Madde 1
- Bu Kanunun amacı, Devletin tüm güç ve
kaynaklarını barış halinden seferberlik ve savaş haline süratle ve etkin bir
şekilde geçirmek suretiyle barıştan itibaren seferberlik ve savaş hükümlerinin
uygulanma esaslarına ilişkin yükümlülükleri belirlemektir.
KAPSAM:
Madde 2 - Bu Kanun, seferberlik ve savaş halini, barış döneminden itibaren
yapılacak hazırlık ve teşkilatlanmayı, kamu ve özel kurum ve kuruluşlar ile
gerçek kişilerin görev, yetki ve sorumluluklarını, bunların sahip olduğu her
türlü mal ve hizmet yükümlülüklerini kapsar.
TANIMLAR:
Madde 3 - 1. Seferberlik: Devletin tüm güç ve kaynaklarının, başta askeri
güç olmak üzere, savaşın ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde hazırlanması,
toplanması, tertiplenmesi ve kullanılmasına ilişkin bütün faaliyetlerin
uygulandığı; hak ve hürriyetlerin kanunlarla kısmen veya tamamen
sınırlandırıldığı haldir.
2. Genel Seferberlik: Ülkenin tümüne yönelik
bir tehdidin karşılanması, mevcut bütün güç ve kaynakların kullanılabilmesi için
ülkenin bütününde uygulanan seferberliktir.
3. Kısmi Seferberlik: Ülkenin bir veya
birden fazla bölgesinde uygulanan ve bütün güç ve kaynakların kullanılmasını
gerektirmeyen seferberliktir.
4. Seferberlik Hali: Seferberlik
faaliyetinin başlatıldığı gün ve saatten, kaldırıldığı güne kadar devam eden
durumdur.
5. Savaş: Devletin bekasını temin etmek,
milli menfaatleri sağlamak ve milli hedefleri elde etmek amacıyla, başta askeri
güç olmak üzere Devletin maddi ve manevi tüm güç ve kaynaklarının hiçbir
sınırlamaya tabi tutulmadan kullanılmasını gerektiren silahlı mücadeledir.
6. Savaş Hali: Savaş ilanına karar
verilmesinden, bu halin kaldırıldığının ilan edilmesine kadar devam eden süre
içinde, hak ve hürriyetlerin kanunlarla kısmen veya tamamen sınırlandırıldığı
durumdur.
İKİNCİ BÖLÜM: TEŞKİLATLANMA
KADRO VE GÖREV TESPİTİ:
Madde 4
- Seferberlik ve savaş hali ile barış döneminde
yapılacak işlemler için mevcut teşkilatlanma da dikkate alınarak, kamu ve özel
kurum ve kuruluşlarına görevler verilir. Bunlardan gerekli görülenlerde teşkilat
kurulur.
Mevcut kanunlardaki hükümlere ilave olarak
seferberlik ve savaş halinin gerektirdiği görevler, tüzükte belirlenir.
Türk Silahlı Kuvvetlerinde Seferberlik
işlemleriyle ilgili kadro ve teşkilatlanma, Genelkurmay Başkanlığı tarafından
tespit edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİ
HAZIRLIKLARI
BAKANLAR KURULUNUN GÖREV, YETKİ VE
SORUMLULUKLARI:
Madde 5
- Barış döneminde seferberlik ve savaş hali için
yapılacak hazırlıklara ilişkin Bakanlar Kurulunun görev, yetki ve sorumlulukları
aşağıda belirtilmiştir.
1. Mevcut teşkilatlanmayı da dikkate alarak
bu Kanun uyarınca yapılacak hazırlıkları yürütmek üzere gerekli teşkilatı kurmak
ve çalıştırmak,
2. Seferberlik ve savaş hazırlıklarını ülke
çapında koordineli olarak yaptırmak,
3. Seferberlik ve savaş hali ile ilgili
hazırlıkların denenmesi ve eğitimi amacıyla gerçek kişilerle, kamu ve özel kurum
ve kuruluşlarının personel, mal ve hizmetlerine, kanunlarda gösterilen sınırlar
içinde ve tüzükte belirtilecek esaslar dahilinde, yükümlülüklerin uygulanmasını
ve bu hazırlıkların tatbikatlarda denenmesini sağlamak,
4. Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası
andlaşmaların gerektirdiği hallerde, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere
gönderilmesine veya yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına,
Genelkurmay Başkanının görüşlerini de dikkate alarak karar vermek,
5. Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından,
Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurt dışında kullanılmasına karar verildiği hallerde,
bu kuvvetlerle ilgili esasları tespit etmek.
6.
(Ek bent: 01/03/2000 - 4542/1. md.)
Seferberlik ve savaş
halinin henüz ilan edilmemiş olduğu ancak savaşı gerektirebilecek bir durumun
başgösterdiği gerginlik ve buhran dönemlerinde, ihtiyaç duyulacak araç, mal ve
hizmetlere ilişkin kamu kurum ve kuruluşlarına ait imkanların Genelkurmay
Başkanlığının talebi üzerine Türk Silahlı Kuvvetleri harekat kontrolüne
verilmesini sağlamak.
MİLLİ GÜVENLİK KURULU VE GENEL
SEKRETERLİĞİNİN GÖREV VE YETKİLERİ:
Madde 6 - Milli Güvenlik Kurulu ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği,
seferberlik ve savaş hali için yapılacak hazırlıklar ile seferberlik ve savaş
hallerinde özel kanunu ile diğer kanunlarda belirtilen görevleri yerine getirir
ve yetkileri kullanır.
GENELKURMAY BAŞKANININ GÖREV, YETKİ VE
SORUMLULUKLARI:
Madde 7 - Barış döneminde seferberlik ve savaş hali için yapılacak
hazırlıklara ilişkin Genelkurmay Başkanının görev, yetki ve sorumlulukları
aşağıda belirtilmiştir.
1. Türk Silahlı Kuvvetlerinin seferberlik ve
savaş hali ile ilgili hazırlıklarını, bakanlıklarla koordineli olarak yapmak ve
geliştirmek,
2. Yapılan hazırlıkların tatbikatlarda
denenmesini sağlamak,
3. Seferberlik ilanını gerektirecek
durumlarda, bu halin ilanı için Milli Güvenlik Kuruluna görüş bildirmek,
4. Seferberlik ve savaş halinde ihtiyaç
duyulan önlemlerin alınması için Bakanlar Kuruluna görüş vermek ve öneride
bulunmak,
5. Acil ihtiyaç duyulan yedek personeli,
Başbakanın muvafakatiyle süresi yedi günü geçmemek üzere silah altına almak.
6.
(Ek bent: 01/03/2000 - 4542/2. md.)
Seferberlik ve savaş
halinin henüz ilan edilmemiş olduğu ancak savaşı gerektirebilecek bir durumun
başgösterdiği gerginlik ve buhran dönemlerinde, kısa zamanda hazırlıkların
tamamlanabilmesi ve noksansız olarak üst düzeyde harbe hazır olunması amacıyla,
ihtiyaç duyulacak araç, mal ve hizmetlere ilişkin olarak, seferberlik ve savaş
halinde Türk Silahlı Kuvvetleri harekat kontrolüne girecek olan kamu kurum ve
kuruluşlarının imkanlarından Bakanlar Kurulu kararı ile yararlanmak.
BAKANLARIN GÖREV, YETKİ VE
SORUMLULUKLARI:
Madde 8 - Barış döneminde seferberlik ve savaş hali için yapılacak
hazırlıklara ilişkin bakanların görev, yetki ve sorumlulukları aşağıda
belirtilmiştir.
1. Bakanlıkta seferberlik ve savaş hali için
yapılacak hazırlıklarla ilgili teşkilatı kurmak ve çalıştırmak,
2. Bakanlığın kuruluşunda veya kontrolünde
bulunan kaynakları saptamak ve bunlara görevler vermek,
3. Kendi bakanlığındaki seferberlik ve savaş
haline ilişkin faaliyetlerin, ilgili diğer bakanlıklar ve Türk Silahlı
Kuvvetleri seferberlik hazırlıkları ile koordineli olarak uygulanabilecek
şekilde planlamasını yapmak.
GERÇEK VE TÜZELKİŞİLERİN GÖREV VE
SORUMLULUKLARI:
Madde 9 - Tüm gerçek kişilerle, kamu ve özel kurum ve kuruluşları; bu Kanun
ile diğer kanunlarda ve tüzükte seferberlik ve savaş hazırlıklarına ilişkin
olarak kendilerine verilen görev ve yükümlülükleri yerine getirmek ve tüzükte
belirtilecek mülki ve askeri makamlar tarafından istenilen her türlü bilgileri
vermek zorundadır. Bu yoldan temin edilen bilgiler seferberlik ve savaş
planlaması dışında, başka maksatlarla kullanılamaz.
İKİNCİ KISIM: SEFERBERLİK HALİ
BİRİNCİ BÖLÜM: SEFERBERLİK İLANI VE
UYGULAMANIN BAŞLAMASI
GENEL VE KISMİ SEFERBERLİK İLANI:
Madde 10
- Savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi,
ayaklanma olması veya vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir
kalkışmanın veya ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten ve dıştan tehlikeye
düşüren davranışların ortaya çıkması hallerinde, Cumhurbaşkanının başkanlığında
toplanan Bakanlar Kurulu, Milli Güvenlik Kurulunun da görüşünü aldıktan sonra
genel veya kısmi seferberlik ilanına karar verir. Kararda seferberlik
uygulanmasının başlayacağı gün ve saat belirtilir. Bu karar, derhal Resmi
Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına
sunulur. Türkiye Büyük Millet Meclisi toplantı halinde değilse hemen toplantıya
çağırılır.
Kısmi seferberlik ilanı halinde, seferberlik
ilan edilen bölgeler dışında görev verilecek personel, mal ve hizmetlere de
yükümlülük uygulanabilir.
İKİNCİ BÖLÜM: SEFERBERLİK UYGULAMASI
BAKANLAR KURULUNUN GÖREV VE YETKİLERİ:
Madde 11
- Seferberlik ilanından itibaren Bakanlar Kurulu
aşağıda belirtilen tedbirleri almaya yetkilidir.
1. Seferberlik için yapılan hazırlıkların
uygulanmasına başlamak,
2. Kısmi seferberlik ilan edilen hallerde,
diğer bölgelerde uygulanacak yükümlülükleri belirlemek,
3. Gerektiğinde sıkıyönetim ilanına karar
vermek ve sıkıyönetim ilan edilen bölgelerin tamamı veya bir kısmında daha önce
olağanüstü hal ilan edilmiş ise, sıkıyönetim ilanı ile birlikte olağanüstü hal
uygulamasına son vermek.
SEFERBERLİK HALİNDE KOMUTANLARIN GÖREV VE
YETKİLERİ:
Madde 12 - Seferberlik ilanıyla birlikte sıkıyönetim henüz ilan edilmemiş
ise, seferberlik ilan edilen bölgelerde Genelkurmay Başkanının teklifi üzerine
Milli Savunma Bakanının inhası, Başbakanın imzalayacağı ve Cumhurbaşkanının
onaylayacağı kararname ile görevlendirilen komutanlar, kendi sorumluluk
bölgelerinde 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununda bulunan tedbirleri almaya ve
uygulamaya yetkilidir.
Bu komutanlar, genel güvenlik, asayiş ve
kamu düzeninin sağlanması ve devam ettirilmesi, hava ve deniz limanları ile
hudutların kontrolü, yıkıcı faaliyetlerin önlenmesi ajanların ve kaçakların
aranıp bulunması için lüzumu tedbirlerin tespitiyle bu faaliyetlerin icrasında
mülki makamlar ile işbirliği yapar ve gerektiğinde kolluk kuvvetlerini emrine
alır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: UYGULAMANIN KALKMASI
SEFERBERLİĞİN KALDIRILMASI:
Madde 13
- Seferberliğin kaldırılması hakkında da ilanına ilişkin usuller uygulanır.
Seferberlik uygulamasına, kaldırılması kararının verildiği gün saat 24.00'te son
verilir.
ÜÇÜNCÜ KISIM: SAVAŞ VE SAVAŞ HALİ
BİRİNCİ BÖLÜM: SAVAŞ İLANI VE UYGULAMANIN
BAŞLATILMASI
SAVAŞ İLANI:
Madde 14
- Savaş ilanına Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından karar verilir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi tatilde veya ara vermede iken ülkenin ani bir silahlı
saldırıya uğraması ve bu sebeple silahlı kuvvet kullanılmasına derhal karar
verilmesinin kaçınılmaz olması halinde Cumhurbaşkanı da, Türk Silahlı
Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verebilir.
İKİNCİ BÖLÜM: SAVAŞ HALİ UYGULAMASI
SAVAŞ HALİ İLE İLGİLİ GÖREV, YETKİ VE
SORUMLULUKLAR:
Madde 15
- Savaş ilanından itibaren Bakanlar Kurulu aşağıda
belirtilen tedbirleri almaya yetkilidir.
1. Seferberlik ilan edilmemiş ise,
seferberlik ve sıkıyönetim hallerinde uygulanacak tedbirlerden hangilerinin
yürürlüğe konulacağına karar vermek,
2. Seferberlik ilan edilmiş ise alınan
tedbirlerin uygulanmasına devam etmek,
Seferberlik ilanına gerek görülmeden savaşa
girilmiş veya muhasamat fiilen başlamış ise, kanunlarda yazılı savaşa ve
seferberliğe ait hükümler ile yine kanunlarda savaş hali, savaş zamanı ve savaş
esnası gibi hallerde uygulanacağı yazılı hükümlerden hangilerinin, nerelerde
veya ne zaman uygulanacağı ve bunlardan ne suretle vazgeçileceği,
Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunun kararı ile belirtilir
ve Resmi Gazete'de yayımlanır. Bu karar, Türkiye Büyük Millet Meclisinin
bilgisine sunulur.
Şu kadar ki, savaş halinin suçun asli
unsurunu teşkil ettiği hallerde fiili muhasamatın başlamasıyla bu hükümler
kendiliğinden yürürlüğe girer.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: UYGULAMANIN KALKMASI
SAVAŞ HALİNİN KALDIRILMASI:
Madde 16
- Savaş halinin kaldırılmasına Türkiye Büyük Millet Meclisince karar verilir.
Savaş hali uygulaması, savaş halini sona
erdiren kararda belirtilen gün ve saatte son bulur.
DÖRDÜNCÜ KISIM: ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER
SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALLERİNDE İLGİLİ
KOMUTANLIKLARA TANINAN ADLİ YETKİ:
Madde 17
- Seferberlik ve savaş hallerinde bu Kanunun 12 nci
maddesine göre tespit ve ilan edilen bölgeler içinde, 1402 sayılı Sıkıyönetim
Kanununun 15 inci maddesinde yazılı suçları işleyenler veya bu suçlara iştirak
edenler, bölgede yetkili kılınan komutan tarafından gerekli görüldüğü takdirde,
askeri mahkemelerde yargılanırlar. Bu hallerde 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunun
21 inci maddesi hükmü saklıdır.
CEZA HÜKÜMLERİ:
Madde 18 - Bu Kanun hükümleri gereğince alınacak kararlara ve tedbirlere
aykırı hareket edenler, fiilleri daha ağır cezayı gerektiren ayrı bir suç teşkil
etmediği takdirde, altı aydan iki yıla kadar hapis ve ellibin liradan aşağı
olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılırlar.
Alınacak karar ve tedbirlerin uygulanmasında
ihmal veya suistimali görülenler hakkında, bu suçlar için ceza kanunlarında
öngörülen ceza, yarısına kadar artırılarak hükmolunur.
Verilecek ceza; fiil, seferberlik halinde
işlenmiş ise bir misli, savaş halinde işlenmiş ise iki misli artırılarak
hükmolunur.
TÜZÜK:
Madde 19 - Bu Kanunun ilgili maddelerinde tüzükte düzenleneceği belirtilen
hususlar ile seferberlik ve savaş hallerinin ilan ve kaldırılmasına ilişkin
duyuru işlemleri ve kanunun uygulanma esasları, bu Kanunun yayımı tarihinden
itibaren bir yıl içinde, Genelkurmay Başkanlığının görüşü de alınarak
çıkarılacak tüzükte gösterilir.
SEFERBERLİK KANUNUNA YAPILAN ATIFLAR:
Madde 20 - 05/03/1928 tarihli ve 1211 sayılı Seferberlik Kanunu ile bu
Kanunun değişikliklerine diğer kanunlarla yapılan atıflar, bu Kanunun ilgili
hükümlerine yapılmış sayılır.
SAKLI HÜKÜMLER:
Madde 21 - Diğer kanunlardaki seferberlik ve savaş haliyle ilgili bu Kanuna
aykırı olmayan hükümler saklıdır.
YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN KANUNLAR:
Madde 22 - 05/03/1928 tarihli ve 1211 sayılı Seferberlik Kanunu ile
değişiklikleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 - Bu Kanunun 19 uncu
maddesi gereğince hazırlanacak tüzük yürürlüğe girinceye kadar, 1211 sayılı
Seferberlik Kanunu hükümlerine göre hazırlanmış yönetmeliklerin, bu Kanuna
aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
YÜRÜRLÜK:
Madde 23 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
YÜRÜTME:
Madde 24 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.