Korunma kılavuzlukları teşkilatının kurulmasından, yetiştirilmesinden ve yönetiminden bu servisin başkanı sorumludur.

    Madde 51 - Şefkılavuzlar, başkılavuzlar ve kılavuzlar; barışta 15 günden fazla bölgelerinden ayrılmaları gereken hallerde, bir üst kademe amirlerine bilgi vermek ve yerlerine yardımcılarını vekil bırakmak suretiyle ayrılırlar.

    Madde 52 - Korunma kılavuzlarının barıştaki başlıca görevleri şunlardır:

    a) Bölgelerindeki bütün evler, buralarda oturan nüfus ve uzman personel ile önemli bina ve tesisler, sığınak ve sığınak olabilecek yerlere ait gerekli bilgileri tesbit ve kayıtlarını tutmak;

    b) Bölgesinin ve komşu bölgelerin sınırlariyle buralardaki sivil savunma hizmetleriyle ilgili teşkilat ve tesislerin yerlerini tesbit ve kayıtlarını tutmak;

    c) Cadde ve sokak kılavuzlarının seçilmelerini ve eğitimlerini sağlamak;

    d) Bölgelerindeki bina korunma personelinin ve diğer halkın sivil savunma kurs, konferans ve yayınlarından faydalanmalarına yardım etmek, yapacakları hazırlık ve alacakları tedbirlerde kendilerini aydınlatmak ve yardımcı olmak.

    Madde 53 - Korunma kılavuzlarının olağanüstü hallerde ve seferdeki başlıca görevleri şunlardır:

    a) Mevcut durum ve alınacak son hazırlık tedbirleri ve hareketleri hakkında halkı aydınlatmak, yardım etmek, morallerini kuvvetlendirmek;

    b) Taarruzdan sonra bölgelerindeki hasar ve zayiatı ve NBC maddeleri tesirlerini tesbit ederek üst kademelere devamlı bilgi vermek;

    c) Tehlike durumlarına ve halin icaplarına göre halka alacakları tedbir ve yapacakları hareketleri tavsiye etmek; cadde ve sokak kılavuzları ve bina korunma personeli ile güçlerinin yettiği kadar yangın başlangıçlarının söndürülmesini ve ilk kurtarma ve yardım işlerinin yaptırılmasını sağlamak;

    d) Bölgelerine gelecek sivil savunma kuvvetlerine yol göstermek ve bu kuvvetlerin kullanılmasına esas olacak durum ve şartlar hakkında birlik komutanlarına bilgi vermek.

    Madde 54 - Korunma kılavuzları; barıştan itibaren kurulur, yetiştirilir ve donatılarak göreve hazır bulundurulur.

    Madde 55 - Mevzuat hükümlerine ve mahalli mülki idare amirliklerinden verilecek direktiflere göre, korunma kılavuzlarının bildireceği hususların ve isteklerin cadde ve sokak kılavuzları, bina korunma personeli ve halk tarafından yerine getirilmesi mecburidir.

    İKİNCİ BÖLÜM : RESMİ VE HUSUSİ MÜESSESELERİN SİVİL SAVUNMA TEŞKİLLERİ

    Madde 56 - Hassas bölgelerdeki yıllık ortalama personel mevcudu 200 den fazla olan resmi ve hususi daire, müessese, fabrika ve teşekküllerde aşağıda yazılı sivil savunma teşkilleri kurulur.

    1) Kontrol Merkezi ve Karargah Servisi;

    2) Emniyet ve Kılavuz Servisi;

    3) İtfaiye Servisi;

    4) Kurtarma Servisi;

    5) İlk Yardım Servisi;

    6) Sosyal Yardım Servisi;

    7) Teknik Onarım Servisi.

    Madde 57 - Hassas bölgelerdeki mevcudu 200 den aşağı planlamaya tabi resmi ve hususi müesseselerde itfaiye, kurtarma ve ilk yardım servislerinin, hassas bölgeler dışındaki mevcudu 100 den fazla olan müesseselerde de itfaiye ve ilk yardım servislerinin kurulması mecburidir. Diğer servislerden lüzum görülecek olanlar kurulabilir.

    Hassas bölgeler içinde olup da mevcudu 100 den az ve planlamaya tabi olmayan müesseselerde, bina korunma personeli ve malzemesi hakkında bu Tüzüğün 99-102 nci maddeleri uygulanır.

    Madde 58 - Resmi ve hususi müesseselerde kurulacak servislerin kuvvetleri, bu Tüzük hükümleri dahilinde daire ve müesseselerin genişliğine, tesislerine, yapı tarzlarına ve iştigal konularına göre sivil savunma planlariyle tesbit olunur.

    Madde 59 - Müesseselerin sivil savunma teşkilleri; müesseselerdeki milli savunma ile ilgili diğer hizmetlerde görevli olmayan 16-65 yaşlarındaki kimseler arasından barış zamanında personeli seçilmek ve gerekli araç, gereç ve teçhizatı sağlamak suretiyle göreve hazır bulundurulur.

    Madde 60 - Vardiya halinde çalışan müesseselerde sivil savunma teşkilleri; vardiya mevcutlarına göre ve her vardiya için ayrı ayrı kurulur. Değişenlerin yerlerine yenileri seçilerek kadroları daima tamam bulundurulur.

    Madde 61 - Okul, hastahane, otel ve benzeri müesseselerde 56 ncı maddede yazılı servislerin; bu yerlerde görevli daimi personel mevcudunun yettiği nisbette tamamı veya bir kısmı kurulur.

    Okul, yurt ve benzeri müesseselerdeki 15 yaşından yukarı kimseler de, sivil savunma teşkillerinde görevlendirilebilirler.

    Madde 62 - Olağanüstü halden itibaren kontrol merkezleriyle karargah servisi göreve başlar. Diğer servisler de herhangi bir alarm halinde görevbaşı yapmak üzere hazırlıklı bulunurlar.

    Servis amirleri, barışta ve seferde kendi servisleriyle ilgili teşkilat, görev ve hizmetleri düzenlemek ve yürütmek bakımından müessese sivil savunma amirlerine karşı sorumludurlar.

    Madde 63 - Resmi ve hususi müesseseler, mevcut teşkilat ve imkanlarına göre birbirlerine ve içinde veya civarında bulundukları şehir ve kasabalara karşılıklı yardım etmek ve işbirliği yapmak mecburiyetindedirler.

    KONTROL MERKEZİ VE KARARGAH SERVİSİ:[ MADDE 64 ]

    Madde 71 - Hassas bölgelerde, harb zamanlarında mevcut su şebekesinin bozulabileceği de dikkate alınarak, çıkması muhtemel geniş ölçüdeki yangınlara karşı ihtiyaca yetecek miktarda belediyelerce su depoları (Tercihan yeraltı) ve havuzları barıştan tesis olunur.

    Madde 72 - Akaryakıt, barut, dinamit gibi parlayıcı ve patlayıcı maddelere ait stokların, hassas bölgeler dışında ve meskun yerler uzağında barıştan yapılacak dayanıklı yeraltı depolarında saklanmaları esastır.

    Bu depoların teminine kadar meskun bölgeler içinde bulunan bu gibi maddelere ait depoların, herhangi bir yanma veya patlama halinde tesirlerinin etrafa yayılmasını önleyici engellerle (Ateş kesen duvarlar gibi) çevrilmeleri, bu depolardaki stokların olağanüstü halden itibaren meskun bölgeler dışında emniyetli yerlere taşınmaları veya ayrı ayrı yerlerdeki ayrı ayrı depo ve tesislere gönderilerek dağıtılmak suretiyle azaltılmaları gibi emniyet tedbirleri alınır.

    Madde 73 - Havagazı depolarının tahribi halinde boşalacak gazların çıkaracağı yangın tehlikesine karşı gerekli tertip ve tedbirler alınır.

    Madde 74 - Meskun bölgeler içindeki odun, kömür, kereste depoları gibi kolayca yanıcı maddelere ait stokların da, ya etrafının yangın kesen duvarlarla çevrilmesi veya meskun bölge dışına çıkarılması gibi emniyet tedbirleri alınır.

    Madde 75 - Meskun bölgeler içindeki yangın tehlikesi arzeden parlayıcı, patlayıcı ve kolayca yanıcı maddelere ait satış yerleri olağanüstü halden itibaren boşaltılarak şehir dışına, barıştan tesbit edilecek münasip yerlere taşıttırılır.

    Madde 76 - Hassas bölgelerdeki binaların ağaç kısımlarının kolayca tutuşmamaları için yangına karşı dayanıklı maddelerle boyanmak veya badana edilmek, mümkün olanlar yanmaz maddelerle değiştirilmek üzere gerekli tedbirler alınır.

    Madde 77 - Binaların çatı, tavan veya taraçalarında ve etrafında parlayıcı ve kolayca yanıcı maddeler varsa, olağanüstü halden itibaren yangın tehlikesi getirmeyecek yerlere konulur veya uzaklaştırılır. Binalar içinde bulundurulmasına kesin zaruret olan bu gibi maddeler için de gerekli emniyet tedbirleri alınır.

    Madde 78 - Yukarıki maddelerde yazılanlardan başka bütün daire, müessese ve evlerde ve diğer binalarda yapı tarzlarına ve diğer özelliklerine göre yangın tehlikesine karşı gerekli önleme tedbirleri alınır. Yangın başlangıçlarının söndürülmesi için yeteri kadar söndürme malzemesi bulundurulur.

    Madde 79 - Olağanüstü zamanlarda ve seferde köylerde ve diğer mevkilerde, tarla ve çayırlarda odun, kereste, ekin, ot, saman yığınları fazlaca bir araya toplanmayıp, birbirlerinden uzak ve küçük küçük yığınlar halinde bulundurulmaları ve tezelden içeri alınmaları sağlanır.

    Ormanlarda çıkacak yangınların önlenmesi için, Orman Kanununa göre alınan tedbirler artırılır.

    Madde 80 - Yangına karşı fazla hassas olan köylerde, geniş tarla ve çayırlıklarda ayrıca yangın söndürme ekipleri ve malzemesi bulundurulur.

    Madde 81 - Bu bölümde gösterilen tedbirler, ilgili idare ve müesseselerle bina ve arazi sahipleri veya sorumluları tarafından alınır ve mahalli mülki idare amirliklerince izlenir ve denetlenir.

    İKİNCİ BÖLÜM : ÖNEMLİ TESİS VE İHTİYAÇ MADDELERİNİN KORUNMASI VE YEDEKLENMESİ

    Madde 82 - Hassas bölgelerdeki müessese ve fabrikaların işletilmelerini sağlayan önemli makine ve tesislerinin, mümkün olduğu kadar dış tesirlerden kolayca müteessir olmamaları için gerekli tedbirler alınır.

    Bilhassa nükleer taarruzlara hedef olabilecek şehirlerin ağır hasar sahası içinde bulunan veya hassas hedef teşkil eden, harb gücünü doğrudan doğruya destekleyen önemli tesislerin hassas kısımlarının, mümkünse yeraltına gömülmeleri suretiyle bunların ve bunları çalıştıran personelin korunmaları sağlanır.

    Madde 83 - Hassas bölgelerdeki, elektrik, su gibi genel tesislerden aldığı enerji ile işleyen müesseselerde, genel tesislerin bozulmaları halinde durmamaları için özel işletici kuvvet veya kaynakları sağlayıcı tedbirler alınır.

    Madde 84 - Hassas bölgelerdeki müessese ve fabrikalarda önemli makine, araç ve malzemeden, harb zamanı ihtiyaçları için yeteri kadar yedek tedarik olunarak, müesseseler dışında emniyetli yerlerde saklanmaları sağlanır.

    Madde 85 - Müessese ve fabrikalarda kullanılan özel muharrik kuvvet ve ham maddelerin birkaç günlük ihtiyaçtan fazlası ile mamul maddeler stoklarının, olağanüstü halden itibaren hassas bölgeler dışına çıkarılarak buralarda saklanmaları, buralardan getirilip götürülmeleri için gerekli tedbirler alınır.

    Madde 86 - Daire, müessese ve fabrikaların hizmet ve faaliyetleri veya hukuki, ilmi ve mali durumları bakımlarından telafisi mümkün olmayacak mahiyetteki önemli veya kıymetli evrakının veya fotokopi yahut mikrofilmlerinin barıştan emniyetli sığınaklarda veya yerlerde saklanmaları sağlanır.

    Fazla hassas bölgelerdeki daire, müessese ve fabrikalarda bulunan kıymetli ve önemli evrak ve maddelerden mümkün olanların barıştan, hassasiyeti az olan veya hassas bölgeler dışındaki aynı idare ve teşkilata ait yerlere taşınarak buralarda bulundurulmaları ve gerektikçe buralardan alınıp verilmeleri sağlanır.

    Madde 87 - Hassas bölgelerdeki un ve ekmek fabrika, değirmen ve fırınlarının tahripleri hallerinde un ve ekmek ihtiyacının sağlanması için yakın diğer fabrika, değirmen ve fırınlardan faydalanma imkanları tesbit edilir ve gereken yerlerde barıştan seyyar değirmen ve fırınlar tedariki cihetine gidilir.

    Madde 88 - Hassas bölgelerdeki hububat, bakliyat, un ve diğer mühim yiyecek, içecek ve yem maddeleri stoklarının, yeraltındaki emniyetli depolara ve depolar bulunmadığı takdirde, olağanüstü halden itibaren şehir dışı emniyetli yerlere taşınmaları ve yeteri kadar yedeklenmeleri için gerekli tedbirler alınır.

    Civardaki sularla lüzumunda bunlardan faydalanma şekil ve imkanları tetkik ve tesbit olunur.

    Madde 89 - Şehir ve kasabalarda, köylerde veya diğer mevkilerde bulunan hububat, bakliyat, ot, saman gibi yiyecek ve yem maddeleri stoklarının, NBC tesirlerine karşı kapalı veya toprakla örtülü yerlerde saklanmaları için gerekli tedbirler alınır.

    Madde 90 - Dükkanlarda, diğer satış yerlerinde ve evlerde bulundurulacak yiyecek ve içecek maddelerinin NBC tesirlerine karşı korunmaları için yeteri kadar kapalı kaplar veya yerler bulundurulur. Radyoaktif serpinti tehlikesi hallerinde uzun süre dışarı çıkılamayacağı dikkate alınarak evlerde ve kapalı kaplar içinde en az bir haftalık yedek yiyecek ve içecek maddeleri bulundurulur.

    Madde 91 - Müesseselerde veya halk elinde bulunan hayvanların, bilhassa kendilerinden et ve diğer gıda maddeleri elde edilenlerin her türlü taarruz tesirlerine karşı korunmaları için özel tedbirler alınır.

    ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : GİZLEME

    Madde 92 - Olağanüstü hallerde veya seferde; düşman uçaklarının geceleri hedeflerini bulmalarını ve bulundukları mevkileri tanımalarını güçleştirmek için, Hükümetçe lüzum görüldüğü takdirde, bütün yurtta veya belirli bölgelerde ışıkların söndürülmesi ve karartılması tedbirleri uygulanır ve Hükümetçe kaldırıldığı bildirilinceye kadar devam eder.

    Madde 93 - Işıkların söndürülmesinde veya karartılmasında esas, havadan ışık görülmemesini sağlamaktır.

    Bunun için bütün şehir, kasaba ve köylerde ve diğer mevkilerde ve buralardaki bütün daire, müessese ve evlerde ve diğer binalarda ve taşıt araçlarında ışıklar söndürülür veya karartılır. Bu maksatla geceleri dış ışıkların tamamen söndürülmesi, zaruret bulunanların maskelenmesi, içinde ışık yakılan yerlere ait bütün pencere ve diğer ışık geçiren deliklerin koyu siyah perdeler, örtüler, kapaklar gibi araçlarla sıkıca maskelenmesi veya kapatılması, zaruret bulunmayan yerlerdeki ışıkların tamamen çıkarılarak yakılmaması hususlarında bütün tedbirler alınır ve gerektiğinde uygulanır.

    Maskeleme tedbirlerinin, nükleer tesirlere karşı koruyucu faydaları da gözönünde tutulur.

    Madde 94 - Mahalli sivil savunma planlarına göre şehir ve kasabalara ait genel aydınlatma şebekesinde yapılacak söndürme ve karartma tertibatı, belediyeler veya ilgili işletmeler tarafından gerçekleştirilir.

    Madde 95 - Etrafındaki arazi veya binalardan bariz şekilde farklı görünüşteki daire, müessese ve fabrikaların ve diğer büyük binaların havadan kolayca tanınmamaları için; ağaçlandırma, boyama, şekil değiştirme, örtme gibi etrafa uydurma ve gizleme tedbirleri aldırılabilir.

    DÖRDÜNCÜ BÖLÜM : HALK TARAFINDAN YAPILACAK TEŞKİLAT VE ALINACAK TEDBİRLER

    Madde 96 - Hassas bölgelerde her kılavuzluk bölgesindeki cadde ve sokak kesimleri için, buralarda oturanlar arasında birer cadde veya sokak kılavuzu ve birer yedeği seçilir.

    Madde 97 - Cadde ve sokak kılavuzları; barışta ve savaşta kendi kesimlerine ait her türlü bilgilerin tesbitinde, halka ait hizmetlerde korunma kılavuzlarına yardımcılık ve halka yol göstericilik yaparlar.

    Barışta bina korunma personelinin seçilmesini ve eğitimlerinin sağlanmasını izlerler; savaş sırasında bu personel ile yangın başlangıçlarının söndürülmesi, ilk kurtarma ve yardım işlerinin yapılmasını sağlamaya çalışırlar.

    Madde 98 - Cadde veya sokak kılavuzlarının halk tarafından tanınmaları için görev sıralarında kollarında bir tanınma işareti ile bir düdük, bir gaz maskesi, harp paketi, el feneri gibi şahsi teçhizatları bulunur.

    BİNA KORUNMA PERSONELİ VE MALZEMESİ:

    Madde 99 - Hassas bölgelerdeki bütün ev, apartman ve içinde oturulan diğer binalarda, sivil savunma bakımından gerekli tedbirlerin alınması, yangın başlangıçlarının söndürülmesi, ilk yardım ve kurtarma hizmetleri gibi görev ve faaliyetler için; buralarda oturanlar arasında işbölümü yapılarak, her binada bir korunma amiri ve nüfus mevcuduna göre sırasile birer veya daha fazla itfaiyeci, hastabakıcı, kurtarıcı ve sığınak bulunan yerlerin gerekenlerinde sığınak amiri gibi korunma personeli ayrılır.

    Madde 100 - Bina korunma personeli; sivil savunma veya milli savunma veya milli savunma ile ilgili diğer hizmetlere ayrılmamış olan bina içindeki erkeklerden, erkekler yoksa kadınlardan seçilir. Hastabakıcılık için kadınlar tercih olunur.

    Madde 101 - Bina korunma amirleri, binada oturan aileler veya kimseler tarafından, diğerleri de korunma amirleri tarafından seçilirler ve sivil savunma hizmetleri bakımından korunma amiri emrinde bulunurlar.

    Bina korunma amirleri, sivil savunma işlerinde bulundukları binanın sorumlu amiri olup, bu bakımdan vereceği talimat ve isteklerin bütün binadakiler tarafından yerine getirilmesi mecburidir.

    Madde 102 - Hassas bölgelerdeki, içinde oturulan bütün binalarda, yangın başlangıçlarının söndürülmesi, yapılacak ilk yardım, kurtarma ve korunma faaliyet ve hizmetleri için gerekli malzeme ile herkes için birer halk tipi koruyucu maske bulundurulması veya bunların kullanılmalarının öğrenilmesi lazımdır.

    Bu malzemenin temin ve tedariki hususunda Hükümetçe halka gerekli kolaylık ve yardım gösterilir.

    KORUNMA TEDBİRLERİ:

    Madde 103 - Sivil savunma bakımından halk tarafından alınacak başlıca korunma tedbirleri şunlardır:

    a) Yangınlara karşı önleyici ve söndürücü tedbirler almak;

    b) Yiyecek, içecek gibi önemli ihtiyaç maddelerini taarruz tesirlerinden korumak ve yeteri kadar yedek bulundurmak;

    c) Gerekli karartma tedbirlerini almak;

    d) İhtiyaca uygun sığınak hazırlamak;

    e) Tahliye ve seyrekleştirme veya kabul ve dağılma bölgelerinde olduklarına göre bu hususlarda hazırlıklı bulunmak;

    f) Birbirlerine, karşılıklı yardımda bulunmak.

    Madde 104 - Yukarıki maddelere ve hassas bölgelerde bulunup bulunmadıklarına göre, sivil savunma bakımından halk tarafından yapılacak teşkilat ve faaliyetlerle alınacak tedbirler, malzeme ve teçhizat, İçişleri Bakanlığınca bir yönetmelikle tesbit edilir ve yayınlanır.

    BEŞİNCİ KISIM : ELKOYMA VE SATINALMA İŞLERİ

    Madde 105 - Sivil savunma hizmet ve faaliyetleri için, barıştan sağlanamayan veya olağanüstü veya savaş halinin meydana getireceği yeni ihtiyaçlar dolayısiyle lüzum görülecek taşınır ve taşınmaz mallar; 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununa göre Silahlı Kuvvetler ihtiyacı için planlanmamış olmak ve bu konuda mahallin en büyük askeri amiri ile önceden anlaşmak suretiyle 7126 sayılı kanunun 41 inci maddesinde yazılı hüküm ve esaslar dairesinde elkonularak veya satınalınarak sağlanır.

    Milletlerarası hukukun diplomatik temsilcilikler ve mensuplarına tanıdığı ayrıcalık ve dokunulmazlıklar saklıdır.

    Madde 106 - Genel veya geniş mahiyetteki elkoymalarda el konulacak araç ve maddeler için sahiplerine veya ilgililere münasip veya çeşitli yollarla ilanen veya hizmetle görevli teşkilat personeli vasıtası ile yazılı olarak, belirli ve sınırlı elkoyma istekleri için yazılı olarak tebligat yapılır.

    Madde 107 - Barıştan düzenlenecek planlarla sivil savunma hizmet ve faaliyetleri için olağanüstü hallerde el konulmak üzere tesbit olunacak bina, taşıt vesair madde ve malzeme için sahiplerine, olağanüstü halde ve gerektiğinde derhal tebligat yapılmak üzere lüzumlu tebliğ pusulaları barıştan hazırlanarak saklanabilir. Taşıt veya diğer taşınabilir madde sahiplerine barıştan da tebligat yapılabilir.

    Madde 108 - Mal sahipleri ve diğer ilgililer, 106 ncı maddeye göre yapılacak tebligat üzerine, istenen malları, bildirilen zaman ve şekilde vermeğe mecburdurlar.

    Madde 109 - Elkonulan veya satınalınan taşınır ve taşınmaz mallar, ilgili servis veya ekiplerden, bunların bulunmadğı yerlerde mülki idare amirliklerince seçilen kişilerden kurulacak tesellüm heyetleri tarafından teslim alınırlar.

    Teslim alınacak madde ve mallar için tesellüm heyetleri tarafından cins, vasıf ve miktarlarını gösterir birer belge verilir.

    Mal sahipleri veya ilgilileri bu belgelerle mahalli mülki idare amirliklerine müracaat ederek, elkonulan veya satın alınan mal karşılığı verilecek bedel, kira, ücret veya tazminatı almak isteğinde bulunurlar.

    Madde 110 - Elkonulan veya satın alınan malların bedeli, kirası, ücreti veya tazminatı, il veya ilçe idare kurulunca mahalli rayice göre takdir ve tesbit olunur.

    Ancak, bunlardan satış yerlerinden satın alınanların bedelleri, normal satış fiyatına ve faturasına göre tayin olunur.

    Ek Madde 1 - (Ek madde: 07/08/1996 - 96/8650 K.)