Anasayfa | Bayilerin Sesi | Tüketici Köşesi | Sıkça Sorulan S. | Bize Ulaşın | İl İrtibat Bilgileri | Linkler
Rekabet Kurumu Baskanlıgından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : E2-D1-97/2 (Sorusturma)
Karar Sayısı : 05-73/986-273
Karar Tarihi : 25.10.2005
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Baskan : Mustafa PARLAK
Üyeler :Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr.
Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSIN
B- RAPORTÖRLER: M. Ömür PASAOGLU, Yüksel KAYA
C- SIKAYET EDEN : Yücel Gaz Sanayi ve Ticaret Anonim Sirketi ve bayileri
Gölbası Asfaltı, Yem Fabrikası Karsısı / ADIYAMAN
20
D- HAKKINDA
SORUSTURMA
YAPILANLAR : - Likidgaz Tevzi ve Üretim Sanayi ve Ticaret A.S.
Sishane Yokusu Demirören Han No:2
Azapkapı / ISTANBUL
- Milangaz Ticaret ve Sanayi A.S.
30
- Milangaz LPG Dagıtım Ticaret ve Sanayi A.S.
(Milgaz Ticaret ve Sanayi A.S.) *
- Ipragaz A.S.
Nova Baran Plaza Is Merkezi 19 Mayıs Cad. No:4
Kat:13-16 80220 Sisli / ISTANBUL
- Shell Gaz Ticaret ve Sanayi A.S. 40
(Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.S.) *
Kocayol Cad. No:58
Bostancı / ISTANBUL
* Milgaz Ticaret ve Sanayi A.S.’nin unvanı Milangaz LPG Dagıtım Ticaret ve Sanayi A.S.;
Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.S.’nin unvanı ise Shell Gaz Ticaret ve Sanayi A.S. olarak
degismistir.
05-73/986-273
2
E- DOSYA KONUSU: Danıstay 10. Dairesinin 26.11.1998 tarih, 93/750-159
sayılı Rekabet Kurulu kararının iptaline iliskin 15.1.2001 tarih ve
1999/1735 E., 2001/52 K., 1999/1734 E., 2001/53 K., 29.5.2001 tarih ve
1999/1255 E., 2001/2029 K. sayılı kararları üzerine, haklarında sorusturma
yapılan tesebbüslerin, Adıyaman ili LPG pazarında faaliyet gösteren 50
yerel firmaları piyasa dısına çıkarma amacıyla rekabeti sınırlayıcı
anlasma yaparak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u
ihlal eder nitelikteki eylemlerinin yeniden degerlendirilmesi.
F- IDDIALARIN ÖZETI: Aygaz A.S., Likidgaz Tevzi ve Üretim Sanayi ve
Ticaret A.S., Milangaz Ticaret ve Sanayi A.S. ve Ipragaz A.S. firmalarının,
27.10.1997 tarihinden itibaren 750.000 TL. gibi maliyetin altında bir fiyatla 12
kg’lık tüplü LPG satısına basladıkları, bu uygulama nedeniyle yerel firmaların
bayilerinin faaliyetlerini durdurma tehlikesi ile karsı karsıya oldukları iddia
edilmektedir. 60
G- DOSYA EVRELERI: Sikayetçi Yücel Gaz Sanayi ve Ticaret A.S.
tarafından gönderilen 12.11.1997 tarihli ve Adıyaman ili LPG pazarında
faaliyet gösteren yerel firmaların bayileri adına isimsiz ve imzasız olarak
gönderilen 05.11.1997 tarihli dilekçelerde; Aygaz A.S., Likidgaz A.S.,
Milangaz A.S. ve Ipragaz A.S. firmalarının 27.10.1997 tarihinden itibaren
750.000 TL. gibi maliyetin altında bir fiyatla 12 kg.lık tüplü LPG satısına
basladıkları, bu uygulama nedeniyle yerel firma bayilerinin faaliyetlerinin
durma tehlikesi ile karsı karsıya kaldıgı ileri sürülmüstür.
70
Söz konusu sikayet dilekçeleri üzerine, Çalısma Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelik'in 55/1. maddesi uyarınca, Kurum raportörleri tarafından
hazırlanan 19.11.1997 tarihli ve E2-D1-97/2 sayılı Ilk Inceleme Raporu,
Rekabet Kurulu'nun 20.11.1997 tarihli toplantısında görüsülmüs ve 4054 sayılı
Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca konuya iliskin önarastırma yapılmasına
karar verilmistir.
Önarastırma sonucunda Kurum raportörleri tarafından hazırlanan 29.12.1997
tarih ve D1/2/ÜG-97/2 sayılı Önarastırma Raporu Rekabet Kurulu'nun
07.1.1998 tarihli toplantısında görüsülmüs ve 4054 sayılı Kanun'un 41. 80
maddesi uyarınca, Adıyaman ili LPG pazarında faaliyet gösteren Aygaz A.S.,
Ipragaz A.S., Mogaz Petrol Gazları A.S., Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.S.
(Shell Gaz Ticaret ve Sanayi A.S.)1, Milangaz Ticaret ve Sanayi A.S. ile
Likidgaz Tevzi ve Üretim Sanayi ve Ticaret A.S. haklarında sorusturma
açılmasına karar verilmistir.
13.1.1998 tarihinde, Kanun'un 43/2. maddesi uyarınca ilgili taraflara
sorusturma açıldıgına dair bildirimde bulunularak, 30 gün içinde yazılı
savunmaları istenilmistir.
90
Haklarında sorusturma açılan tesebbüslerin ilk yazılı savunmaları 11.2.1998-
1 Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.S.’nin unvanı Shell Gaz Ticaret ve Sanayi A.S. olarak
degistirilmis ve 30 Ekim 2002 tarih ve 5666 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan
edilmistir.
3
16.2.1998 tarihleri arasında Sorusturma Heyeti’ne ulasmıstır.
Sorusturma safhasında, Rekabet Kurulu'nun 19.3.1998 tarih ve 57/423-51
sayılı kararı ile Milgaz Ticaret ve Sanayi A.S. (Milangaz LPG Dagıtım Ticaret
ve Sanayi A.S.)2 sorusturma kapsamına dahil edilmis ve 29.3.1998 tarihinde
söz konusu tesebbüse sorusturmaya dahil edildigine iliskin bildirimde
bulunulmustur.
Sorusturmaya dahil edilen Milgaz A.S., 27.4.1998 tarihinde ilk yazılı 100
savunmasını göndermistir.
Sorusturma Heyeti’nce tamamlanan, 23.6.1998 tarihli SR/98-1 sayılı
Sorusturma Raporu, Kanun'un 45/1. maddesi uyarınca, Baskanlık’ça tüm
Kurul Üyeleri ile ilgili taraflara 3.7.1998 tarihinde teblig olunmus ve aynı
maddenin 2. fıkrası geregince söz konusu taraflardan 30 gün içinde yazılı
savunmalarını göndermeleri istenilmistir.
Sorusturmaya konu olan tesebbüsler 3.8.1998-7.8.1998 tarihleri arasında
ikinci yazılı savunmalarını göndermislerdir. 110
Sorusturma Heyeti'nin hazırladıgı tesebbüslere ait yazılı savunmalara iliskin
"Ek Yazılı Görüs", Kanun'un 45/2. maddesi uyarınca, 17.8.1998-19.8.1998
tarihleri arasında tüm Kurul Üyeleri ve ilgili taraflara bildirilmistir.
Tesebbüsler 11.9.1998-24.9.1998 tarihleri arasında "Ek Yazılı Görüs"'e karsı
hazırladıkları son yazılı savunmalarını göndermislerdir.
Rekabet Kurulu'nun 7.10.1998 tarih ve 85 sayılı toplantısında; Adıyaman ili
LPG pazarında yürütülen sorusturma ile ilgili olarak 17.11.1998 tarihinde sözlü 120
savunma toplantısı yapılmasına karar verilmis ve sözlü savunma toplantısı
davetiyeleri, Kanun'un 46/2. maddesi uyarınca ilgililere gönderilmistir.
17.11.1998 tarihinde yapılan "Sözlü Savunma Toplantısı"nda, taraflar son
savunmalarını yapmıslar ve tanıklar dinlenmistir.
Rekabet Kurulu, 26.11.1998 tarihinde nihai kararını vermis ve karar tarafların
yüzlerine okunmak suretiyle teblig edilmistir.
Aygaz A.S. ve Mogaz A.S.’nin yargı yoluna basvurmamaları nedeniyle karar 130
bu tesebbüsler bakımından kesinlesmistir. Ancak Milangaz A.S., Milgaz A.S.,
Likidgaz A.S., Ipragaz A.S. ve Sihirgaz A.S.’nin yargı yoluna basvurmaları
üzerine, Danıstay 10. Dairesi, 26.11.1998 tarih, 93/750-159 sayılı Rekabet
Kurulu kararını, 15.1.2001 tarih ve 1999/1735 E., 2001/52 K., 1999/1734 E.,
2001/53 K., 29.5.2001 tarih ve 1999/1255 E., 2001/2029 K. sayılı kararları ile
“karsı oy yazılarının bulunmaması gerekçesiyle” sekil noksanlıgı yönünden
iptal etmistir. 15.1.2001 tarih ve 1999/1735 E., 2001/52 K., 1999/1734 E.,
2 Milgaz Ticaret ve Sanayi A.S.’nin unvanı Milangaz LPG Dagıtım Ticaret ve Sanayi A.S.
olarak degistirilmis ve 1.9.1998 tarih ve 4617 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan
4
2001/53 K. sayılı kararlar 13.4.2001 tarihinde ve 29.5.2001 tarih ve 1999/1255
E., 2001/2029 K. sayılı karar ise 25.7.2001 tarihinde Kurum tarafından
tebellüg edilmistir. Anılan Danıstay kararları üzerine dosyanın Milangaz A.S., 140
Milgaz A.S., Likidgaz A.S., Ipragaz A.S. ve Sihirgaz A.S. bakımından yeniden
degerlendirilmesi zorunlulugu dogmustur.
Rekabet Kurulu’nun 25.10.2005 tarih ve 05-73 sayılı toplantısında, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesi uyarınca yapılan ilk
inceleme, önarastırma ve sorusturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü
savunma tutanakları, raporlar, Danıstay’ın iptal kararları, dosya
münderecatında yer alan bütün bilgi ve belgelerin yeniden incelenmesi
sonucunda dosya konusu karara baglanmıstır.
150
H- RAPORTÖRLERIN GÖRÜSÜ: Tesebbüslerin eylemlerinin 4054 sayılı
Kanun’un; 4. maddesinin (a) ve (d) bendlerine aykırılık teskil ettigi, bu nedenle
söz konusu eylem ve islemleri gerçeklestiren Likidgaz Tevzi ve Üretim Sanayi
ve Ticaret A.S., Milangaz Ticaret ve Sanayi A.S., Milgaz Ticaret ve Sanayi
A.S. (Milangaz LPG Dagıtım Ticaret ve Sanayi A.S.), Ipragaz A.S. ve Sihirgaz
Ticaret ve Sanayi A.S. (Shell Gaz Ticaret ve Sanayi A.S.)’nin aynı Kanun’un
16. maddesinin ikinci fıkrası geregince idari para cezası ile cezalandırılmaları
gerektigi ifade edilmektedir.
I- INCELEME VE DEGERLENDIRME 160
I.1. Yapılan Inceleme ve Hukuki Degerlendirme
I.1.1. Ilgili Pazar
I.1.1.1. Ilgili Ürün Pazarı
LPG çok amaçlı olarak kullanılan bir üründür. Bu ürünün sanayide kullanımı,
ısıtma ve aydınlatma gibi islevleri diger bazı ürünlerce ikame edilebilmekte
iken, fırın ve ocaklarda kullanımına iliskin iki ikame malından birisi olan 170
dogalgaz, henüz ülkemizde yaygın degildir. Adıyaman ilinde dogalgaz temin
kaynagı bulunmamaktadır. Diger ikame malı olan elektrik enerjisi ise,
ekonomik olmaması nedeniyle yakın bir ikame malı olarak degerlendirilemez.
Bu nedenlerle ilgili ürün pazarı, mutfakta kullanılan LPG dolum ve dagıtım
pazarı olarak kabul edilmistir.
I.1.1.2. Ilgili Cografi Pazar
Söz konusu incelemeye konu olan LPG dolum ve dagıtım pazarında faaliyet
gösteren firmalar, Türkiye’nin tümünde dagıtım yaptıkları ve pazarda yaklasık 180
%80 gibi çok büyük bir paya sahip oldukları için, cografi pazar ülkenin bütünü
gibi görünmekle birlikte, Adıyaman ili sınırları içinde, pazar payı dagılımının
ülke genelinden farklı olması, bu firmaların Adıyaman ilindeki pazar paylarının
yaklasık %20 olarak gerçeklesmesi ve daha önemlisi bu cografi alandaki fiyat
degisikliginin, diger bölgelerde etkisinin hissedilmemesi nedenleriyle cografi
pazar, Adıyaman ili olarak belirlenmistir.
5
I.1.2. Bulgular
Yapılan incelemelerde; 190
-Aygaz A.S., Demirören LPG Grubu, Ipragaz A.S. ve Sihirgaz A.S.’nin
konaklama ücretlerini ödedikleri temsilcileri aracılıgı ile Gaziantep Tilmen
Oteli’nde 24.6.1997 tarihinde gerçeklestirdikleri toplantıda;
“TOPLANTI TUTANAGIDIR
24.06.1997 tarihinde G.Antep Tilmen Oteli’nde Ipragaz, Aygaz, Sihirgaz ve
Demirören grubu temsilcileriyle Güney ve Güneydogu Anadolu Bölgesi’nde
rekabetin önlenmesi amacıyla yapılan toplantıda asagıdaki konularda görüs 200
birligine varılmıstır.
1. Adıyaman, Sanlıurfa, Malatya, Elazıg, Mardin ve Sırnak illerinde faaliyet
gösteren, bu illerde kazanmıs oldukları paralarla yayılmacılık politikasını
sürekli genisleten, teblig ve yasalara aykırı olarak tamamen korsan çalısan,
bölge pazarını tehdit eden yerel firmalarla mücadele etmenin, bu firmaların
ekonomik açıdan bitirilmesi gerektigi görüsü hasıl oldu.
2. Yöresel firmaların rekabet etme sansının ortadan kaldırılabilmesi için uç
fiyat (perakende satıs fiyatı KDV dahil) 210
2 kg. 100.000. TL. KDV dahil
12 kg. 500.000. TL. KDV dahil
45 kg. 2.000.000. TL. KDV dahil
3. Toplantıya katılan firmaların tesis çıkısı fiyatlarının da aynı olması
saglanarak güç birliginde daha organize olmasını saglayacaktır.
4. Indirim yapılan bu illerin haricinde, bu firmaların komsu illere gaz satısını
engellemek için gerek duyuldugu kadar ayrı bir ekibin kurulmasına karar 220
verilmistir. Bu ekip yol denetimi ve sürekli tespit yapacaktır. Olusturulacak
ekipte asker veya polis kökenli bir kisinin yanında bir avukat ve kendi
elemanlarımızla takviye edilecektir.
5. Fiyat indiriminin en az bir yıl süreli olmasına, fiyat indirimi yapılan illerde
yöresel radyo, televizyon, gazeteler, ayrıca el ilanları ve bez afislerle halka
duyurulmasına, basarı yüzdesine göre bir yılın sonunda tekrar durum
degerlendirmesi yapılmasına karar verildi.
6. Kaçak dolumun yapıldıgı illerde Sanayi Il Müdürlügü, Belediye Zabıtası ve 230
Mali Polislerle diyalogların güçlendirilmesi için sirketlerimizin ortak bir fon
olusturmasına,
7.Indirim yapılan illerde yerel firmalara ait abonede bulunan standart tüplerin
bayilerimizce degisimine destek verilmesine,
6
8. Uygulamanın basarılı olabilmesi için sirketlerimizin bayileri tarafımızdan
müsterek yönlendirilecektir.
SONUÇ: 240
Yukarıda alınan kararların en kısa sürede yürürlüge girmesi toplantıya katılan
arkadasların ortak önerileridir.
INDIRIM YAPILAN ILLERDE SIRKETLERIN LPG SATISLARI:
AYGAZ DEMIRÖREN IPRAGAZ SIHIRGAZ
(ton)
ADIYAMAN 700 219 450 0
MARDIN 1190 700 1647 150 250
ELAZIG 1230 420 1283 0
MALATYA 1100 240 940 0
SANLIURFA 995 876 643 350
SIRNAK 1100 400 765 60”
seklinde bir anlasma yaptıkları,
-1997 yılı Kasım ayında, ilgili pazarda, bayilere maliyeti 875.000 TL. ile
1.155.000 TL. arasında degisiklik gösteren 12 kg.lık tüplü LPG’nin bayiler
tarafından 750.000 TL. gibi maliyet fiyatının oldukça altında bir fiyatla 260
perakende satısa arzedildigi,
-Adıyaman ili merkez ilçesi Aygaz A.S. bayii Nevres KETENCI’nin,
Adıyaman Valiligi’ne vermis oldugu dilekçede, 27.10.1997 tarihinde
12 kg.lık tüplü LPG fiyatında indirim yapacagını belirterek, sözü edilen tarihte
uygulamaya basladıgı, anılan sahsın rakip bayilerin büyük bir bölümünün aynı
gün fiyat indirimi yaptıklarını, digerlerinin ise daha sonra indirime
basladıklarını ifade ettigi,
-Aygaz A.S.’nin yavru sirketi Mogaz Petrol Gazları A.S.’nin, 28.10.1997 270
tarihi itibarıyla, yalnızca 12 kg.lık tüplü LPG için bayiye satıs fiyatını %50’ye
yaklasan bir oranda indirdigi,
-Bilgisine basvurulan Sihirgaz A.S. Besni bayii Mustafa PAÇCI’nın
Aygaz A.S., Ipragaz A.S. ve Milangaz A.S. bayilerinin, 27.10.1997 tarihinde
fiyatlarını 750.000 TL.’na indirdiklerini ifade ettigi,
-Mogaz A.S. Kahta bayii Ramazan BILGIN’in Aygaz A.S. bayiinin
27.10.1997 tarihinde fiyatını indirdigini ve Likidgaz A.S., Alevgaz A.S. ve
Gapgaz A.S. bayilerinin de aynı gün buna ayak uydurdugu yönünde beyanda 280
bulundugu,
-Milangaz A.S. ve Likidgaz A.S. Adıyaman merkez bayii Mehmet
TEMEL’in, Ipragaz A.S., Aygaz A.S. ve Mogaz A.S. bayilerinin 27.10.1997
tarihinde fiyatlarını 750.000 TL.’na indirerek uygulamaya basladıklarını,
kendisinin de birkaç gün sonra fiyatını düsürmek zorunda kaldıgını belirttigi,
7
-Milangaz A.S. Gölbası bayii Adil KABARCIK’ın, Aygaz A.S. ve Ipragaz
A.S. bayilerinin reklam yaparak fiyat indirimi uygulamasına basladıklarını dile
getirdigi, 290
-Ipragaz A.S. Adıyaman merkez bayii Rıza GÖZAYDIN’ın, fiyat indirimi
uygulamasının Ekim ayı sonlarında basladıgını ve bir-iki gün arayla tüm
firmaların uygulamaya katıldıgını ifade ettigi,
-Yamangaz Sanayi ve Ticaret A.S. ortagı ve Yönetim Kurulu Üyesi
Ahmet EROGLU’nun, Ipragaz A.S., Aygaz A.S., Mogaz A.S. ve Likidgaz A.S.
firmalarının 27.10.1997 tarihinde 12 kg.lık tüp fiyatını 750.000 TL.’na
düsürdükleri seklinde beyanda bulundugu,
300
-Ipragaz, Mogaz ve Demirören Grubu bayilerinin, indirime ve pazarda
olusan tek fiyata (750.000 TL.) iliskin ifadeler tasıyan el ilanları dagıttıkları,
Mogaz A.S.’nin bu ilanları Mersin’de yerlesik Avcı Ofset firmasına hazırlattıgı,
Ipragaz A.S. bayii Rıza GÖZAYDIN’ın el ilanlarının kimin tarafından
bastırıldıgına iliskin bir açıklama getiremedigi, Demirören Grubu firmalarından
Milangaz A.S. ve Likidgaz A.S., Adıyaman merkez ilçe bayisi Mehmet
TEMEL’in ilanları kendisinin bastırdıgını kabul etmedigi,
-Söz konusu indirim uygulamasının, 11.11.1997 tarihinde TÜPRAS
tarafından LPG rafineri çıkıs fiyatına yapılan %5 oranındaki zama ragmen 310
devam ettirildigi, 1.12.1997 tarihinde rafineri çıkıs fiyatına yapılan %9
oranındaki zamdan sonra ise, yalnızca bu artısın fiyatlara yansıtıldıgı,
-Mogaz A.S.’nin, bu uygulamanın baslamasıyla birlikte bayiye satıs
fiyatını %50 oranında indirerek, maliyetin, hatta rafineri alıs fiyatının altında bir
fiyat belirledigi,
-Ipragaz A.S.’nin, söz konusu dönemde, bayilerine uyguladıgı satıs
destek primi ödemelerinin büyük oranda arttıgı,
320
-25.2.1998 tarihinde Gaziantep Tilmen Oteli’nden alınan belgeden,
24.6.1997 tarihli toplantıya Aygaz A.S. adına satıs sorumlusu Hasan
YESILELMA, Ipragaz A.S. adına Adana Bölge Sefi Ümit GÖRGÜN,
Demirören LPG Grubu adına toplantı tarihinde Milgaz Ticaret ve Sanayi A.S.,
daha sonra ise Milangaz Ticaret ve Sanayi A.S. Adana Bölge Müdürü olan
Celil MAVI’nin katıldıgı,
- Sorusturma kapsamındaki tüm firmaların, bayileri ile imzalamıs
oldukları bayilik sözlesmelerinde ise, 4054 sayılı Kanun’a aykırı hükümlerin
bulundugu ve bu hükümlerle firmaların bayileri özellikle satıs fiyatı ve satıs 330
sartları hususlarında agır bir taahhüt altına aldıkları
tespit edilmistir.
8
I.1.3. Tarafların Yazılı Savunmaları ve Bu Savunmalara Iliskin
Degerlendirmeler
Ipragaz A.S. yazılı savunmalarında, Yücel Gaz firmasının 1997 yılının Eylül
ayından itibaren 15 ay süreyle devlet tarafından piyasa dısına çıkarılmasının 340
piyasada beklenmeyen bir vakum olusturdugunu, bundan yararlanmak isteyen
sorusturmaya konu sirketlerin bayilerinin kıran kırana bir rekabete basladıgını,
Aygaz A.S. bayii Nevres Ketenci’nin ani ve yüksek indiriminin diger sirket
bayilerini fiyat indirmek zorunda bıraktıgını, esasen LPG sektöründeki fiyat
ayarlamalarının bütün yurt genelindeki sirketlerde ve bayilerde aynı gün
ayarlanmasının rekabeti bozucu bir anlasmanın sonucu olmaktan ziyade,
ülkenin hukuki, ekonomik, rasyonel gerçegi oldugunu, Rekabet Kurulu’nun
iddia ettigi gibi Adıyaman’daki fiyat indiriminin Gaziantep Tilmen Oteli’nde
yapıldıgı kabul edilen rekabeti bozucu anlasmanın sonucu olmadıgını, eger
böyle olsaydı aynı indiriminin 100 km. uzaklıktaki Sanlıurfa’da da olması 350
gerektigini ileri sürmüstür.
Sorusturma sırasında elde edilen tespitler ısıgında; 24.6.1997 tarihli toplantıya
Ipragaz A.S. adına Adana Bölge Sefi Ümit Görgün’ün katılması, otel
faturalarının Ipragaz A.S. tarafından ödenmesi gibi hususlar, Ipragaz A.S.
Adıyaman merkez bayii Rıza Gözaydın’ın Yücel Gaz sirketinin pazardan
çekilmemis oldugu yönündeki ifadesiyle birlikte degerlendirildiginde, ilgili
pazarda rakip tesebbüslerin faaliyetlerini zorlastırmak amacıyla biraraya
gelinmis oldugu gerçegi ortaya çıkmakta; pazarda olusan bosluk ve LPG
sektörünün hukuki yapısı savunması ise geçersiz olmaktadır. Indirimin diger 360
illere sıçramamıs olmasının nedeni, Adıyaman ili LPG pazarının Türkiye’deki
tüm piyasalardan farklı ekonomik ve hukuki yapı sergilemesi ve tarafların
haksız rekabet mücadelesinin belirgin bir sekilde orada görülmesi olup, bu
yüzden Adıyaman LPG pazarının ilgili tesebbüslerce öncelikli olarak ele
alınmıs olması gerçegi akla gelmektedir.
Likidgaz A.S. ve Milangaz A.S. yazılı savunmalarında; sirketlerinin mevcut tek
bayisi Mehmet Temel’in fiyat indirimine pazar payını korumak amacıyla diger
bayilerden birkaç gün sonra, kendilerinin bilgi ve oluru dısında katıldıgını,
bunun üzerine söz konusu bayinin Istanbul’a çagırılarak Beyoglu 27. 370
Noterligi’nden 32045 yevmiye no’lu ve 3.11.1997 tarihli ihtarname ile
bayiliginin feshedilecegi yönünde ihtar edildigini ve bunun sonucunda bayinin
fiyat indirimi eylemine son verecegine dair taahhütname verdigini ileri
sürmüsler; esasında bagımsız tacir olan bayinin, söz konusu olayda
münferiden, sirketlerinden bagımsız hareket ettigi, “Tilmen Tutanagı”nda
sirketi temsile yetkili hiç kimsenin imzası bulunmadıgı, Yücel Gaz A.S.’nin
27.10.1997 tarihi öncesi ve sonrasında indirim uygulamasında bulundugu, bu
durumun anılan sirketin zarar gördügü iddiasını geçersiz kıldıgı, bayi Mehmet
Temel’in ihtarname üzerine indirim uygulamasına son verdigi, Sorusturma
Raporunda iddia edildigi üzere elli gün daha uygulamayı sürdürmedigi, 380
nihayet bayilik sözlesmesinin 17. maddesinin fiyat sınırlaması anlamına
gelmedigi iddialarında bulunmuslardır.
Sorusturma esnasında yapılan tespitler çerçevesinde; Likidgaz A.S. ve
Milangaz A.S. Adıyaman merkez bayisi olan Mehmet Temel’in söz konusu
9
sirketlerin bilgi ve oluru dısında fiyat indirimi uygulamasına katıldıgı yönünde
yapılan savunmanın; 24.6.1997 tarihli Tilmen Oteli’nde yapılan anlasmaya
Demirören Gaz Grubu’nun taraf olması, bayilik sözlesmesinin 17. maddesinin
açıkça ürünün fiyatının bayi tarafından belirlenmesine izin vermemesi ve
küçük ölçekli tesebbüsler olan bayilerin böyle bir uygulamaya katılarak uzun 390
süreli zarar etmeyi göze almasının, amacı kâr olan tesebbüsler açısından bir
mana ifade etmeyecegi dikkate alındıgında rasyonel olmadıgı anlasılmaktadır.
Ancak, Likidgaz A.S., Milangaz A.S. ve Milgaz A.S.’nin Rekabet Kurumu’nun
çalısmaya basladıgını ilan ettigi tarihten bir gün önce, anılan bayiye noter
kanalıyla ihtarname göndermek suretiyle uygulamaya son verme iradesini
ortaya koymasının ise, ihlali ortadan kaldırmayacagı ve ceza uygulamasında
bir indirim unsuru olarak dikkate alınabilecegi kanaatine varılmıstır.
Sorusturma döneminde, ilgili pazarda faaliyette bulundugunun tespiti üzerine, 400
Rekabet Kurulu’nun 19.3.1998 tarihli ve 57/423-51 sayılı kararı ile
sorusturmaya dahil edilen Milgaz A.S. yazılı savunmalarında, Adıyaman ili
Besni ilçesinde faaliyet gösteren tek bayileri Ömer Erdogan’ın böyle bir
eyleme katıldıgına dair herhangi bir bilgilerinin olmadıgını ileri sürmüslerdir.
Sorusturma döneminde elde edilen bulgular, özellikle de 24.6.1997 tarihinde
Tilmen Oteli’nde yapılan anlasmaya katılan kisinin Milgaz A.S.’de Adana
Bölge Müdürü Celil Mavi oldugu ve bu sahsa ait 25.6.1997 tarihli Tilmen Oteli
faturasının Milgaz A.S. tarafından ödendigi dikkate alındıgında, söz konusu
savunmanın inandırıcı olmadıgı ortadadır. 410
Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.S. yazılı savunmalarında ise, Mogaz Petrol
Gazları A.S.’de tespit edildigi bildirilen “Anlasma Metni”nin Sihirgaz A.S.
tarafından bilinmedigini, 24.6.1997 tarihinde Sihirgaz A.S. elemanlarından
birinin anılan otelde oldugunu, ancak yorgun oldugu için yapılan sohbete
katılmadıgını, Sihirgaz A.S.’nin Adıyaman’da bayii olmadıgını, herhangi bir
sekilde toptan veya perakende satıs faaliyeti olmadıgı için de bu konuda daha
sonraki günlerde de herhangi yazılı bir bilginin sirkete ulasmadıgını, bayilik
sözlesmesinde yer alan ve sirketin fiyat tespitinde sahip oldugu yetki ile ilgili
maddenin Türkiye’de geçerli LPG mevzuatı geregi oldugunu ileri sürmüstür. 420
Sorusturma sırasında, tesebbüsün ilgili pazarda faaliyet gösterdigi, Sihirgaz
A.S.’de satıs temsilcisi olarak çalısan Tahir Burkankulu’nun 24.6.1997
tarihinde yapılan toplantıya katılan sahıslardan biri oldugu, otel masraflarının
sirketçe ödendigi, dolayısıyla Sihirgaz A.S.’nin anılan toplantıdan habersiz
olmasının mümkün olmadıgı tespit olunmus, bayilik sözlesmesinin ilgili
hükmünde LPG mevzuatının 4054 sayılı Kanun aleyhine asıldıgı, konuya
iliskin Bakanlar Kurulu kararında dagıtım sirketlerinin mahalli perakende
azami satıs fiyatlarını tespit edeceginin belirtildigi, bayilik sözlesmesinde ise
azami fiyattan söz edilmedigi, bayilik sözlesmesine göre bayinin bildirilen 430
fiyata aynen uymasının zorunlu tutuldugu anlasılmıstır.
I.1.4. Dosya Konusunun 4054 sayılı Kanun Çerçevesinde
Degerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi, amacı veya etkisi rekabeti engelleme,
sınırlama veya bozma olan tesebbüsler arası anlasmalara, uyumlu eylemlere
ve isletme birliklerinin kararlarına karsı genel bir yasaklama getirmektedir. Bu 440
hüküm, bütün isletmeler arası anlasma, karar ve uyumlu eylemlere genis bir
sekilde uygulanmakta olup temel amacı, her bir isletmenin kendi ticari
politikalarını ve piyasadaki faaliyetlerini tek basına, digerlerinden bagımsız
olarak belirlemesidir.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki fiyat rekabeti ile ilgili bulunan
anlasmalar, sorusturma açısından da önem arz etmektedir. Fiyat rekabeti,
rekabetin en kolay hissedilen önemli bir çesidi olup, fiyatları olabilecek en alt
seviyede tutarak rekabeti tesvik eder ve bu sayede sirketlerin verimlilik ve
rekabet kosullarına uyabilme yetenegiyle dogrudan baglantılı olarak 450
kaynaklarını en uygun sekilde dagıtmasına imkân vererek tüketiciye genis bir
ürün ve hizmet yelpazesinden yararlanabilme avantajı saglar.
Rekabet hukuku açısından fiyat tespitine yönelik bu tür anlasmalar en ciddi
rekabete aykırılık halleri arasında degerlendirilmis ve çok açık bir biçimde
yasaklanmıstır. Bu tür anlasmalar rakipleri pazar dısına itmek ve faaliyetlerini
güçlestirmek suretiyle, rekabeti bozan “yıkıcı fiyat” uygulamalarına neden
olabilmektedir.
Tesebbüsler arası anlasma, uyumlu eylem veya tesebbüs birligi kararları 460
yoluyla maliyetin altında bir fiyatın belirlenmesi, bu uygulamaya uzun süre
dayanabilecek yeterli finansal kaynakları bulunmayan bir rakibi pazar dısına
atarak veya pazara girmeye istekli olan firmaları caydırarak 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesine açık bir aykırılık olusturmaktadır.
Bir anlasmada, rekabeti sınırlama amacı açıksa, anlasmanın kendisi veya en
azından rekabeti bozucu hükümleri, per se bir rekabet ihlali olusturur. Bu
durumda anlasmanın rekabet üzerindeki etkilerinin incelenmesine gerek
yoktur. Rekabeti bozucu nitelikte olan anlasmalar, tarafların kendi bagımsız
rekabetçi faaliyetlerini ortak çıkarlar adına gözden çıkardıkları bir yapısal 470
çerçeve yaratır. Bu sebepten dolayı, sadece rekabete aykırı bir anlasmaya
taraf olmak, anlasma etkilerini gerçeklestirmemis olsa dahi yasaktır.
Öte yandan, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin gerekçesinde “Bu Kanunun
amacı rekabetin korunması olduguna göre, rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı
veya bozucu tesebbüsler arası anlasma ve uygulamaların yasaklanması
gerekir. Maddenin amacı bakımından anlasma, hukuki sekil sartlarına uymasa
bile tarafların kendilerini baglı hissettikleri her türlü uzlasma ya da uyusma
anlamında kullanılmıstır. Anlasmanın yazılı veya sözlü olmasının önemi
yoktur. Tesebbüsler arasında bir anlasmanın varlıgı tespit edilemese bile 480
tesebbüsler arasında kendi bagımsız davranısları yerine geçen bir
koordinasyon veya pratik isbirligi saglayan, dogrudan veya dolaylı iliskiler de,
eger aynı sonucu doguruyorsa, yasaklanmıstır. Böylece tesebbüslerin Kanuna
karsı hile yolu ile rekabeti sınırlayıcı uygulamaları mesru göstermeleri
11
engellenmek istenmistir.” denilerek bir sözlesme, Türk rekabet hukuku
çerçevesinde yazılı veya baska bir sekil sartına baglanmaksızın borçlar
hukukundaki sözlesme kavramından daha genis bir kavram olarak
degerlendirilmektedir. Ayrıca; taraflar arasında hukuken baglayıcı olmamakla
birlikte, rekabeti sınırlayıcı yahut ortadan kaldırıcı hükümleri ihtiva eden ve
literatürde “centilmenlik anlasmaları” olarak tanımlanan sözlesmelerin de, 490
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir degerlendirmeye tabi
tutulması mümkündür.
Yukarıda yer verilen degerlendirmeler ısıgında;
-AYGAZ A.S. Adıyaman ili merkez ilçe bayii Nevres Ketenci’nin,
24.10.1997 tarihinde Adıyaman Valiligi’ne basvurarak 12 kg.lık tüplü LPG
fiyatını 27.10.1997 tarihi itibarıyla düsürmek istedigi,
-Adıyaman ili LPG pazarında bayilerin önemli bir bölümünün 500
27.10.1997 tarihinde, digerlerinin ise, onları takiben iki gün içerisinde bayilere
maliyeti 875.000 TL. ile 1.155.000 TL. arasında degisen ve bayilerce
1.260.000 TL. ile 1.360.000 TL. arasında piyasaya sunulan 12 kg.lık tüplü
LPG perakende satıs fiyatını 750.000 TL. olarak belirledikleri,
-Mogaz Petrol Gazları A.S.’nin, 28.10.1997 tarihi itibarıyla, ilgili ürünün
Adıyaman bayilerine satıs fiyatını %50 oranında indirdigi, tesebbüsün bu
indirimin merkez ilçedeki bayilik sistemine son vererek dogrudan satıs
sistemine geçmeden önce gerçeklestirilen bir satıs uygulaması seklindeki
savunmasına karsın, Mogaz A.S. Kâhta bayisi Ramazan Bilgin’in, böyle bir 510
sistem degisikligine iliskin bilgisinin bulunmadıgı ve uygulamanın Aygaz A.S.
bayisinin baslattıgı ve diger bayilerin takip ettigi fiyat indiriminden
kaynaklandıgı yolundaki beyanı karsısında bu savunmanın geçersiz oldugu,
-Ipragaz A.S.’nin satıs miktarı ile baglantısı bulunmayan prim sistemine
dayanarak uygulamanın basladıgı 27.11.1997 döneminde Adıyaman ilindeki
bayilerine 4.056.695.973 TL. geri ödemede bulundugu, ancak ilk
savunmasında bu konuya açıklık getirmedigi,
-Sorusturmaya konu olan diger tesebbüslerde bayilerine yapılan 520
herhangi bir geri ödemeye rastlanılmamakla birlikte, elde edilen bayilik
sözlesmelerinde yer alan fiyata iliskin hükümler ve olayların gelisimi
karsısında bu tür ödemelerin tespitinin önemini kaybettigi,
-Maliyetin altında satıs uygulamasının 11.11.1997 tarihinde TÜPRAS
tarafından LPG rafineri satıs fiyatına yapılan %5 oranındaki zama ragmen
devam ettirilmesi, 1.12.1997 tarihinde rafineri çıkıs fiyatına yapılan %9
oranındaki zamdan sonra ise, yalnızca artısın fiyata yansıtılmasının pazardaki
rekabetle ilgisi olmayan bir uygulama ile karsı karsıya bulunuldugunun bir
göstergesi oldugu, 530
-Ipragaz A.S., Aygaz A.S., Mogaz Petrol Gazları A.S., Likidgaz Tevzi
ve Üretim Sanayi ve Ticaret A.S., Milangaz Ticaret ve Sanayi A.S. bayilerinin
radyo, bez afis ve/veya el ilanlarıyla söz konusu uygulamaya iliskin reklam
12
yaptıkları, Mogaz A.S.’nin el ilanlarını kendisinin bastırttıgı, Ipragaz A.S. bayisi
Rıza GÖZAYDIN’ın reklam harcamalarını belgelendiremedigi, Aygaz A.S.
bayisi Nevres KETENCI’nin bayilik sözlesmesine göre zorunlu olmasına
ragmen, radyo ilanları için anılan tesebbüsten izin almadıgını iddia ettigi,
Likidgaz A.S. ve Milangaz A.S. bayisi Mehmet TEMEL’in kendisi adına
bastırılan el ilanlarının varlıgını kabul etmedigi, tüm bu açıklamalar 540
çerçevesinde, reklamların dagıtım firmalarınca finanse edilmis olması
nedeniyle bayilerin konuya açıklama getiremedikleri,
-Yerel firmalar ile ülke düzeyinde faaliyet gösteren firmalar arasındaki
ekonomik büyüklük farkı, yerel firmaların ana faaliyet alanının ilgili pazar
olması ve buradaki LPG satısının önemli bir miktarının bu firmalarca
gerçeklestirilmesi gibi hususlar dikkate alındıgında, söz konusu yerel
firmaların bu tür uygulamalardan büyük zararlar görecekleri, söz konusu
anlasmanın uyumlu eylemde bulunmaksızın yerel firmaları pazar dısına
çıkarmak gayesiyle yapılması ve sikayete konu olmamaları gibi bulgular da 550
dikkate alındıgında, yerel firmaların maliyetin altında satıs uygulamasına
zorunlu olarak katılmıs oldukları,
-27.10.1997 tarihinden önce ilgili pazarda 12 kg.lık tüplü LPG için farklı
fiyatlar söz konusu iken, birdenbire 750.000 TL. gibi maliyetin altında bir fiyat
olusmasının rekabetin normal isleyisinin bir sonucu olarak
degerlendirilemeyecegi, Adıyaman ili merkez ilçesinde faaliyet gösteren tek
bayi tarafından baslatıldıgı öne sürülen uygulamanın bir anda merkez ve diger
ilçelerde yaygınlasmasına ragmen, Adıyaman’a 100 km. uzaklıktaki Sanlıurfa
ve diger çevre illerde etkisinin görülmemesinin, piyasaya isleyisinin dısında bir 560
müdahalede bulunuldugunun göstergesi oldugu,
-Haklarında sorusturma açılan tesebbüsler, ilgili pazarda maliyetin
altındaki ürün satıslarını piyasanın normal isleyisi içinde bayilerin uygulaması
olarak degerlendirirken, pazardaki yerel firmaların bu uygulamadan dolayı
zarara ugradıkları yönünde beyanlarının bulundugu,
-Sorusturmaya konu olan tesebbüslerin bayilik sözlesmelerinin
irdelenmesi sonucunda, ürün fiyatı ve satıs sartlarını kendi iradeleriyle
belirleyebilmelerinin mümkün olmadıgı gözlenen bayilerin, bu tür sınırlayıcı 570
sözlesme hükümleri çerçevesinde, ilgili pazarda ana firmalardan bagımsız
olarak fiyat rekabetine girisebilmelerinin mümkün bulunamayacagı,
-Ticarette amacın kâr olması nedeniyle bu tür uygulamaların herhangi
bir sebep olmaksızın yapılamayacagı, ayrıca, daha önce de açıklanan
nedenlerle bir bayinin pazar payındaki düsüs nedeniyle bir indirim baslattıgı,
oligopol özelligi gösteren pazarda uygulamanın pazar kaybetme korkusuyla
yayıldıgı seklindeki bir açıklamanın kabul edilemeyecegi,
-Sorusturmaya konu olan tüm tesebbüslerin, Yücel Gaz A.S.’nin 580
pazardan (devlet eliyle) çekilmesi nedeniyle olusan pazar boslugundan pay
alabilmek ve pazardaki paylarını artırabilmek süreci içinde, bayilerinin
maliyetin altında ürün satısı ile rekabete basladıkları seklinde öne sürdükleri
13
iddialarının da, yine aynı tesebbüslerin bayilerinin verdikleri ifadeler ile
çürütüldügü,
-Bu sartlarda 750.000 TL.’nin altında veya üstünde satıs olamazdı
seklindeki bir yorumun ise, tam olarak rekabetin yasandıgı oligopol özelligi
gösteren pazarlarda tek fiyat olusur anlamına geldigi, böyle bir yorumun kabul
edilemez oldugu, 590
-Uygulamanın Aygaz A.S., Mogaz A.S., Ipragaz A.S. ve Sihirgaz A.S.
tarafından 23.12.1997 tarihinde, Likidgaz A.S., Milangaz A.S. tarafından ise
3.11.1997 tarihinde sona erdirildigi,
-Aygaz A.S., Demirören LPG Grubu, Ipragaz A.S. ve Sihirgaz A.S.’nin,
temsilcileri aracılıgı ile Gaziantep Tilmen Oteli’nde 24.6.1997 tarihinde
gerçeklestirdikleri toplantıda yerel firmaları piyasa dısına çıkarmak amacıyla
bir dizi kararlar içeren bir anlasma yaptıkları,
600
-4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında, baslıbasına uyumlu
eylem olarak degerlendirilebilecek olan bu uygulama ile ilgili olarak, Aygaz
A.S.’nin %99,99 pay oranıyla en büyük ortagı oldugu Mogaz Petrol Gazları
A.S.’nin evrakları arasında bulunan ve Önarastırma Raporu ile Sorusturma
Raporu’nda yer verilen; Aygaz A.S., Ipragaz A.S., Sihirgaz Ticaret ve Sanayi
A.S. ve Demirören Grubu temsilcilerinin 24.6.1997 tarihinde Gaziantep Tilmen
Oteli’nde yapmıs oldukları, Güney ve Güneydogu Anadolu Bölgeleri LPG
pazarında rekabetin önlenmesi amacını tasıyan anlasmanın, maliyetin altında
satıs uygulamasına açıklık kazandırdıgı,
610
-Söz konusu toplantıya temsilcisi aracılıgı ile katılan Aygaz A.S.’nin,
Mogaz A.S.’nin sermayesinin %99,99’una sahip olması, Gaziantep Tilmen
Oteli’nde varılan anlasmaya iliskin faks metninin Mogaz A.S.’nin evrakları
arasında bulunması, Mogaz A.S. yönetiminin bu anlasmadan dogrudan
haberdar olması hususları dikkate alındıgında, Mogaz A.S.’nin anılan
anlasmaya istirak ettigi,
-Bu anlasmada, aralarında Adıyaman’ın da bulundugu bazı illerde,
“korsan” çalıstıkları iddia edilen yerel firmaların pazar dısına itilmeleri
amacıyla yıkıcı fiyat uygulamasının en kısa zamanda baslatılacagına iliskin 620
hükümler bulundugu,
-Söz konusu anlasma neticesinde, Aygaz A.S., Ipragaz A.S., Mogaz
Petrol Gazları A.S. ve Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.S. tesebbüslerinin,
27.10.1997-23.12.1997 tarihleri arasında Adıyaman ilinde 12 kg.lık tüplü LPG
perakende satısında yerel firmaları söz konusu piyasadan tasfiye etmek
amacıyla bayileri aracılıgı ile yıkıcı fiyat uyguladıkları, Likidgaz Tevzi ve
Üretim Sanayi ve Ticaret A.S., Milangaz Ticaret ve Sanayi A.S. ve Milgaz
Ticaret ve Sanayi A.S.’nin 27.10.1997 tarihinde aynı uygulamaya katıldıkları
ve Rekabet Kurumu’nun çalısmaya basladıgını ilan ettigi tarihten bir gün önce 630
ihlale son verdikleri,
14
-Rekabet hukuku açısından, anlasmanın hemen uygulanmıs
olmamasının bir öneminin bulunmadıgı, esasen anlasmanın bazı küçük
degisikliklerle, ancak, temel nitelikleri korunarak uygulamaya konuldugu, bir
baska deyisle Adıyaman ilindeki uygulamanın bu anlasmanın bir sonucu
oldugu ve onun etkilerini tasıdıgı,
-Anlasma örneginin, taraflardan Aygaz A.S.’nin %99,99 hisse ile ortagı
oldugu Mogaz Petrol Gazları A.S.’nin evrakı arasında bulunmus olması, eki 640
olan “satıs raporu”nda kendilerine haber verilmeyen bir toplantının tutanagı
oldugunun belirtilmesi, Mogaz Petrol Gazları A.S.’nin evrakın gerçekligini
reddetmemesi, toplantının yapıldıgı tarihte söz konusu sirket temsilcilerinin
Tilmen Oteli’nde konaklamaları, otele tüm temsilcilerin 23.6.1997 tarihinde
gelmeleri, biri hariç digerlerinin 24.6.1997 tarihinde otelden ayrılmaları, diger
temsilcinin bir gün sonra aynı ildeki bir baska otele geçmesi, Aygaz A.S.’nin
böyle bir toplantının yapılmıs olabilecegini belirtmesi nedenleriyle, anlasmanın
varlıgı konusunda hiçbir kuskunun bulunmadıgı,
-Rekabet hukuku açısından anlasmalarda sekil sartının aranmadıgı, 650
dolayısıyla Gaziantep Tilmen Oteli’nde yapılan toplantıya katılan sahısların
ilgili firmaları temsile yetkili olmadıgı ve adı geçen anlasmada imzalarının
bulunmadıgı yönündeki savunmaların, 4054 sayılı Kanun’a aykırı bir
anlasmanın varlıgını ortadan kaldırmadıgı,
-4054 sayılı Kanun’un Geçici 2. maddesi ile aynı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında olan, 5.11.1997 tarihinde yürürlükte bulunan anlasmalar için altı
aylık bir geçis dönemi tanındıgı, bu süre (5.5.1998) dolmadan söz konusu
kapsamda degerlendirilen anlasma için sorusturmanın basladıgı, bu nedenle
cezai yaptırım yoluna gidilemeyecegine iliskin savunmaların ise; öncelikle bu 660
süre zarfında taraflardan herhangi birinin muafiyet basvurusunda bulunmamıs
olması, ancak daha önemlisi böyle bir basvuru olsaydı bile Tilmen Oteli
anlasmasının, belli bir pazardaki (Adıyaman ili) rakipleri (yerel firmaları) pazar
dısına çıkarmak için yıkıcı fiyat uygulamasını amaçlayan, dolayısıyla açık
rekabet ihlaline yönelik hükümler tasıyan bir anlasma niteligi tasıması
nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin uygulanmasından hiçbir
sekilde muaf tutulamayacagı ve aynı nedenle anılan Kanun’un 16. maddesinin
son fıkrasında öngörülen süre içerisinde bildirilmis olması gerekçesiyle, cezai
yaptırımından kurtulmasının söz konusu olamayacagı hususları dikkate
alındıgında hukuki dayanaktan yoksun oldugu, 670
-Pazardaki bazı firmaların uyumlu eylem ya da anlasma yaparak,
maliyetlerin altında fiyat belirlemek suretiyle rakip tesebbüslerin faaliyetlerini
zorlastırmaları veya onları pazar dısına çıkartma yönündeki davranıslarının
rekabet hukukunda “per se” yasaklanmıs davranıslar oldugu,
-Yukarıda zikredilen anlasma ve eylemlerin, 4054 sayılı Kanun’un;
rekabeti sınırlayıcı anlasma, uyumlu eylem ve tesebbüs birligi kararlarını
yasaklayan 4. maddesinin “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının,
fiyatı olusturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım 680
sartlarının tespit edilmesi” seklindeki (a) ve “rakip tesebbüslerin
faaliyetlerininin zorlastırılması, kısıtlanması veya piyasada faaliyet gösteren
15
tesebbüslerin boykot ya da diger davranıslarla piyasa dısına çıkartılması
yahut piyasaya yeni gireceklerin engellenmesi” seklindeki (d) bentlerine
aykırılık teskil ettigi,
-Bu nedenlerden dolayı, Aygaz A.S., Likidgaz Tevzi ve Üretim Sanayi
A.S. (Milangaz LPG Dagıtım Ticaret ve Sanayi A.S.), Ipragaz A.S., Mogaz
Petrol Gazları A.S. ve Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.S. (Shell Gaz Ticaret ve 690
Sanayi A.S.) tesebbüslerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca cezalandırılmaları gerektigi,
görüsüne ulasılmıstır.
J- SONUÇ
Ilk Inceleme, önarastırma ve sorusturmaya ait tüm savunma, ek savunma,
sözlü savunma tutanakları, raporlar, Danıstay’ın iptal kararları, tüm dosya
münderecatında yer alan bütün bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; 700
1-) Aygaz A.S. ve Mogaz Petrol Gazları A.S. tarafından 26.11.1998 tarihli ve
93/750-159 sayılı Rekabet Kurulu kararına karsı iptal davası açılmamıs
oldugundan dolayı Likidgaz Tevzi ve Üretim Sanayi ve Ticaret A.S., Milangaz
Ticaret ve Sanayi A.S., Milgaz Ticaret ve Sanayi A.S. (Milangaz LPG Dagıtım
Ticaret ve Sanayi A.S.), Ipragaz A.S., Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.S. (Shell
Gaz Ticaret ve Sanayi A.S.) hakkında hüküm kurulmasına OYBIRLIGI ile,
2-) 24.6.1997 tarihinde Tilmen Oteli’nde yapılan toplantıya katıldıkları ve bu
toplantıda alınan kararlara istirak edip uyguladıkları sabit görülen Likidgaz 710
Tevzi ve Üretim Sanayi ve Ticaret A.S., Milangaz Ticaret ve Sanayi A.S.,
Milgaz Ticaret ve Sanayi A.S. (Milangaz LPG Dagıtım Ticaret ve Sanayi A.S.),
Ipragaz A.S. ve Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.S. (Shell Gaz Ticaret ve Sanayi
A.S.)’nin bu davranısları ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine OYBIRLIGI ile;
3-) Adıgeçen sirketlerin faaliyetlerinin Adıyaman ilindeki 12 kg.lık tüplü likit
petrol gazı dagıtım piyasası ile sınırlı olması, Rekabet Kurulu’nun
önarastırmaya baslaması ile birlikte kısa sürede ihlalin sona erdirilmesi, bu
anlasmaya taraf olan sirketlerin davranıslarında sikayetçinin, kaçak gaz 720
kullanmak, teknik standartlara uymamak gibi hukuka aykırı eylemlerinin de
rolü oldugu seklindeki savunmaları, tarafların sorusturma esnasındaki genel
tutum ve davranısları ile Adıyaman ilindeki pazar payları ve Kurum’un
çalısmaya basladıgını ilan ettigi tarihten bir gün önce ihlale son veren Likidgaz
Tevzi ve Üretim Sanayi ve Ticaret A.S., Milgaz Ticaret ve Sanayi A.S.
(Milangaz LPG Dagıtım Ticaret ve Sanayi A.S.) ve Milangaz Ticaret ve Sanayi
A.S.’nin bu tutumları göz önüne alınarak;
a) Ipragaz A.S’nin 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca
1996 yılı sonunda olusan gayri safi gelirinin takdiren ‰1,5’i oranında olmak 730
üzere 23.372.512.492.-TL
16
b) Likidgaz Tevzi ve Üretim Sanayi ve Ticaret A.S., Milgaz Ticaret ve Sanayi
A.S. (Milangaz LPG Dagıtım Ticaret ve Sanayi A.S.), Milangaz Ticaret ve
Sanayi A.S. ve Sihirgaz Ticaret ve Sanayi A.S. (Shell Gaz Ticaret ve Sanayi
A.S.)’nin her bir sirket için ayrı ayrı olmak üzere 4054 sayılı Kanun’un 16.
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca (2005/3 sayılı Teblig ile degisik 2005/2 sayılı
Teblig’e göre) takdiren asgari ceza miktarı olan 5.800.000.000- TL (5.800.-
YTL)
740
idari para cezası ile cezalandırılmalarına OYÇOKLUGU ile karar verilmistir.
17
(25.10.2005 tarih, 05-73/986-273 sayılı Kurul Kararı’na)
KARSI OY GEREKÇESI
Dosya konusuna iliskin olarak yapılan önarastırma neticesinde
07.01.1998 tarihinde sorusturma açılmasına karar verilmistir.
Yapılan sorusturma neticesinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettiklerine kanaat getirilen tesebbüslerden Ipragaz A.S.’ye Kanun’un 16.
maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen nispi para cezası verilmistir. Cezanın
tespitinde Ipragaz A.S.’nin 1996 yılı sonunda olusan gayri safi geliri esas
alınmıstır.
Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrasında yeralan”………… bir önceki
mali yıl sonunda olusan …………………” ifadesi nispi cezanın tespitinde hangi
yıl cirosunun esas alınacagına dair bir açıklık tasımamaktadır. Buna ragmen
Rekabet Kurulu tarafından alınan birçok kararda bir önceki yıl cirosu olarak,
sorusturmanın açıldıgı tarihten bir önceki yılın cirosu esas alınmıstır.
Rekabet Kurulu tarafından benimsenen ve uygulanan bu kararın
Danıstay’da açılan iptal davalarının görüsülmesi sırasında da yanlıslıgı
noktasında bir saptamada bulunulmamıstır.
Rekabet Kurulu tarafından benimsenen mutad uygulamalar
dogrultusunda nispi cezanın tespitinde Ipragaz’ın cir
