya yangın gibi durumlarda  kullanılamaması

ihtimaline karşı, uzaktaki bir yerden kumanda edilebilen ve valfin otomatik olarak kapanmasını

sağlayacak eriyebilir kumanda elemanlı bir kontrol tertibatı sisteme eklenmelidir. Bu eriyebilir

elemanların erime noktası en az 97øC ve en çok 103øC olmalıdır.

2.1.3.4 - El ile kumanda edilen kapatma valfleri ve kendi kendine kapanan  iç  valfler,  tanka  sıvı

doldurulması ve tanktan sıvı boşaltılması işlemleri dışında kapalı bulunmalıdır.

2.1.3.5  -  Aşırı akım kapatma valflerinden sonra gelen  boru  donanımların (valfler, boru ekleme

parçaları ve hortumlar) boşaltma kapasitesi aşırı akım valfinin akım kapasitesinden büyük olmalıdır.

2.1.3.6  -  Basınç emniyet valfleri, tank izin verilen doldurma oranına kadar doldurulabileceğinden;

daima doğrudan doğruya LPG'nin buhar fazı ile temasta olmalıdır.

2.1.3.7  -  Dökme taşıma araçları tankları  çalışma  şartlarına uygun nitelikte  bir  basınç göstergesi

(manometre) ile donatılmalı ve manometre ile tank arasında bir ara kesme valfi bulunmalıdır.

2.1.3.8  -  Bir dökme taşıma aracında ölçme cihazı olarak bir döner seviye göstergesi veya ölçme

çubuğunun kullanılması durumunda; bunlara ek olarak tankın su kapasitesinin yüzde 85-90'ını

gösterebilecek sabit tip seviye göstergesi kullanılmalıdır.

2.1.3.9 - Tanklarda tam boşalmayı sağlayacak bir boşaltma (dreyn) deliği bulunmalıdır.

2.1.4 - Tanklardaki Boru Donanımları ve Bağlantı Parçaları

2.1.4.1 - Tanklarda bulunan boru donanımları, kırılma ve hasarlardan korunabilecek şekilde yapılmalı

ve muhafaza edilmelidir.

2.1.4.2  -  Tanklarda kullanılan borular ve bağlantı parçaları en az 2550 kPa (26,0kgf/cm2) basınca

mukavemetli malzemeden yapılmış olmalıdır.

2.1.4.3 - Boru donanımı ve bağlantı parçaları LPG'den zarar görmeyecek yapıda olmalıdır.

2.1.4.4  -  Dökme taşıma araçları tanklarında  alüminyum boru ve ekleme parçaları kullanılmamalı ve

ekleme yapılmamalıdır.

2.1.4.5 - Boru bağlantıları, taşıma  sırasındaki gerilim ve titreşimleri dikkate alarak hesaplanmalı,

gerekli görülen yerlerde çelik veya tel halatlarla veya kelepçelerle sağlamlaştırılma yapılmalıdır.

2.1.4.6 - Boru bağlantıları ergime  noktası 535°C'tan yüksek olan malzeme ile lehimlenmeli,

vidalanmalı veya kaynak edilmelidir.

2.1.4.7  -  Boru bağlantılarında dökme demirden rakor, kuplaj, çapraz veya  dirsek  gibi  bağlantı

elamanları kullanılmamalıdır.

2.1.4.8 - Boru donanımlarında kullanılan valf salmastraları, contalar, diyaframlar ve bunlara benzer

malzemeler, çalışma şartlarında LPG'den zarar görmeyecek yapı ve özellikte olmalıdır.

2.1.5 - Tanklardaki Basınç Emniyet Cihazları

2.1.5.1  -  Tanklarda bulunan basınç emniyet valflerinin çıkışları, boşaltacakları LPG bir engele

çarpmadan tanktan uzağa doğru ve tanka değmeyecek tarzda boşaltma yapacak şekilde olmalıdır.

2.1.5.2  -  Basınç emniyet valflerinin boşaltma deliğinin çapı, valfin anma çıkış  çapından küçük

olmamalıdır.

2.1.5.3 - Basınç emniyet valflerinin boşaltma borularında yoğuşacak suyu boşaltmak amacıyla gerekli

tedbir alınmalıdır.

2.1.5.4 - Boşaltma borularının uçlarında, basınç emniyet valfine su ve başka yabancı madde girmesini

önlemek amacıyla, yağmur kapağı bulunmalıdır.  Bu  yağmur kapağının valfin boşaltma kapasitesini

azaltmamasına dikkat edilmeli ve valf kullanıldığı zaman çıkarılabilecek şekilde yapılmalıdır.

2.1.5.5  -  Basınç emniyet valfinin tank üzerine ve özel bir yuva içerisine yerleştirilmeleri halinde; bu

yuva ayrı bir renge boyanmalı, korozyon tesirinden korunmuş olmalıdır (Su ve başka yabancı madde

birikmemesi için sık sık kontrol edilmelidir).

2.1.5.6 - Tank ile pompa arasında ve iki valf ile iki ucundan da kapatılan bir boru parçası veya hortum,

aşırı basınçların birikmesini önlemek amacıyla uygun boşaltma kapasitesinde (TS 1446) bir  basınç

emniyet valfi ile donatılmalıdır.

2.1.6 - Dökme Taşıma Araçları ile İlgili Çeşitli Hükümler

2.1.6.1 - Dökme taşıma araçları Madde 1'de belirtilen güvenlik kurallarına uymalıdır.

2.1.6.2 - Çarpmaya Karşı Korunma Tertibatları

2.1.6.2.1 - Dökme taşıma araçlarıyla bir çarpışma durumunda tankın borularının valflerinin ve bağlantı

elemanlarının korunmasına yardımcı olacak uygun şekilde bağlanmış çelik tampon ve şasi uzantıları

bulunmalıdır.  Ayrıca araçların doldurulma ve boşaltılma zamanlarında araçların kaymalarını önlemek

amacıyla uygun büyüklükte takozlar bulundurulmalıdır.

2.1.6.2.2 - Dökme taşıma araçları, en az 2/3'ü  ışığı yansıtan tipte beyaz bir boya ile boyanmış

olmalıdır.

2.1.6.3 - Statik Elektrik

Dökme taşıma araçları, doldurma ve boşaltmadan önce bu işlemler sırasında statik elektrik

birikimlerine karşı uygun  şekilde topraklanmalıdır. Bu  araçların doldurulduğu ve boşaltıldığı yerlerde

mutlaka statik elektrik kablosu ve pensi bulunmalıdır.

2.1.6.4 - Dökme Taşıma Araçlarının Park Edilmeleri ve Garaja Çekilmeleri

2.1.6.4.1  - Dökme taşıma araçları dolu ve boş durumda, cadde, sokak veya geçit gibi yerlerde park

edilmemelidir. Ancak,  şoförün veya yardımcısının araç başında bulunması durumunda en yakın

meskun binadan 20 m uzaklıkta ve kısa bir süre için (yemek vb. tabii ihtiyaçların giderilmesi amacıyla)

karayollarında park edilebilir.

2.1.6.4.2 - Dökme taşıma araçları, sıvı veya buhar fazında LPG ihtiva ettiği durumlarda özel olarak bu

amaçla yapılmamış bina ve garajlarda park edilmemelidir.

2.1.6.4.3  -  Dökme taşıma araçlarının tamir veya bakımlarında gerektiğinde aşağıdaki emniyet

kurallarına uyulmalıdır.

2.1.6.4.3.1 - Tamir işlemine, aracın doldurma ve boşaltma sistemleri ile tankın kaçak yapıp yapmadığı

incelendikten sonra başlanmalıdır.

2.1.6.4.3.2 - Aracın bütün kapatma valfleri kapatılmalı ve tankın boru donanımı ve hortum

donanımındaki bütün LPG boşaltılarak buharlaştırılmalıdır.

2.1.6.4.3.3 - Araç, açık alevlerin veya  ısıtma kaynağının yanına, vantilatörlü  ısıtıcının üfleme yolu

üzerine veya ısı yayan bir ışık kaynağının karşısına konulmamalıdır.

2.1.6.4.3.4 - Tankın içersindeki LPG boşaltılıp tanktaki basınç atmosfer basıncına eşitleninceye kadar,

tankın valf ve bağlantı parçaları kurcalanmamalıdır.

2.1.6.4.3.5 - Tank içersinde LPG bulunduğu durumda, tank ve valfler üzerinde tamirat yapılmamalıdır.

2.1.6.4.3.6 - Tank gövdesi ve yakınında kaynak işleri, gerekli emniyet tedbirleri (tankın tamamen su ile

doldurulup boşaltılması, gaz dedektörü ile kontrol yapılması gibi) alınmadan yapılmamalıdır.

2.1.6.4.3.7 - Tamirat ve bakım  işlemleri çukur yerlerde (hava sirkülasyonu olmayan yerlerde)

yapılmamalıdır.

2.1.6.5 - Dökme taşıma araçlarına LPG doldurulmasında doldurma sınırı, uygun bir seviye göstergesi

yardımıyla tayin edilmelidir.

2.1.6.6  - LPG taşıma araçlarının  şoför ve  yardımcıları tanklar doldurulurken veya dağıtım  sırasında

aracının yanında bulunmalı, sigara vb.  içmemelidir. Herhangi bir onarım sırasında araç dolaylarında

sigara vb. içilmesine de izin  verilmemelidir.

2.1.6.7  -  Dökme taşıma araçlarında, LPG'nin boşaltılması ve doldurulması  sırasında, aracın el freni

çekili olmalı, araç tekerleklerinin önüne ve arkasına takoz konulmalı ve motor durdurulmalıdır.

2.2 - LPG'NİN TÜPLERE DOLDURULMUŞ HALDE TAŞINMASI

2.2.1 -  LPG Tüplerinin Dolum Tesisi-Tüp Dağıtım Yerleri-Perakende Satış Yeri Arasında Taşınması

LPG tüpleri, TS 55 ve TS 5306'ya uygun olmalı ve bu tüpler TS 1449'a uygun olarak doldurulmuş

olmalıdır. TS 55 ve TS 5306'ya uygun olmayan veya TS 1449'a uygun olarak doldurulmamış tüplerle

yapılan LPG taşımalarından dağıtım şirketleri ve nakliyeciler sorumludur.

2.2.1.1 - Araçlarda Madde 1'de belirtilen bütün emniyet kurallarına uyulmalıdır.

2.2.1.2  -    LPG tüplerinin taşınmasında kullanılan araçların kasası, tabanında LPG birikmeyecek ve

havalandırmaya imkan verecek  şekilde parmaklıklı  kasa  olmalıdır.  Kasanın yan yüzlerine tahta veya

saç plaka konulmamalıdır.İstihap  haddi 2 tonun üzerinde olan araçların kasalarının üst kısımları da

bütünüyle parmaklıklarla kapatılmış olmalıdır.

2.2.1.3  - TS 55'te belirtilen, anma hacmi 108,51'den küçük olan LPG tüpleri yatay veya dikey olarak

istiflenebilir. Kamyonet tipi tüplü taşıma araçları haricindeki araçlarda anma hacmi 108,51 olan LPG

tüpleri dikey konumda istiflenmelidir.

2.2.1.4  - Tüp ve valfleri, taşıma esnasında düşmeye,  çarpmaya, devrilmeye ve fiziki hasarlara karşı

korunmuş olmalıdır.

2.2.1.5 - Tüplü taşıma araçları, üzerlerinde dolu ve/veya boş tüp bulunduğu sürece, tamir veya bakım

amacıyla umumi garajlara çekilmemelidir.

2.2.1.6  -  Araçlarda dolu veya boş LPG tüpü taşınırken tüplerin üzeri branda vb. bir malzeme  ile

örtülmemelidir.

2.2.2 - LPG Tüplerinin Perakende Satış Yeri-Müşteri Arasında Taşınması

2.2.2.1 - LPG tüplerinin bayi-müşteri arasında taşınmasında kullanılan araçlarda Madde 1'de belirtilen

bütün emniyet kurallarına uyulmalıdır.

2.2.2.2 - Araçlarda kaçak kontrolünde  kullanılmak üzere sabunlu su veya özel cihaz (detektör)

bulundurulmalıdır.

2.2.2.3 - Araçların şoför mahallindeki her iki kapıya da bayinin firma adı, telefonu ve sözleşmeli olduğu

dağıtım şirketinin adı en az 10 cm büyüklüğündeki harfler ve rakamlarla kolay okunabilir bir  şekilde

yazılmış olmalıdır.

2.2.2.4 - Araçlarda Madde 2.2.1.6'ya uyulmalıdır.

2.3 - DİĞER KURALLAR

2.3.1 - Araç Sürücülerinin Uyması Gereken Emniyet Kuralları

2.3.1.1  - Sürücüler ve  nakliye  işlemi sırasında yanlarında bulunabilecek  şahıslar alkollü içki

almamalıdırlar.

2.3.1.2 - Araç içinde ve civarında aracın kendi  ısıtıcısı haricinde bir  ısıtıcı kullanılmamalı, sigara ve

benzeri maddeler içilmemelidir.

2.3.1.3 - Araçlar sürücüleri haricinde kişiler tarafından kullanılmamalıdır.

2.3.1.4 - Sürücüler, LPG'nin  doldurulması ve boşaltılması  sırasında koruyucu deri eldiven giymeli,

bütün vücudu ve kolları kapalı olmalıdır.  Sürücüler  hiçbir  şekilde tabanında çelik bulunan ayakkabı

giymemelidirler.

2.3.2 - Dökme Taşıma Aracı Sürücülerinin Eğitimi

2.3.2.1  -  Sürücüler  bu  standardda belirtilen kurallara uygun hareket edecek  şekilde vasıta sahibi

tarafından eğitilmiş olmalıdır (Madde 1.1.9).

2.3.2.2 - Sürücülere uygulamalı (işveren veya işverenin yazılı talebi üzerine dağıtım şirketi tarafından)

yangınla mücadele eğitimi verilmelidir.

2.3.2.3 - Sürücülerin eğitimi her sürücü değişiminde veya her 5 yılda bir tekrarlanmalıdır.

2.3.3 - Tüplü Taşıma Aracı Sürücülerin Yangın Söndürme Eğitimi

Bütün tüplü taşıma aracı sürücülerine, araçlarında bulunan yangın söndürücülerin kullanılma eğitimi

işveren veya işverenin talebi üzerine dağıtım şirketi tarafından verilmelidir.

2.3.4 - Diğer Hususlar

2.3.4.1 - Bu standardda belirtilmeyen hususlarda, yürürlükteki trafik kanunu ve T.C. Karayolları Genel

Müdürlüğünün ilgili tüzük, yönetmelik ve talimatları uygulanır.

2.3.4.2 -  LPG taşımasında kullanılacak araçlar TS 4930'a göre projelendirilmiş ve tasdik edilmiş

olmalıdır.

TADİL FİŞİ