TÜRK STANDARDI

TURKISH STANDARD

TS 11939

Ocak 2001

ICS 03.080.30

1. Baskı

SIVILAŞTIRILMIŞ PETROL GAZLARI (LPG)- İKMAL

İSTASYONU- KARAYOLU TAŞITLARI İÇİN- EMNİYET

KURALLARI

Liquefied petroleum gases (LPG) refueling station for

automotives- Safety rules

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ

Necatibey Caddesi No.112 Bakanlıklar/ANKARA

ICS 03.080.30 TÜRK STANDARDI TS 11939/Ocak 2001

ÖNSÖZ

- Bu Standard, Türk Standardlan Enstitüsü'nün Petrol Hazırlık Grubu'nca TS 11939'un revizyonu

olarak hazırlanmış ve sonra, TSE Teknik Kurulu'nun 16 Ocak 2001 tarihli toplantısında kabul edilerek

yayımına karar verilmiştir.

- Teknik kurul, ayrıca bu standardın mecburi yürürlüğe konulmasını uygun bularak ilgili Bakanlığa

önerilmesini kabul etmiştir.

- Bu Standard, 30/05/1998 gün ve 23357 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ilgili Bakanlık Tebliği ile

mecburi yürürlükte bulunduğundan, bu yeni metne ilişkin Bakanlık Tebliği Resmi Gazete'de

yayımlandıktan ve bu kararda verilen geçiş süresi son bulduktan sonra eski baskıları geçersizdir.

- Bu standardın hazırlanmasında, milli ihtiyaç ve imkanlarımız ön planda olmak üzere, milletlerarası

standardlar ve ekonomik ilişkilerimiz bulunan yabancı ülkelerin standardlarındaki esaslar da

gözönünde bulundurularak; yarar görülen hallerde, olabilen yakınlık ve benzerliklerin sağlanmasına

ve bu esasların, ülkemiz şartları ile bağdaştırılmasma çalışılmıştır.

- Bu standard son şeklini almadan önce; bilimsel kuruluşlar, üretici/imalatçı ve tüketici durumundaki

konunun ilgilileri ile gerekli işbirliği yapılmış ve alınan görüşlere göre olgunlaştırılmıştır.

ICS 03.080.30 TÜRK STANDARDI TS 11939/Ocak 2001

İÇİNDEKİLER

0 - KONU, TARİF, KAPSAM...................................................................................... 1

0.1 - KONU.........................................................................................................................1

0.2 - TARİFLER....................................................................................................................1

0.2.1 - LPG İkmal İstasyonu ................................................................................................. 1

0.2.2 - Dispenser................................................................................................................ 1

0.2.3 - Depolama Yeri....................................................................................................... 1

0.2.4 - Depolama Tankı ...................................................................................................... 1

0.2.5 - İşletme Basıncı ....................................................................................................... 1

0.2.6 - Deney Basıncı ...................................................................................................... 1

0.2.7 - Pompalama Ünitesi ............................................................................................... 1

0.2.8 - Taşıt Dolum Yeri..................................................................................................... 1

0.2.9 - Dökme LPG Dolum Yeri ....................................................................................... 1

0.2.10 - İdarî ve Yardımcı Tesisler Yeri ............................................................................. 2

0.3 - KAPSAM ..............................................................................................................2

1 - GENEL KURALLAR............................................................................................. 2

2 - ÖZEL KURALLAR................................................................................................ 5

2.1 - Dispanserler ile İlgili Emniyet Kuralları......................................................................5

2.2 - TANKLAR İLE İLGİLİ EMNİYET KURALLARI .............................................................5

2.3 - LPG'NİN DÖKME OLARAK TANKLARA DOLUMU İLE İLGİLİ EMNİYET KURALLARI

....................................................................................................................................6

2.4 - ELEKTRİK AKSAMI ..................................................................................................7

2.5 - YANGIN GÜVENLİĞİ................................................................................................7

ATIF YAPILAN STANDARDLAR ............................................................................ 12

ICS 03.080.30 TÜRK STANDARDI TS 11939/Ocak 2001

1

SIVILAŞTIRILMIŞ PETROL GAZLARI (LPG) - İKMAL İSTASYONU -

KARAYOLU TAŞITLARI İÇİN -

EMNİYET KURALLARI

0 - KONU, TARİF, KAPSAM

0.1 - KONU

Bu Standard, karayolu taşıtları için kurulmuş ve kurulacak olan sıvılaştırılmış petrol gazlan (LPG) ikmal

istasyonları ile ilgili kuruluş ve emniyet kurallarına dairdir.

NOT - Bu Standard metninde "Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG)" terimi yerine bundan sonra "LPG"

terimi kullanılmıştır.

0.2 - TARİFLER

0.2.1 - LPG İkmal İstasyonu

LPG ikmal istasyonu, sıvılaştırılmış petrol gazlarının yer altında veya yer üstünde bulunan sabit

tanklarda depolandığı, sabit depolu karayolu taşıtlarının dispenser ile yakıt ikmali yaptıkları ve

akaryakıt istasyonları içinde veya müstakil olarak hizmet veren istasyondur.

0.2.2 - Dispenser

Dispenser, LPG'nin ölçülerek sabit depolu karayolu taşıtlarına doldurulmasını temin eden ünitedir.

0.2.3 - Depolama Yeri

Depolama yeri, LPG'nin depolanmasında kullanılan depolama tankı veya tanklarının bulunduğu yerdir.

0.2.4 - Depolama Tankı

Depolama tankı, LPG'nin basınç altında depolanabileceği, anma hacmi 108,5 L'den büyük olan,

çelikten yapılmış, atmosfere kapalı kaptır.

0.2.5 - İşletme Basıncı

İşletme basıncı, depolama tanklarında ve LPG dolum sistemini meydana getiren (boru hattı, pompa

vb. ) ünitelerde çalışma sırasında uygulanan en yüksek basınçtır.

0.2.6 - Deney Basıncı

Deney basıncı, LPG depolama tankları ve borularıyla bunların donanımlarının dayanım ve

sızdırmazlığının denenmesinde uygulanan basınçtır.

0.2.7 - Pompalama Ünitesi

LPG'nin depolama tankından taşıtlara basınçlı olarak sevkedilmesi amacıyla tesis edilen pompa

grubudur.

0.2.8 - Taşıt Dolum Yeri

Taşıt dolum yeri, TS 12095 1) ve TS 12305 (ECE R 67)'e uygun olarak imal ve monte edilen taşıt

tanklarına LPG doldurulması için gerekli tesisatın bulunduğu ve emniyet kurallarının uygulandığı

yerdir.

0.2.9 - Dökme LPG Dolum Yeri

Kamyon tankerler tarafından depolama tanklarına dolum yapılan ve dolum işlemleri esnasında

tankerlerin durduğu ve atmosferinde LPG buharı bulunabilecek yerdir.

1) Bu standard metninde atıf yapılan standardlarm numaraları, yayım tarihleri, Türkçe ve İngilizce

isimleri kapak arkasında verilmiştir.

ICS 03.080.30 TÜRK STANDARDI TS 11939/Ocak 2001

2

0.2.10 - İdarî ve Yardımcı Tesisler Yeri

İdarî ve yardımcı tesisler yeri, tüm istasyonun idarî, ticarî ve sosyal faaliyetlerinin yürütüldüğü,

istasyona ait makina ve ekipmanların bakımlarının yapıldığı, istasyonun ihtiyacı olan, elektrik, basınçlı

hava ve su temin ünitelerinin bulunduğu yapılardan meydana gelen yerdir.

0.3 - KAPSAM

Bu standard, karayolu taşıtları için kurulmuş ve kurulacak olan LPG ikmal istasyonları ile ilgili kuruluş

ve emniyet kurallarını kapsar.

1 - GENEL KURALLAR

1.1 - LPG ikmal istasyonunda bulunan bir LPG tankının, en yakınındaki diğer bir LPG tankına, bina

veya bina gruplarına, komşu arsa sınırına, ana trafik yollarına, karayollarına veya demiryollarına olan

emniyet mesafeleri Çizelge 1'de verilmiştir. Bu mesafeler, sözkonusu noktaların izdüşümü

düzlemindeki mesafelerdir.

ÇİZELGE 1 - Asgarî Tank Emniyet Mesafeleri 1)

Tank Anma Su

Kapasitesi (m3)

Yer Altı Tankları 1)

(m)

Yer Üstü Tankları 2)

(m)

Tanklar Arası Mesafe

(m)

0,5'den küçük

3

3

0

0,5-3,0

3

3

1

3,1 -10,0

5

7,5

1

10,1 -40,0

10

15

1,5

1) Yeraltı tankları ile ilgili emniyet mesafeleri, emniyet valfinden itibaren ölçülür.

2) Yer üstü tankları ile ilgili emniyet mesafeleri, tankın ilgili konuma en yakın uç yüzeyinden

itibaren ölçülür.

a) T.C. Karayolları Genel Müdürlüğünün yapım ve bakım ağındaki yolların kenarlarında yapılacak ve

açılacak tesisler için "Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik"

hükümleri uygulanır.

1.2 - LPG ikmal istasyonunda uyulması gereken asgarî emniyet mesafeleri Çizelge 2'de verilmiştir.

ICS 03.080.30 TÜRK STANDARDI TS 11939/Ocak 2001

3

ÇİZELGE 2 – LPG İkmal İstasyonunda Uyulması Gereken Asgari Emniyet Mesafesi 1)

LPG Tankı LPG Tankı Akaryakıt LPG Akaryakıt Bina Karayolu Önemli Bina Komşu Arsa

(yeraltı) (yerüstü) Dispenseri Dispenseri Tankı2) ve Tesisler3) Sınırı

LPG Tankı (yeraltı) Çizelge 1 Çizelge 1 5 metre 5 metre 5 metre Çizelge 1 Çizelge 1 40 metre Çizelge 1

LPG Tankı (yerüstü) Çizelge 1 Çizelge 1 7,5 metre 7,5 metre 7,5 metre Çizelge 1 Çizelge 1 50 metre Çizelge 1

LPG Dispenseri 5 metre 7,5 metre 6 metre 5 metre 5 metre 5 metre 50 metre 5 metre

Akaryakıt Dispenseri 5 metre 7,5 metre 6 metre

Bina Çizelge 1 Çizelge 1 5 metre

Karayolu Çizelge 1 Çizelge 1 5 metre

Önemli Bina ve Tesisler3) 40 metre 50 metre 50 metre

1 ) Tank ile pompalama ünitesi arasında herhangi bir emniyet mesafesi aranmaz.

2 ) Bu mesafe , anma su kapasitesi 0.5 m 3 veya daha az olan LPG tankları ile anma su kapasitesi 2.5 m 3 ve daha az olan fuel oil tankları arasındaki yatay

mesafeye uygulanmaz .

3 ) Hastane , okul , park , metro istasyonu , cami vb. bina ve tesisler .

ICS 03.080.30 TÜRK STANDARDI TS 11939/Ocak 2001

4

1.3 - LPG ikmal istasyonu örnek istasyon yerleşimleri Şekil 1, Şekil 2 ve Şekil 3'te verilmiştir.

1.4 - LPG ikmal istasyonlarının işletme basıncının belirlenmesinde propan esas alınmalıdır.

1.5 - LPG ikmal istasyonlarında herhangi bir tip veya boyuttaki LPG tüpünün dolumu yapılamaz.

1.6 - LPG ile çalışan, TS 12095 ve TS 12305 (ECE R 67)'e uygun olan taşıtlara, Madde 0.2.1'de

tanımı yapılan LPG ikmal istasyonundan başka herhangi bir yerde dolum yapılamaz. TS 12095 ve TS

12305 (ECE R 67)'e uygun olmayan taşıtlara hiç bir suretle dolum yapılamaz.

1.7 -Araçlara ve depolama tanklarına herhangi bir tip veya boyuttaki LPG tüpünden dolum yapılamaz.

1.8 - LPG ikmal istasyonlarında, LPG'nin özellikleri ve meydana getirebileceği tehlikeler konusunda

eğitim sertifikasına sahip olmayan personel çalıştırılmamalıdır. Bu sertifika, ana dağıtım firması

tarafından, ya da ana dağıtım firmasının yetkili kılacağı kişi veya kuruluşlar tarafından verilmelidir.

1.9 - LPG ikmal istasyonları bina içine tesis edilmemelidir. Sundurma gibi örtülerin yapılması

durumunda çevresinin en az yarısı açık kalmalıdır.

1.10 - LPG ikmal istasyonları projesine uygun olarak tesis edilmeli, tesisat projesi ve vaziyet plânı gibi

projelerin birer örneği de tesiste bulundurulmalıdır.

1.11 - LPG ikmal istasyonuna yetkisiz kişilerin girmesi ve teçhizata müdahalesi önlenmelidir.

1.12 - Kurulmuş ya da kurulacak olan tüm LPG ikmal istasyonlarında, yıldırım tehlikesine karşı TS

622'ye uygun bir paratoner sistemi kurulmalıdır.

1.13 - LPG ikmal istasyonunda, dispenser bölgesine taşıt giriş ve çıkışları ayrı olmalı, gerekiyorsa taşıt

araçlarının sabitlenmesi için takoz sistemi bulunmalıdır.

1.14 - LPG ikmal istasyonuna dolum için gelen taşıtın, dolum esnasında motoru durdurulmalı, elektrik

aksamı kapatılmalı ve el freni çekilmelidir.

1.15 - LPG ikmali yapacak taşıt, dolum başlamadan önce topraklanmalı ve dolum sırasında

topraklanmış olmalıdır.

1.16 - Tesiste kullanılan borular, 2,40 MPa çalışma basıncına veya pompanın azamî çıkış basıncına

göre tasarımlanmış olmalıdır.

1.17 -Yer üstünde bulunan borular altları boş kalmayacak şekilde desteklenmeli, yer altı ve yer üstü

borular ve bütün metal aksam fiziksel hasarlanmaya ve korozyona karşı korunmuş olmalıdır.

1.18 - LPG ikmal istasyonunun zemini düzgün olmalı, araçların giriş ve çıkışı için gerekli emniyet

tedbirleri alınmış ve aydınlatma yapılmış olmalıdır.

1.19 -Tesiste çalışan personel kıvılcım meydana getirmeyen emniyet ayakkabısı ve koruyucu eldiven

giymelidir.

1.20 - Bir taşıta dolum yapılırken araca transfer noktasından itibaren 5 m mesafede motoru çalışır

durumda hiç bir taşıt olmamalıdır.

1.21 - Bir LPG dağıtım şirketi ile bayilik sözleşmesi yapılmadan LPG ikmal istasyonu kurulmamalı ve

işletilmemelidir.

1.22 - LPG ile çalışabilmesi için gerekli izni motorlu araç tescil ve trafik belgesine (ruhsatına) kayıt

ettirmemiş araçlara dolum yapılmamalıdır.

1.23 - Bu standarda göre kurulmuş olan LPG ikmal istasyonları TSE Hizmet Yeterlilik belgesi almış

olmalı, kurulacak olan LPG ikmal istasyonları ise bu belgeyi açılma ruhsatı alma safhasında almalıdır.

ICS 03.080.30 TÜRK STANDARDI TS 11939/Ocak 2001

5

1.24 - LPG satış fiyatları LPG ikmal istasyonunun görünür bir yerine aşılmalıdır.

1.25 - Bu standardda belirtilmeyen diğer hususlarda TS 1445, TS 1446 ve TS 1449'a uyulmalıdır.

2 - ÖZEL KURALLAR

2.1 - Dispanserler ile İlgili Emniyet Kuralları

2.1.1 - LPG ikmal istasyonlarında sadece Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından "Tip ve Sistem

Onayı" yapılmış dispenserler kullanılmalıdır. Dispenser sayacının kalibrasyon işlemleri, istasyon

işletmeye alındıktan sonra düzenli olarak yılda en az bir defa yapılmalıdır.

2.1.2 - LPG sevk pompasının kumandası hem dispenser üzerinde hem de kontrol panosu üzerinde

olmalıdır.

2.1.3 - Dispenser hortumu en az 3 m, en fazla 5 m uzunluğunda olmalıdır.

2.1.4 - Dispenser hortumunun içinde veya üzerinde, hortumun çekmeye karşı zorlanması durumunda,

belirli bir değerden sonra ayrılarak gaz akışını durduran ayrılabilir (kırılabilir) kaplin bulunmalıdır.

2.1.5 - Oluşabilecek tehlikeli bir durum karşısında, pompayı durduran, pompanın basma hattını ve

dispenserin dönüş hattını otomatik olarak kapatan, 1 adet dispenser üzerinde, 1 adet idari binada ve 1

adet tanka 8 m'den yakın, 30 m'den uzak olmayacak şekilde uygun bir yerde olmak üzere en az 3 adet

acil durdurma düğmesi bulunmalıdır.

2.1.6 - Dispenser sıvı besleme hattı üzerinde, pompa ile dispenser arasında filtre, emniyet vanası, elle

kapatılabilen vana, diferansiyel vana (dispenserin içerisine) ve yan geçiş vanası, tank ile pompa

arasında filtre (dalgıç pompa tipi hariç), emniyet vanası ile aşırı akış kesme vanası veya uzaktan

kumandalı vana, dispenser tank geri dönüş hattı üzerinde çek-vana veya uzaktan kumandalı emniyet

vanası ve elle kapatılabilen vana bulunmalıdır.

2.1.7 - Dispenser hortumları 2,40 MPa çalışma basıncına göre LPG ve propan için tasarımlanmış ve

emniyet faktörü 5 olmalıdır.

2.1.8 - LPG ikmal istasyonuna girişte ve dispenser üzerinde en az 15 cm x 30 cm ebadında "LPG"

yazılmış olmalıdır.

2.1.9 - LPG ikmal istasyonunun girişine, en az 15 cm x 30 cm ebadında "sigara içilmez" levhası

asılmış olmalı ve bu ikaz aynı boyutlardaki işaretlerle de belirtilmiş olmalıdır.

2.1.10 - Dispenser en az 20 cm yüksekliğinde olan beton kaide üzerine monte edilmeli ve

dispenserlerin etrafına yerden en az 50 cm yüksekliğinde dispenseri dışarıdan gelecek darbelerden

korumak için, yeterli mukavemette ve hava akımına engel olmayacak sabit korugan yapılmalıdır. LPG

ikmali için gelen taşıtların ikrnal istasyonunda dolum yaparken duracağı alanlar 15 cm genişliğinde

sarı renkli bir çizgi ile belirlenmeli ve diğer taşıtların bu bölgeler dışında durmaları sağlanmalıdır.

2.1.11 - Dispenser ile trafik yolu arasına, taşıt giriş-çıkış kısmı hariç, en az 50 cm yüksekliğinde sabit

korugan yapılmalıdır.

2.1.12 - Dispenser ve tank sahasına, yerden 20 cm yüksekte, ark sızdırmaz (ex-proof) en az birer LPG

detektörü olan gaz alarm sistemi konulmalıdır. Gaz kaçağı olması durumunda, alarm sistemi tesisin

yangın söndürme ve aydınlatma sistemi haricinde bütün elektriğini kesebilmelidir.

2.2 - TANKLAR İLE İLGİLİ EMNİYET KURALLARI

2.2.1 - Tank sahasında ve dispenserin 5 metreden daha yakınında herhangi bir kanal ve/veya

kanalizasyon girişi ve benzeri çukurluklar bulunmamalıdır.

2.2.2 - Tanklara monte edilen emniyet vanaları tankın üst kısmında olmalı ve tank içerisindeki LPG'nin

buhar fazıyla doğrudan temas halinde olacak şekilde monte edilmelidir. Emniyet vanasının ağzı

ICS 03.080.30 TÜRK STANDARDI TS 11939/Ocak 2001

6

herhangi bir şekilde kapatılmamalı ve atmosfere açık olmalıdır. Emniyet vanasının ağzına yağmur ve

toza karşı koruyucu başlık takılmalıdır.

2.2.3 - Tankın ve aksamının (pompa dahil) çevresi, dış cidarların en az 1 metre uzağından itibaren en

az 180 cm yüksekliğinde tel örgü veya çit ile çevrilmiş olmalıdır. Bu alanın dışa açılan zıt yönlerinde en

az iki kapısı bulunmalıdır.

2.2.4 - Çoklu yer altı tanklarının uçları ve kenarları, vinç ve benzeri makinalarla kolaylıkla

ulaşılabilecek şekilde yerleştirilmelidir.

2.2.5 - Boru, vana, pompa, motor, tank ve dispenser üzerindeki bütün topraklamalar eksiksiz olmalıdır.

2.2.6 - Tankların yer altına gömülmesi durumunda yer altında kalan boru tesisatının ve tankın katodik

koruması yapılmalıdır.

2.2.7 - Madde 2.2.5 ve Madde 2.2.6'da belirtilen hususlar için yılda en az bir kez, gerekli kontrol ve

ölçme işlemleri yapılmalıdır.

2.2.8 -Tanklar birbirinin üzerine yerleştirilmemelidir.

2.2.9 - Tankların 3 metre yakınına kadar kuru ot vb. kolay tutuşabilen yanıcı madde bulundurulmamalı

ve bu mesafede bu tip kolay tutuşabilen maddelerin olmaması için gereken tedbirler alınmalıdır.

2.2.10 - Yer üstü ve yer altı tankları uygun bir şekilde ambalajlanmalıdır. Yer altı tanklarının dış üst

yüzeyi zeminden en az 15 cm aşağıda olmalı ve dış yüzey üzerinde kalan bu kısım zemin seviyesine

kadar, boşluk kalmayacak şekilde kum ve benzeri maddelerle doldurulmalıdır. Bu durumda tankların

üzerinden araç geçmemesi için gerekli tedbirler alınmalıdır.

2.2.11 - Enerji nakil hatları ve yeraltı kabloları ile ilgili hususlarda Enerji ve Tâbi Kaynakları Bakanlığı

"Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği" hükümleri uygulanır.

2.2.12 - Tank üzerinde gaz ve sıvı giriş çıkış ağızları kolay anlaşılacak şekilde işaretlenmelidir.

2.2.13 - Tanklar TS 1446'ya göre hidrostatik deneye tabi tutulmalıdır. Ancak yerlerinin değiştirilmesi

veya üzerlerinde tamirat yapılması halinde, devreye alınmadan önce, süre şartı aranmaksızın tanklar

hidrostatik deneye tabi tutulmalıdır.

2.2.14 - Tank ve dispenser arasında ve tanka yakın bir yerde, deprem veya toprak kayması esnasında

meydana gelebilecek tehlikelere karşı bir ayrılabilir (kırılabilir) kaplin (break - away coupling) veya

esnek bir bağlantı olmalıdır.

2.3 - LPG'NİN DÖKME OLARAK TANKLARA DOLUMU İLE İLGİLİ EMNİYET

KURALLARI

2.3.1 - En az bir kişi, transfer bağlantıları yapıldıktan sonra, işlem bitinceye ve bağlantılar çözülünceye

kadar bağlantıların yanında bulunmalı ve donanımı dikkatle gözlemendir.

2.3.2 - LPG ikmal istasyonuna gelen LPG tankeri tesise girmeden önce aracın egzoz çıkışına alev

tutucu takılmalı, tanklara LPG ikmali başlatılmadan önce de aracın tekerleklerine her iki yönde takoz

konulmalı ve araç topraklanmalıdır. Gaz ikmali süresince topraklama işlemine devam edilmelidir.

2.3.3 - Dökme olarak tanklara boşaltma yapılan bölümlerde ısıtıcı bulunmamalı, sigara içilmemeli ve

ateş yakılmamalıdır. "Sigara İçilmez" ve "Ateşle Yaklaşılmaz" gibi uyarı işaretleri tesiste kolay

görülebilen yerlere yeterince konulmalıdır.

2.3.4 - Aşırı akış kesme vanaları, hidrolik kumandalı emniyet vanaları veya ters akış çek-vanaları

kapatma vanaları ile tank arasına yerleştirilmelidir. Aşırı akış kesme vanaları, hidrolik kumandalı

emniyet vanaları veya ters akış çek-vanaları, ya tank içinde veya tankın dışında tank çıkış borusunun

tankı terkettiği kısımda veya tank giriş borusunun tanka bağlandığı noktada bulunabilir. Bu vanaların

tankın dış tarafına monte edilmesi durumunda, montajdan kaynaklanan gerilmelerin kırılmaya sebep

ICS 03.080.30 TÜRK STANDARDI TS 11939/Ocak 2001

7

olmaması için gerekli tedbirler alınmalıdır. Tank üzerinde bulunan kavramalar, flânşlar, memeler, sabit

borular, bağlantı donanımı ve diğer teçhizat tankın parçası olarak değerlendirilmelidir.

2.3.5 - LPG ikmal istasyonlarında tanklara yapılan boşaltma işlemi sırasında kullanılacak hortum TS

9219'a uygun olmalı, ölçme cihazı gibi donanımın çalışma basınçları, propanın işletme basıncına

uygun olarak seçilmiş olmalıdır. Ayrıca kullanılan boru donanımı ve tesisat, ticarî propana uygun

olmalı; propan işletme basıncının 1,3 katı basınçta denenmeli, çelik çekme boru kullanılmalı ve

korozyona karşı korunması için uygun önlemler alınmalıdır.

2.3.6 - LPG dökme dolum işlemlerinde kullanılan pompa ve kompresörler, sıvı ve gaz durumundaki

LPG'den zarar görmeyecek yapıda seçilmiş olmalıdır.

2.3.7 - LPG dökme dolum yeri içerisinde ' Tanker Boşaltma Talimatı ‘ yazılı olarak bulunmalıdır.

2.3.8 - Doldurma işlemi esnasında doldurma ağzı tank üzerinde ise emniyet mesafeleri açısından

Çizelge 1'e, tanktan uzatılarak alınan bir teçhizat ise TS 1449 Çizelge 2'ye uyulmalıdır.

2.3.9 - Projesinde gösterilen dolum ağzı haricinde bir yerden tanka dolum yapılmamalıdır.

2.3.10 - Uygun bir sistemle, tankların anma su hacimlerinin % 801 üzerinde doldurulmaları otomatik

olarak engellenmelidir.

2.3.11 - Kullanılan yer altı tankları TS 9669'a, yer üstü tankları TS 11896'ya uygun olmalıdır.

2.4 - ELEKTRİK AKSAMI

2.4.1 - Patlayıcı gazın hava ile karışması ve dolayısıyla patlama yapması riskine göre bir tesiste 3

bölge

bulunur. Bu bölgeler aşağıda verilmiştir.

Bölge 0 : Patlayıcı gaz / hava karışımının sürekli mevcut ve olması ihtimalinin yüksek olduğu bölgedir.

LPG depolama tanklarının iç kısmı, dispenserin içi ile dispenser mahfazasının dışından yatay olarak

45 cm mesafede ve dispenser kaidesinden 120 cm yüksekliğe kadar olan yerler bu bölgenin içine

girer.

Bölge 1 : Patlayıcı gaz / hava karışımının oluşabileceği bölgedir. Pompa ünitesi, LPG dökme dolum

noktası, tank emniyet vanası çıkış ağzı, dreyn çıkış noktası ve dispenserin herhangi bir kenarından

6 m mesafede dispenserin en üst noktasından en az 1 metre yüksekliğe kadar olan yerler bu bölge

içindedir.

Bölge 2 : Patlayıcı gaz / hava karışımının var olmadığı bölgedir. Elektrik ekipmanları için özel

güvenlik

önlemi alınmasına gerek olmayan bu bölgeye idarî ve yardımcı tesisler girer.

2.4.2 - LPG ikmal istasyonunda bulunan elektrikli cihazlar, kullanıldıkları bölgenin sınıfına uygun

olarak seçilmelidir. Bölge O ve Bölge 1 'de bütün elektrikli cihazlar ve tesisat ark sızdırmaz (ex-proof)

olmalıdır.

2.4.3 - LPG ikmal istasyonunda dolum işlemi normal olarak gündüz saatleri dışında da yapılıyorsa

depolama yeri, pompalama ünitesi, taşıt dolum mahalli, dökme LPG dolum yeri ve idari ve yardımcı

tesisleri aydınlatmak için kullanılacak elektrikli cihazlar ve tesisat Madde 2.4.2'ye uygun olmalıdır.

2.5 - YANGIN GÜVENLİĞİ

2.5.1 - LPG ikmal istasyonlarında uygulanacak yangın güvenlik sistemleri TS 1446'ya uygun olmalıdır.

2.5.2 - Her dispenserin yanında 1 adet 6 kg'lık, toplam kapasitesi 10 m3'e kadar olan tankların yanında

4 adet 6 kg'lık, toplam kapasitesi 10 m3 ilâ 40 m3 arası olan tankların yanında 6 adet 6 kg'lık TS

862'ye uygun kuru kimyevî tozlu yangın söndürücü, tesis sahasında ise 2 adet 25 kg'lık veya 1 adet 50

ICS 03.080.30 TÜRK STANDARDI TS 11939/Ocak 2001

8

kg'lık arabalı (tekerlekli) kuru kimyevî tozlu yangın söndürücü bulunmalıdır. Buna ilave olarak yer üstü

tankları üzerinde otomatik veya elle çalıştırılan sprinkler (duş) sistemi olmalıdır.

2.5.3 - İstasyonda otomatik yangın alarm sistemi bulunmalıdır.

2.5.4 - Bütün ikmal istasyonlarında en az iki yangın hidrantı (karşılıklı veya çapraz konumlarda) ve her

hidrantın yanında bir dolap içerisinde, ikmal istasyonunun tamamına ulaşabilecek uzunlukta yangın

hortumu olmalıdır. Bu sistemde kullanılmak üzere, genel şebekeden yeterli basınç ve miktarda su

sağlanamadığı durumlarda, tank yüzey alanının m2'si başına en az 1 saat süreyle dakikada 3 litre su

sağlayacak su kaynağı ile bunu yeterli basınçla sevk edecek motopomp vb. tesisat bulunmalıdır.

YARARLANILAN KAYNAK

NFPA/ANSI 58-1998

ICS 03.080.30 TÜRK STANDARDI TS 11939/Ocak 2001

9

1) Aşırı Akış Kesme Vanası 7) Seviye Göstergesi

2) Uzaktan Kumandalı Vana 8) Manometre

3) Blok Vana 9 ) Buhar Ayırıcı

4) Emniyet Vanası 10) Doldurma Düğmesi

5) Küresel Vana 11) Ayrılabilir (Kırılabilir) Kaplinli Bağlantı

6) Çek Vana 12) Dolum Tabancası

13) Diferansiyel Vana

ŞEKİL 1 – LPG İkmal İstasyonu ( Yer Altı Tipi ) Olarak Verilmiştir.

ICS 03.080.30 TÜRK STANDARDI TS 11939/Ocak 2001

10

ŞEKİL 2 – LPG İkmal Tesisi Boru Tesisatı Şeması ( Yer Üstü )

(Örnek olarak verilmiştir)

ICS 03.080.30 TÜRK STANDARDI TS 11939/Ocak 2001

11

1) Aşırı Akış Kesme Vanası 7) Seviye Göstergesi

2) Uzaktan Kumandalı Vana 8) Manometre

3) Blok Vana 9 ) Buhar Ayırıcı

4) Emniyet Vanası 10) Doldurma Düğmesi

5) Küresel Vana 11) Ayrılabilir (Kırılabilir) Kaplinli Bağlantı

6) Çek Vana 12) Dolum Tabancası

13) Pompa

14) Diferansiyel Vana

ŞEKİL 3 - LPG İkmal İstasyonu (Yer Altı Tankı, Yer Üstü Pompa Uygulaması) (Örnek olarak verilmiştir)

ICS 03.080.30 TÜRK STANDARDI TS 11939/Ocak 2001

12

ATIF YAPILAN STANDARDLAR

REFERENCES

TS 622/Aralık1990 "Yapıların Yıldırımdan Korunması Kuralları"

"Requirements for Lighting Protection of Structures"

TS 862/Aralık 1989 "Yangın Söndürücüler (Elde Taşınabilen)"

"Hand Fire Extinguishers"

TS1445/Nisan1995 "Sıvılaştırılmış Petrol Gazlan (LPG) - Taşıma Kuralları"

"Rules of LPG - Transportation"

TS 1446/Nisan 1995 "Sıvılaştırılmış Petrol Gazlarının (LPG) - Depolama Kuralları"

"Rules of LPG Storage"

TS 1449/Kasım 1991 "Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) - Doldurma ve Boşaltma

Kuralları"

"Handling ofLiquefıed Petroleum Gases (LPG)"

TS 9219/1991 "Hortumlar - Lâstik Hortumlar ve Hortum Takımları - Sıvılaştırılmış

Petrol Gazlarının (LPG) Taşınması_______nda Kullanılan"

"Rubber Hoses and Hose Assemblies for Liquefied Petroleum Gases

(LPG) -Bulk Transfer Applications - Specifications"

TS 9669/1991 "Tanklar, Çelikten, Yatay, Tek Cidarlı, LPG Depolamak için (Anma

Hacmi 2700 Litre -100 000 Litre, Yeraltında Kullanılan)"

"Horizontal Tanks of Steel, Single VValled (2700 Up to and Including

100 000 Liters for Undergorund)"

TS 11896/1995 "Tanklar, Çelikten, Tek Cidarlı, LPG Depolamak için - Anma

Hacmi 500 Litre -11 000 Litre, Yer Üstünde Kullanılan"

"Tanks of Steel, Single VValled for LPG (Nominal Capacities of 500 to

11000 Liters, for Aboveground)"

TS 12095/Kasım 1996 "Motorlu Taşıtlar - Yanma Sistemleri - Sıvılaştırılmış Petrol Gazı

(LPG) Kullanılan - Donanımlar Bölüm 1"

"Motor Vehicles - Propulsion System - Using Liquefıed Petroleum

Gases (LPG) Equipments (Part 1)"

TS 12305/Nisan 1997 "Motorlu Taşıtlar - Yakıt Sistemleri - Sıvılaştırılmış Petrol Gazı

Kullanılan -Yerleştirilmesi - Bölüm 2"

"Motor Vehicles - Propulsion System - Using Liquefied Petroleum

Gases (LPG) Installation (Part 2)"