LPG Otogaz İstasyonlarında Alınacak Güvenlik Önlemleri
LPG Otogaz İstasyonlarında Alınacak
Güvenlik Önlemleri
TS 11939/OCAK
2001 Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG)-İkmal İstasyonu-Karayolu Taşıtları
İçin-Emniyet Kurallarına göre alınacak önlemler aşağıda belirtilmiştir.
LPG TANKI EMNİYET MESAFELERİ:
LPG ikmal istasyonunda bulunan bir LPG tankının, en yakınındaki diğer
bir LPG tankına, bina veya bina gruplarına, komşu arsa sınırına, ana
trafik yollarına, karayollarına veya demiryollarına olan emniyet
mesafeleri Çizelge 1'de verilmiştir. Bu mesafeler, söz konusu noktaların
izdüşümü düzlemindeki mesafelerdir. (TS 11939/OCAK
2001 Madde:1.1)
Çizelge-1: Asgari Tank
Emniyet Mesafeleri
Tank Anma Su
Kapasitesi (m3)
Yer Altı
Tankları(1) (m)
Yer Üstü
Tankları(2) (m)
Tanklar Arası
Mesafe (m)
0,5'den küçük
3
3
0
0,5 - 3,0
3
3
1
3,1 - 10,0
5
7.5
1
10,1 - 40,0
10
15
1.5
(1) Yer altı tankları ile ilgili emniyet mesafeleri, emniyet valfinden itibaren ölçülür.
(2) Yer üstü tankları ile ilgili emniyet mesafeleri, tankın ilgili konuma en yakın uç yüzeyinden itibaren ölçülür.
- ASGARİ EMNİYET
MESAFELERİ:
LPG ikmal istasyonunda uyulması gereken asgari emniyet mesafeleri
Çizelge 2'de verilmiştir. (TS
11939/OCAK 2001 Madde:1.2) Çizelge-2:
LPG İkmal istasyonlarında uyulması gereken Asgari Emniyet Mesafeleri
Dispenser (m)
Akaryakıt Tankı (m)
Bina,
Komşu arsa, Karayolu (m)
Hastane okul cami
park (m)
LPG Tankı (Yeraltı)
5
5
Çizelge-1
40
LPG Tankı (Yerüstü)
7.5
7.5
Çizelge-1
50
LPG Dispenseri
6 (akaryakıt
dispenserine)
5
5
50
- LPG TÜP DOLUMU:
LPG ikmal istasyonlarında herhangi bir tip veya boyuttaki LPG tüpünün
dolumu yapılamaz.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:1.5)
- TESİSAT PROJESİ ve VAZİYET PLANI:
LPG İkmal istasyonları projesine uygun olarak tesis edilmeli, tesisat
projesi ve vaziyet planı gibi projelerin birer örneği de tesiste
bulundurulmalıdır.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:1.10)
- LPG İSTASYONU BAYİLİK SÖZLEŞMESİ:
Bir LPG dağıtım şirketi ile bayilik sözleşmesi yapılmadan LPG ikmal
istasyonu kurulamaz ve işletilemez.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:1.21)
- TSE HİZMET YETERLİLİK BELGESİ:
Bu standarda göre kurulmuş olan LPG İkmal İstasyonları TSE Hizmet
Yeterlilik belgesi almış olmalı, kurulacak olan LPG ikmal istasyonları
ise bu belgeyi açılma ruhsatı alma safhasında almalıdır.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:1.23)
-DİSPENSERDE TİP VE SİSTEM ONAYI:
LPG ikmal istasyonlarında sadece Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından
"Tip ve Sistem Onayı" yapılmış dispenserler kullanılmalıdır. Dispenser
sayacının kalibrasyon işlemleri, istasyon işletmeye alındıktan sonra
düzenli olarak yılda en az bir defa yapılmalıdır. (TS 11939/OCAK
2001 Madde:2.1.1)
- LPG’ DE ÇALIŞANLARA EĞİTİM SERTİFİKASI:
LPG ikmal istasyonlarında, LPG'nin özellikleri ve meydana getirebileceği
tehlikeler konusunda, eğitim sertifikasına sahip olmayan personel
çalıştırılmamalıdır. Bu sertifika, ana dağıtım firması tarafından, ya da
ana dağıtım firmasının yetkili kılacağı kişi veya kuruluşlar tarafından
verilmelidir. (TS 11939/OCAK 2001 Madde:1.8)
-LPG
TESİSİ:
LPG ikmal istasyonları bina içine tesis edilmemelidir. Sundurma gibi
örtülerin yapılması durumunda çevresinin en az yarısı açık kalmalıdır. (TS 11939/OCAK
2001 Madde:1.9)
-PARATONER TESİSİ:
Kurulmuş ya da kurulacak olan tüm LPG ikmal istasyonlarında, yıldırım
tehlikesine karşı TS 622'ye uygun bir paratoner sistemi kurulmalıdır. (TS 11939/OCAK
2001 Madde:1.12)
- LPG TAŞIT TOPRAKLAMASI:
LPG ikmali yapacak taşıt, dolum başlamadan önce topraklanmalı ve dolum
sırasında topraklanmış olmalıdır.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:1.15)
-ZEMİN VE AYDINLATMA:
LPG ikmal istasyonunun zemini düzgün olmalı, araçların giriş ve çıkışı
için gerekli emniyet tedbirleri alınmış ve aydınlatma yapılmış
olmalıdır. (TS 11939/OCAK
2001 Madde:1.18)
-EMNİYET AYAKKABISI VE KORUYUCU ELDİVEN:
Tesiste çalışan personel kıvılcım meydana getirmeyen emniyet ayakkabısı ve koruyucu eldiven giymelidir.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:1.19)
- LPG DİSPENSERİ HORTUMU:
Dispenser hortumu en az 3 metre ve en fazla 5 metre uzunluğunda
olmalıdır.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:2.1.3)
- LPG DİSPENSER HORTUMUNA KAPLİN:
Dispenser hortumunun içinde veya üzerinde, hortumun çekmeye karşı
zorlanması durumunda, belirli bir değerden sonra ayrılarak gaz akışını
durduran ayrılabilir (kırılabilir) kaplin bulunmalıdır.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:2.1.4)
- ACİL DURDURMA BUTONU:
Oluşabilecek tehlikeli bir durum karşısında, pompayı durduran, pompanın
basma hattını ve dispenserin dönüş hattını otomatik olarak kapatan, 1
adet dispenser üzerinde, 1 adet idari binada ve 1 adet tanka 8 m'den
yakın, 30 m'den uzak olmayacak şekilde uygun bir yerde olmak üzere en az
3 adet acil durdurma düğmesi bulunmalıdır.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:2.1.5)
- LPG YAZISI:
LPG ikmal istasyonuna girişte ve dispenser üzerinde en az 15 cm x 30 cm
ebadında "LPG" yazılmış olmalıdır.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:2.1.8)
- SİGARA İÇİLMEZ LEVHASI: Akaryakıt ve LPG ikmal istasyonunun girişine, en az 15 cm x 30 cm
ebadında "sigara içilmez" levhası asılmış olmalı ve bu ikaz aynı
boyutlardaki işaretlerle de belirtilmiş olmalıdır.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:2.1.9)
-DİSPENSERE KORUGAN:
Dispenser en az 20 cm yüksekliğinde olan beton kaide üzerine monte
edilmeli ve dispenserlerin etrafına yerden en az 50 cm yüksekliğinde
dispenseri dışarıdan gelecek darbelerden korumak için, yeterli
mukavemette ve hava akımına engel olmayacak sabit korugan yapılmalıdır.
LPG ikmali için gelen taşıtların ikmal istasyonunda dolum yaparken
duracağı alanlar 15 cm genişliğinde sarı renkli bir çizgi ile
belirlenmeli ve diğer taşıtların bu bölgeler dışında durmaları
sağlanmalıdır. (TS 11939/OCAK
2001 Madde:2.1.10)
-DİSPENSER TRAFİK YOLU ARASINA KORUGAN: Dispenser ile trafik yolu
arasına, taşıt giriş-çıkış kısmı hariç, en az 50 cm yüksekliğinde sabit
korugan yapılmalıdır. (TS 11939/OCAK
2001 Madde:2.1.11)
- GAZ ALARM SİSTEMİ:
Dispenser ve tank sahasına, yerden 20 cm yüksekte, ark sızdırmaz
(ex-proof) en az birer LPG dedektörü olan gaz alarm sistemi
konulmalıdır. Gaz kaçağı olması durumunda, alarm sistemi tesisin yangın
söndürme ve aydınlatma sistemi haricinde bütün elektriğini
kesebilmelidir.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:2.1.12)
- GAZ BİRİKEBİLECEK
TEHLİKELİ ÇUKURLAR:
Tank sahasında ve dispenserin 5 metreden daha yakınında herhangi bir
kanal ve/veya kanalizasyon girişi ve bodrum kat benzeri çukurlukları
bulunmamalıdır.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:2.2.1)
- TANK SAHASI ÇEVRESİNE TEL ÖRGÜ: - TANK SAHASI KAPISI:
Tankın ve aksamının (pompa dahil) çevresi, dış cidarların en az 1 metre
uzağından itibaren en az 180 cm yüksekliğinde tel örgü veya çit ile
çevrilmiş olmalıdır. Bu alanın dışa açılan zıt yönlerinde en az iki
kapısı bulunmalıdır.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:2.2.3)
-TOPRAKLAMA:
Boru, vana, pompa, motor, tank ve dispenser üzerindeki bütün
topraklamalar eksiksiz olmalıdır.
Bu topraklamalar için yılda en az bir kez, gerekli kontrol ve ölçme işlemleri yapılmalıdır.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:2.2.5, 2.2.7)
-KATODİK KORUMA: Tankların yer altına gömülmesi durumunda yer altında kalan boru
tesisatının ve tankın katodik koruması yapılmalıdır. Bu koruma için
yılda en az bir kez, gerekli kontrol ve ölçme işlemleri yapılmalıdır. (TS 11939/OCAK
2001 Madde:2.2.6, 2.2.7)
- TANK ETRAFINDAKİ OTLAR:
Tankların 3 metre yakınına kadar kuru ot vb. kolay tutuşabilen yanıcı
madde bulundurulmamalı ve bu mesafedeki bu tip kolay tutuşabilen
maddeler için gereken tedbirler alınmalıdır.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:2.2.9)
- STATİK ELEKTRİK TOPRAKLAMA BAĞLANTISI:
LPG ikmal istasyonuna gelen LPG tankeri tesise girmeden önce aracın
egzoz çıkışına alev tutucu takılmalı, tanklara LPG ikmali başlatılmadan
önce de aracın tekerleklerine her iki yönde takoz konulmalı ve araç
topraklanmalıdır. Gaz ikmali süresince topraklama işlemine devam
edilmelidir. Tank sahasında gerekli topraklama bağlantı ucu kolay
görünür durumda bulunmalıdır.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:2.3.2)
-UYARI İŞARETLERİ:
Dökme olarak tanklara boşaltma yapılan bölümlerde ısıtıcı bulunmamalı,
sigara içilmemeli ve ateş yakılmamalıdır. "Sigara İçilmez" ve "Ateşle
Yaklaşılmaz" gibi uyarı işaretleri tesiste kolay görülebilen yerlere
yeterince konulmalıdır. (TS 11939/OCAK
2001 Madde:2.3.3)
- LPG TANKER BOŞALTMA TALİMATI: LPG dökme dolum yeri içerisinde "Tanker Boşaltma Talimatı" yazılı
olarak bulunmalıdır.
(TS 11939/OCAK 2001 Madde:2.3.7)
- YANGIN SÖNDÜRÜCÜ:
-SPRİNKLER (DUŞ) SİSTEMİ:
Her dispenserin yanında 1 adet 6 kg'lık,
toplam kapasitesi 10 m³'e kadar olan tankların yanında 4 adet 6 kg'lık,
toplam kapasitesi 10 m³ ila 40 m³ arası olan tankların yanında 6 adet 6
kg'lık TS 862'ye uygun kuru kimyevi tozlu yangın söndürücü, tesis
sahasında ise 2 adet 25 kg'lık veya 1 adet 50 kg'lık arabalı
(tekerlekli) kuru kimyevi tozlu yangın söndürücü bulunmalıdır. Buna
ilave olarak yer üstü tankları üzerinde otomatik veya elle çalıştırılan
sprinkler (duş) sistemi olmalıdır. (TS 11939/OCAK
2001 Madde:2.5.2)
- YANGIN ALARM SİSTEMİ:
İstasyonda otomatik yangın alarm sistemi
bulunmalıdır. (TS 11939/OCAK
2001 Madde:2.5.3)
-YANGIN DOLAPLARI VE HORTUMLARI:
Bütün ikmal istasyonlarında en az iki
yangın hidrantı (karşılıklı veya çapraz konumlarda) ve her hidrantın
yanında bir dolap içerisinde, ikmal istasyonunun tamamına ulaşabilecek
uzunlukta yangın hortumu olmalıdır. Bu sistemde kullanılmak üzere, genel
şebekeden yeterli basınç ve miktarda su sağlanamadığı durumlarda, tank
yüzey alanının m²'si başına en az 1 saat süreyle dakikada 3 litre su
sağlayacak su kaynağı ile bunu yeterli basınçla sevk edecek motopomp vb.
tesisat bulunmalıdır. (TS 11939/OCAK
2001 Madde:2.5.4)
TS 11939/OCAK
2001 Standardı dışında ayrıca aşağıdaki iş sağlığı ve güvenliği
önlemleri de alınmalıdır.
- SORUMLU MÜDÜR:
LPG İkmal İstasyonlarında işlerin yetkili bir uzmanın
gözetiminde yürütülmesi için, sorumlu müdür bulundurması
zorunludur. Sorumlu müdür; kimya, makine, petrol veya çevre
mühendisliği dallarından herhangi birinin eğitimini almış bir
mühendis olmalıdır. Bir mühendis aynı il sınırları içerisinde
faaliyet gösteren ve en fazla beş LPG ikmal istasyonundan
sorumlu olabilir. (LPG ile Çalışan Motorlu Taşıtlar İçin İkmal
İstasyonlarının Kuruluş, Denetim, Emniyet ve Ruhsatlandırma
İşlemlerine İlişkin Yönetmelik Madde:19)
- İŞÇİ ÖZLÜK
DOSYASI:
İşveren çalıştırdığı her işçi için bir özlük dosyası düzenler.
İşveren bu dosyada, işçinin kimlik bilgilerinin yanında, bu
Kanun ve diğer kanunlar uyarınca düzenlemek zorunda olduğu her
türlü belge ve kayıtları saklamak ve bunları istendiği zaman
yetkili memur ve mercilere göstermek zorundadır.
İşveren, işçi hakkında edindiği bilgileri dürüstlük kuralları ve
hukuka uygun olarak kullanmak ve gizli kalmasında işçinin haklı
çıkarı bulunan bilgileri açıklamamakla yükümlüdür.(İş Kanunu
Madde:75)
- İŞÇİLERİN
PERİYODİK SAĞLIK MUAYENELERİ:
- AĞIR VE TEHLİKELİ İŞLERDE RAPOR:
Ağır ve tehlikeli işlerde çalışacak işçilerin işe girişinde veya
işin devamı süresince en az yılda bir, bedence bu işlere
elverişli ve dayanıklı oldukları işyeri hekimi, işçi sağlığı
dispanserleri, bunların bulunmadığı yerlerde sırası ile en yakın
Sosyal Sigortalar Kurumu, sağlık ocağı, hükümet veya belediye
hekimleri tarafından verilmiş muayene raporları olmadıkça, bu
gibilerin işe alınmaları veya işte çalıştırılmaları yasaktır.
Sosyal Sigortalar Kurumu işe ilk giriş muayenesini yapmaktan
kaçınamaz. İşyeri hekimi tarafından verilen rapora itiraz
halinde, işçi en yakın Sosyal Sigortalar Kurumu hastanesi sağlık
kurulunca muayeneye tabi tutulur, verilen rapor kesindir.
Yetkili memurlar isteyince, bu raporları işveren kendilerine
göstermek zorundadır. Bu raporlar damga vergisi ve her çeşit
resim ve harçtan muaftır.
Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı tarafından belirlenen Ağır ve Tehlikeli İşlerde
Çalışacaklara Ait İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu örneği EK-II
de verilmiştir.
(İş Kanunu Madde:86, Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliği
Madde:5-Ek-II)
- ELEKTRİK
TESİSATININ PERİYODİK KONTROLÜ:
Aydınlatma devresi de dâhil olmak üzere bütün elektrik tesisatı
bir yılı geçmeyen süreler içinde muntazaman ehliyetli elemanlar
tarafından (Elektrik Mühendisi) kontrol ve bakıma tabi
tutulacaktır.(Par. Pat. Tehlikeli ve Zararlı Mad. Çal. İşyerleri
ve İşlerde Alınacak Ted. Hak. Tüzük Madde:40)
- PARATONERİN KONTROLÜ:
Paratonerler ve yıldırıma karşı alınan diğer koruyucu tertibat
yılda en az bir defa, ehliyetli bir elemana kontrol
ettirilecektir. Düzenlenen belge ilgililerin her isteminde
gösterilmek üzere işyerinde saklanacaktır.(Par. Pat. Tehlikeli
ve Zararlı Mad. Çal. İşyerleri ve İşlerde Alınacak Ted. Hak.
Tüzük Madde:57)
- TOPRAKLAMA ÖLÇÜM RAPORU:
Bir topraklama sisteminin saha uygulama ve denetleme planı
bulunmalıdır. Bu plan üzerinde; topraklayıcıların yerleri,
çeşitleri, boyutları, topraklama için kullanılan malzemeler,
gömülme derinlikleri, topraklayıcıların düzenlenme biçimleri,
topraklama iletkenlerinin cinsi, topraklama iletkenlerinin
bağlantılarına ilişkin detaylar, ölçmelerin yapılabileceği
ayırma noktaları, başka topraklayıcılar ile bağlantı yerleri,
topraklamalara ilişkin direnç değerleri, dokunma gerilimleri,
topraklamanın yapıldığı tarih, ölçmeyi yapan elektrik mühendisi
(Adı soyadı, Ünvanı, Oda kayıt no vb) gösterilmelidir.
Topraklama tesislerinin muayene, ölçme ve denetleme periyotları;
Sanayi tesisleri ve ticaret merkezleri için bir yılı, sabit
olmayan ve yer değiştirebilen işletme elemanları için 6 ayı
aşamaz. (İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve
Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik Madde:8/b, Elektrik
Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği Madde:10, Ek-P)
- LİFTLERİN
KONTROLÜ:
Liftler, yetkili teknik bir eleman (Makine Mühendisi) tarafından
üç ayda bir bütünü ile kontrol edilecek ve bir kontrol belgesi
düzenlenerek işyeri dosyasında saklanacaktır. Liftler, kabul
edilen en ağır yükün 1.5 katı ile teste tabi tutulacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:378)
-
KOMPRESÖRÜN PERİYODİK KONTROLÜ:
Kompresörlerin güvenlikle çalışmalarını sağlamak üzere;
kompresörlerin montajından sonra ve çalıştırılmasından önce,
kompresörler üzerinde yapılacak değişiklik ve büyük onarımlardan
sonra, periyodik olarak yılda bir kontrol ve deneyleri, ehliyeti
Hükümet veya mahalli idarelerce kabul edilen teknik elemanlar
(Makina Mühendisi) tarafından yapılacak ve sonuçları, sicil
kartına veya defterine işlenecektir.
Kompresörlerin her kademesinde basınç deneyi, o kademede müsaade
edilen en yüksek basıncının 1,5 katı ile yapılacaktır. (İşçi
Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:244)
- KOMPRESÖRE
AYRI BÖLME:
Sabit kompresörlerin depoları, patlamalara karşı dayanıklı bir
bölmede olacak, seyyar kompresörler, çalışan işçilerden en az 10
metre uzaklıkta veya dayanıklı bir bölme içinde
bulunacaktır.(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:249)
- LPG STATİK YÜK
GİDERİCİ(NÖTRALİZÖR):
Statik elektrik birikmelerine karşı, gerekli yerlere statik
elektrik yük gidericileri veya nötralizörler konulacak veya
uygun diğer tedbirler alınacaktır. (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği
Tüzüğü Madde:339)
- SOYUNMA YERLERİ ELBİSE DOLAPLARI DUŞ YERLERİ TUVALET VE
LAVABOLAR:
18.1.1 İş
elbisesi giyme zorunluluğu olan işçiler için uygun soyunma
yerleri sağlanacak, işçilerden soyunma yerleri dışındaki
yerlerde üstlerini değiştirmelerine izin verilmeyecektir.
Soyunma yerleri kolayca ulaşılabilir ve yeterli kapasitede
olacak ve buralarda yeterli sayıda oturma yeri bulunacaktır.
18.1.2 Soyunma
odaları yeterli büyüklükte olacak ve her işçi için çalışma
saatleri içinde elbiselerini koyabilecekleri kilitli dolaplar
bulunacaktır. Nemli, tozlu, kirli ve benzeri işlerde veya
tehlikeli maddelerle çalışılan yerlerde, iş elbiseleri ile
harici elbiselerin ayrı yerlerde saklanabilmesi için, elbise
dolapları yan yana iki bölmeli olacak veya iki ayrı elbise
dolabı verilecektir.
18.1.3 Kadın ve
erkek işçiler için ayrı soyunma yerleri sağlanacaktır.
18.2.1 Yapılan
işin veya sağlıkla ilgili nedenlerin gerektirmesi halinde
işçiler için uygun duş tesisleri yapılacaktır. Duşlar kadın ve
erkek işçiler için ayrı ayrı olacaktır.
18.2.2 Duşlar
işçilerin rahatça yıkanabilecekleri genişlikte ve uygun hijyenik
koşullarda olacaktır. Duşlarda sıcak ve soğuk akar su
bulunacaktır.
18.2.3 Duş
tesisi gerektirmeyen işlerde, çalışma yerlerinin ve soyunma
odalarının yakınında, gerekiyorsa akar sıcak suyu da bulunan
lavabolar bulunacaktır. Lavabolar erkek ve kadın işçiler için
ayrı ayrı olacaktır.
18.2.4 Duş veya
lavaboların soyunma yerlerinden ayrı yerlerde bulunması
durumunda, duş ve lavabolar ile soyunma yerleri arasında kolay
bağlantı sağlanacaktır.
Çalışma
yerlerine, dinlenme odalarına, soyunma yerlerine, duş ve yıkanma
yerlerine yakın yerlerde yeterli sayıda tuvalet ve lavabo
bulunacaktır. Tuvalet ve lavabolar erkek ve kadın işçiler için
ayrı ayrı olacaktır.
(İşyeri Bina ve
Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin
Yönetmelik Ek-I.18)
likpetder.com, likpetder.org
