BELEDİYE KANUNU
Kanun Numarası : 5393
Kanun Kabul Tarihi : 3/07/2005
Resmi Gazete Tarihi : 13/07/2005
Resmi Gazete Sayısı : 25874
BİRİNCİ KISIM : GENEL HÜKÜMLER
BİRİNCİ BÖLÜM : AMAÇ, KAPSAM VE TANIMLAR
AMAÇ
Madde 1 - Bu Kanunun amacı,
belediyenin kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları
ile çalışma usûl ve esaslarını düzenlemektir.
KAPSAM
Madde 2 - Bu Kanun belediyeleri kapsar.
TANIMLAR
Madde 3 - Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Belediye: Belde sakinlerinin mahallî
müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı
seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu
tüzel kişisini,
b) Belediyenin organları: Belediye
meclisini, belediye encümenini ve belediye başkanını,
c) Belde: Belediyesi bulunan yerleşim
yerini,
d) Mahalle: Belediye sınırları içinde,
ihtiyaç ve öncelikleri benzer özellikler gösteren ve sakinleri arasında komşuluk
ilişkisi bulunan idarî birimi,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM : BELEDİYENİN KURULUŞU VE
SINIRLARI
KURULUŞ
Madde 4 - Nüfusu 5.000 ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde belediye
kurulabilir. İl ve ilçe merkezlerinde belediye kurulması zorunludur.
İçme ve kullanma suyu havzaları ile sit ve
diğer koruma alanlarında ve meskûn sahası kurulu bir belediyenin sınırlarına
5.000 metreden daha yakın olan yerleşim yerlerinde belediye kurulamaz.
Köylerin veya muhtelif köy kısımlarının
birleşerek belediye kurabilmeleri için meskûn sahalarının, merkez kabul edilecek
yerleşim yerinin meskûn sahasına azami 5.000 metre mesafede bulunması ve
nüfusları toplamının 5.000 ve üzerinde olması gerekir.
Bir veya birden fazla köyün köy ihtiyar
meclisinin kararı veya seçmenlerinin en az yarısından bir fazlasının mahallin en
büyük mülkî idare amirine yazılı başvurusu ya da valinin kendiliğinden buna
gerek görmesi durumunda, valinin bildirimi üzerine, mahallî seçim kurulları,
onbeş gün içinde köyde veya köy kısımlarında kayıtlı seçmenlerin oylarını alır
ve sonucu bir tutanakla valiliğe bildirir.
İşlem dosyası valinin görüşüyle birlikte
İçişleri Bakanlığına gönderilir. Danıştayın görüşü alınarak müşterek kararname
ile o yerde belediye kurulur.
Yeni iskân nedeniyle oluşturulan ve nüfusu
5.000 ve üzerinde olan herhangi bir yerleşim yerinde, İçişleri Bakanlığının
önerisi üzerine müşterek kararnameyle belediye kurulabilir.
SINIRLARIN TESPİTİ
Madde 5 - Yeni kurulan bir belediyenin sınırları, kuruluşu izleyen altı ay
içinde aşağıdaki şekilde tespit edilir:
a) Eskiden beri o yerleşim yerine ait
sayılan tarla, bağ, bahçe, çayır, mera, otlak, yaylak, zeytinlik, palamutluk,
fundalık gibi yerler ile kumsal ve plajlar belediye sınırı içine alınır.
b) Belediye sınırlarını dere, tepe, yol gibi
belirli ve sabit noktalardan geçirmek esastır. Bunun mümkün olmaması durumunda,
sınır düz olarak çizilir ve işaretlerle belirtilir.
c) Belediyenin sınırları içinde kalan ve
eskiden beri komşu belde veya köy halkı tarafından yararlanılan yayla, çayır,
mera, koru, kaynak ve mesirelik gibi yerlerden geleneksel yararlanma hakları
devam eder. Bu haklar için sınır kâğıdına şerh konulur.
d) Çizilen sınırların geçtiği yerlerin
bilinen adları sınır kâğıdına yazılır. Ayrıca yetkili fen elemanı tarafından
düzenlenen kroki sınır tespit tutanağına eklenir.
SINIRLARIN KESİNLEŞMESİ
Madde 6 - Belediye sınırları, belediye meclisinin kararı ve kaymakamın
görüşü üzerine valinin onayı ile kesinleşir.
Kesinleşen sınırlar, valilikçe yerinde
uygulanmak suretiyle taraflara gösterilir ve durum bir tutanakla belirlenir.
Kesinleşen sınır kararları ile dayanağı olan belgelerin birer örneği;
belediyesine, mahallî tapu dairesine, il özel idaresine ve o yerin mülkî idare
amirine gönderilir.
Kesinleşen sınırlar zorunlu nedenler
olmadıkça beş yıl süre ile değiştirilemez.
SINIR UYUŞMAZLIKLARININ ÇÖZÜMÜ
Madde 7 - Bir il dâhilindeki beldeler veya köyler arasında sınır uyuşmazlığı
çıkması hâlinde ilgili belediye meclisi ve köy ihtiyar meclisi ile kaymakamın
görüşleri otuz gün süre verilerek istenir. Vali, bu görüşleri değerlendirerek
sınır uyuşmazlığını karara bağlar. Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan
ilçe ve ilk kademe belediyelerinin sınır değişikliklerinde büyükşehir belediye
meclisinin de görüşü alınır.
İl ve ilçe sınırlarının değiştirilmesini
gerektirecek sınır uyuşmazlıklarında 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümleri
uygulanır.
BİRLEŞME VE KATILMA
Madde 8 - Belde, köy veya bunların bazı kısımlarının bir başka beldeye
katılabilmesi için bu yerlerin meskûn sahalarının katılınacak beldenin meskûn
sahasına uzaklığı 5.000 metreden fazla olamaz.
Bir belde veya köyün veya bunların bazı
kısımlarının meskûn sahasının, komşu bir beldenin meskûn sahası ile birleşmesi
veya bu sahalar arasındaki mesafenin 5.000 metrenin altına düşmesi ve buralarda
oturan seçmenlerin yarısından bir fazlasının komşu beldeye katılmak için
başvurması hâlinde, katılınacak belde sakinlerinin oylarına başvurulmaksızın,
katılmak isteyen köy veya belde veya bunların kısımlarında başvuruya ilişkin
oylama yapılır. Oylama sonucunun olumlu olması hâlinde başvuruya ait evrak,
valilik tarafından katılınacak belediyeye gönderilir. Belediye meclisi evrakın
gelişinden itibaren otuz gün içinde başvuru hakkındaki kararını verir. Belediye
meclisinin uygun görmesi hâlinde katılım gerçekleşir. Büyükşehirlerde birleşme
ve katılma işlemleri, katılınacak ilçe veya ilk kademe belediye meclisinin
görüşü üzerine, büyükşehir belediye meclisinde karara bağlanır. Katılma sonrası
oluşacak yeni sınır hakkında, 6 ncı maddeye göre işlem yapılır ve sonuç İçişleri
Bakanlığına bildirilir.
Bir beldenin bazı kısımlarının komşu bir
beldeye katılmasında veya yeni bir belde ya da köy kurulmasında, beldenin
nüfusunun 5.000'den aşağı düşmemesi gerekir.
Büyükşehir belediyesi bulunan yerlerde
ayrılma yoluyla yeni bir belde kurulması için belde nüfusunun 100.000'den aşağı
düşmemesi ve yeni kurulacak beldenin nüfusunun 50.000'den az olmaması şarttır.
Bu madde uyarınca gerçekleşen katılmalarda,
katılınan belde ile bazı kısımları veya tümü katılan köy veya belde arasında;
taşınır ve taşınmaz mal, hak, alacak ve borçların devri ve paylaşımı, aralarında
düzenlenecek protokolle belirlenir.
Birleşme ve katılma işlemlerinde bu maddede
düzenlenmeyen hususlarda 4 üncü madde hükmüne göre işlem yapılır.
MAHALLE VE YÖNETİMİ
Madde 9 - Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
Belediye sınırları içinde mahalle kurulması,
kaldırılması, birleştirilmesi, bölünmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve
değiştirilmesi, belediye meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin
onayı ile olur.
Muhtar, mahalle sakinlerinin gönüllü
katılımıyla ortak ihtiyaçları belirlemek, mahallenin yaşam kalitesini
geliştirmek, belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilişkilerini
yürütmek, mahalle ile ilgili konularda görüş bildirmek, diğer kurumlarla iş
birliği yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yapmakla yükümlüdür.
Belediye, mahallenin ve muhtarlığın
ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları
ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak
isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun
biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.
BELDE ADININ DEĞİŞTİRİLMESİ
Madde 10 - Bir beldenin adı, belediye meclisi üye tam sayısının en az dörtte
üç çoğunluğunun kararı ve valinin görüşü üzerine İçişleri Bakanlığının onayı ile
değiştirilir. Bu karar Resmî Gazetede yayımlanır. Beldenin adının değişmesi ile
belediyenin adı da değişmiş sayılır.
TÜZEL KİŞİLİĞİN SONA ERDİRİLMESİ
Madde 11 - Meskûn sahası, bağlı olduğu il veya ilçe belediyesi ile nüfusu
50.000 ve üzerinde olan bir belediyenin sınırına, 5.000 metreden daha yakın
duruma gelen belediye ve köylerin tüzel kişiliği; genel imar düzeni veya temel
alt yapı hizmetlerinin gerekli kılması durumunda, Danıştayın görüşü alınarak,
İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine müşterek kararname ile kaldırılarak bu
belediyeye katılır. Tüzel kişiliği kaldırılan belediyenin mahalleleri,
katıldıkları belediyenin mahalleleri hâline gelir. Tüzel kişiliği kaldırılan
belediye ile köylerin taşınır ve taşınmaz mal, hak, alacak ve borçları
katıldıkları belediyeye intikal eder.
Nüfusu 2.000'in altına düşen belediyeler,
Danıştayın görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine müşterek
kararname ile köye dönüştürülür. Tüzel kişiliği kaldırılan belediyenin tasfiyesi
il özel idaresi tarafından yapılır. Bu belediyenin taşınır ve taşınmaz malları
ile hak, alacak ve borçları ilgili köy tüzel kişiliğine intikal eder. İntikal
eden borçların karşılanamayan kısımları il özel idaresi tarafından üstlenilir ve
vali tarafından İller Bankasına bildirilir. İller Bankası bu miktarı, takip eden
ayın genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamının belediyelere ayrılan
kısmından keserek ilgili il özel idaresi hesabına aktarır.
KARARLARININ UYGULANMASI VE NÜFUS
Madde 12 - 4, 6, 7, 8 ve 9 uncu maddelerde belirtilen kararlar kesinleşme
tarihini takip eden yılın ocak ayının birinci gününden itibaren yürürlüğe girer.
4 üncü maddeye göre belediye kurulan yerlerde 2972 sayılı Mahallî İdareler ile
Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 29 uncu
maddesine göre seçim yapılır.
8 inci maddede geçen birleşme ve
katılmalara, 9 uncu maddede geçen mahalle kaldırılmasına, 11 inci maddede geçen
belediye ve köy tüzel kişiliğinin kaldırılmasına veya bir beldenin köye
dönüştürülmesine dair kararlar ilk mahallî idareler seçimlerinde uygulanır ve
seçimler bu yerlerin yeni durumlarına göre yapılır.
(Ek fıkra: 06/03/2007-5594 S.K./2.mad.)
Birleşme, katılma
veya tüzel kişiliğin kaldırılması sonucu tüzel kişiliği ilk mahallî idare
seçimlerine kadar devam edecek olan belediye ve köylerde, birleşme ve katılma
işleminin gerçekleşmesi veya müşterek kararnamenin yayımlandığı tarihten
itibaren yeni nazım ve uygulama planı yapılmaz; mevcut planlarda yapılması
gereken zorunlu değişiklik ve her türlü imar uygulaması katılınacak belediyenin
uygun görüşü alınarak yapılır. Uygun görüş verilmeyen plan değişiklikleri
yapılamaz.
(Ek fıkra: 06/03/2007-5594 S.K./2.mad.)
Tüzel kişiliği sona
erecek belediye ve köylerin taşınmazlarının satılması ile vadesi tüzel kişiliğin
sona ereceği tarihi aşan borçlanma yapılması İçişleri Bakanlığının onayına
tabidir.
(Ek fıkra: 06/03/2007-5594 S.K./2.mad.)
Belediye ihbar ve
kıdem tazminatlarının ödenmesi konusunda, 68 inci maddenin (d) bendinde
öngörülen sınırlamaya bağlı olmaksızın İçişleri Bakanlığının onayı ile borçlanma
yapabilir. Bu amaçla yapılan borçlanmalar ihbar ve kıdem tazminatı dışında
hiçbir gider için kullanılamaz.
Bu Kanunda öngörülen nüfus büyüklüğü için
Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığınca bildirilen nüfus esas alınır.
HEMŞEHRİ HUKUKU
Madde 13 - Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin,
belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında
bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır.
Yardımların insan onurunu zedelemeyecek koşullarda sunulması zorunludur.
Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve
kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda
gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve
uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır.
Belediye sınırları içinde oturan, bulunan
veya ilişiği olan her şahıs, belediyenin kanunlara dayanan kararlarına,
emirlerine ve duyurularına uymakla ve belediye vergi, resim, harç, katkı ve
katılma paylarını ödemekle yükümlüdür.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : BELEDİYENİN GÖREV, YETKİ
VE SORUMLULUKLARI
BELEDİYENİN GÖREV VE SORUMLULUKLARI
Madde 14 - Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi
kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı,
temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir
içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut;
kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor; sosyal hizmet ve yardım,
nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi
hizmetlerini yapar veya yaptırır. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 50.000'i
geçen belediyeler, kadınlar ve çocuklar için koruma evleri açar.
b) (...)
*
(İptal ibare:
Anayasa Mah.nin 24/01/2007 tarihli ve E. 2005/95, K. 2007/5 sayılı Kararı ile.)
;
*1*
Devlete ait her
derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya
yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir;
sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; kültür ve tabiat
varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların
ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını
yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa
edebilir. Gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verir ve
gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi
ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara
belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.
(İptal fıkra: Anayasa Mah.nin 24/01/2007 tarihli ve
E. 2005/95, K. 2007/5 sayılı Kararı ile.)
*,
*1*
Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası,
belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.
Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın
yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda özürlü, yaşlı, düşkün
ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.
Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı
belediye sınırlarını kapsar.
Belediye meclisinin kararı ile mücavir
alanlara da belediye hizmetleri götürülebilir.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu
hükümleri saklıdır.
(Ek fıkra : 01/07/2006 - 5538 S.K/29/a.mad)
Sivil hava ulaşımına
açık havaalanları ile bu havaalanları bünyesinde yer alan tüm tesisler bu
Kanunun kapsamı dışındadır.
BELEDİYENİN YETKİLERİ VE İMTİYAZLARI
Madde 15 - Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek
nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde
bulunmak.
b) Kanunların belediyeye verdiği yetki
çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak,
kanunlarda belirtilen cezaları vermek.
c) Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri
ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek.
d) Özel kanunları gereğince belediyeye ait
vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini
yapmak; vergi, resim ve harç dışındaki özel hukuk hükümlerine göre tahsili
gereken doğal gaz, su, atık su ve hizmet karşılığı alacakların tahsilini yapmak
veya yaptırmak.
e) Müktesep haklar saklı kalmak üzere; içme,
kullanma ve endüstri suyu sağlamak; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını
sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve
işlettirmek; kaynak sularını işletmek veya işlettirmek.
f) Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs,
deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma
sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek.
g) Katı atıkların toplanması, taşınması,
ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili
bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak.
h) Mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin
yerine getirilmesi amacıyla, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde
taşınmaz almak, kamulaştırmak, satmak, kiralamak veya kiraya vermek, trampa
etmek, tahsis etmek, bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesis etmek.
i) Borç almak, bağış kabul etmek.
j) Toptancı ve perakendeci hâlleri, otobüs
terminali, fuar alanı, mezbaha, ilgili mevzuata göre yat limanı ve iskele
kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek veya bu yerlerin gerçek ve tüzel
kişilerce açılmasına izin vermek.
k) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan
dava konusu uyuşmazlıkların anlaşmayla tasfiyesine karar vermek.
l) Gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık
istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek.
m) Beldede ekonomi ve ticaretin
geliştirilmesi ve kayıt altına alınması amacıyla izinsiz satış yapan seyyar
satıcıları faaliyetten men etmek, izinsiz satış yapan seyyar satıcıların
faaliyetten men edilmesi sonucu, cezası ödenmeyerek iki gün içinde geri
alınmayan gıda maddelerini gıda bankalarına, cezası ödenmeyerek otuz gün içinde
geri alınmayan gıda dışı malları yoksullara vermek.
n) Reklam panoları ve tanıtıcı tabelalar
konusunda standartlar getirmek.
o) Gayrisıhhî işyerlerini, eğlence
yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin
belirli yerlerinde toplamak; hafriyat toprağı ve moloz döküm alanlarını;
sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) depolama sahalarını; inşaat malzemeleri, odun,
kömür ve hurda depolama alanları ve satış yerlerini belirlemek; bu alan ve
yerler ile taşımalarda çevre kirliliği oluşmaması için gereken tedbirleri almak.
p) Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde
işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet
ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile
karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park
yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların
belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.
(l) bendinde belirtilen gayrisıhhî
müesseselerden birinci sınıf olanların ruhsatlandırılması ve denetlenmesi,
büyükşehir ve il merkez belediyeleri dışındaki yerlerde il özel idaresi
tarafından yapılır.
Belediye, (e), (f) ve (g) bentlerinde
belirtilen hizmetleri Danıştayın görüşü ve İçişleri Bakanlığının kararıyla
süresi kırkdokuz yılı geçmemek üzere imtiyaz yoluyla devredebilir; toplu taşıma
hizmetlerini imtiyaz veya tekel oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek suretiyle
yerine getirebileceği gibi toplu taşıma hatlarını kiraya verme veya 67 nci
maddedeki esaslara göre hizmet satın alma yoluyla yerine getirebilir.
İl sınırları içinde büyükşehir belediyeleri,
belediye ve mücavir alan sınırları içinde il belediyeleri ile nüfusu 10.000'i
geçen belediyeler, meclis kararıyla; turizm, sağlık, sanayi ve ticaret
yatırımlarının ve eğitim kurumlarının su, termal su, kanalizasyon, doğal gaz,
yol ve aydınlatma gibi alt yapı çalışmalarını faiz almaksızın on yıla kadar geri
ödemeli veya ücretsiz olarak yapabilir veya yaptırabilir, bunun karşılığında
yapılan tesislere ortak olabilir; sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve turizmi
geliştirecek projelere İçişleri Bakanlığının onayı ile ücretsiz veya düşük bir
bedelle amacı dışında kullanılmamak kaydıyla arsa tahsis edebilir.
Belediye, belde sakinlerinin belediye
hizmetleriyle ilgili görüş ve düşüncelerini tespit etmek amacıyla kamuoyu
yoklaması ve araştırması yapabilir.
Belediye mallarına karşı suç işleyenler
Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75
inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları hakkında da uygulanır.
Belediyenin proje karşılığı borçlanma
yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen
kullanılan malları ile belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç
gelirleri haczedilemez.
BELEDİYEYE TANINAN MUAFİYET
Madde 16 - Belediyenin kamu hizmetine ayrılan veya kamunun yararlanmasına
açık, gelir getirmeyen taşınmazları ile bunların inşa ve kullanımları her türlü
vergi, resim, harç, katılma ve katkı paylarından muaftır.
İKİNCİ KISIM : BELEDİYENİN ORGANLARI
BİRİNCİ BÖLÜM : BELEDİYE MECLİSİ
BELEDİYE MECLİSİ
Madde 17 - Belediye meclisi, belediyenin karar organıdır ve ilgili kanunda
gösterilen esas ve usûllere göre seçilmiş üyelerden oluşur.
MECLİSİN GÖREV VE YETKİLERİ
Madde 18 - Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ile yatırım ve çalışma
programlarını, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini
görüşmek ve kabul etmek.
b) Bütçe ve kesinhesabı kabul etmek, bütçede
kurumsal kodlama yapılan birimler ile fonksiyonel sınıflandırmanın birinci
düzeyleri arasında aktarma yapmak.
c) Belediyenin imar plânlarını görüşmek ve
onaylamak, büyükşehir ve il belediyelerinde il çevre düzeni plânını kabul etmek.
(Ek cümle :
01/07/2006 - 5538 S.K/29/b.mad)
Belediye sınırları il sınırı olan Büyükşehir
Belediyelerinde il çevre düzeni planı ilgili Büyükşehir Belediyeleri tarafından
yapılır veya yaptırılır ve doğrudan Belediye Meclisi tarafından onaylanır.
d) Borçlanmaya karar vermek.
e) Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına,
tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu
hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla
kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî
hak tesisine karar vermek.
f) Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma
payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak
ücret tarifesini belirlemek.
g) Şartlı bağışları kabul etmek.
h) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve
miktarı beşbin YTL'den fazla dava konusu olan belediye uyuşmazlıklarını sulh ile
tasfiyeye, kabul ve feragate karar vermek.
i) Bütçe içi işletme ile 6762 sayılı Türk
Ticaret Kanununa tâbi ortaklıklar kurulmasına veya bu ortaklıklardan ayrılmaya,
sermaye artışına ve gayrimenkul yatırım ortaklığı kurulmasına karar vermek.
j) Belediye adına imtiyaz verilmesine ve
belediye yatırımlarının yap-işlet veya yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına;
belediyeye ait şirket, işletme ve iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek.
k) Meclis başkanlık divanını ve encümen
üyeleri ile ihtisas komisyonları üyelerini seçmek.
l) Norm kadro çerçevesinde belediyenin ve
bağlı kuruluşlarının kadrolarının ihdas, iptal ve değiştirilmesine karar vermek.
m) Belediye tarafından çıkarılacak
yönetmelikleri kabul etmek.
n) Meydan, cadde, sokak, park, tesis ve
benzerlerine ad vermek; mahalle kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi,
adlarıyla sınırlarının tespiti ve değiştirilmesine karar vermek; beldeyi
tanıtıcı amblem, flama ve benzerlerini kabul etmek.
o) Diğer mahallî idarelerle birlik
kurulmasına, kurulmuş birliklere katılmaya veya ayrılmaya karar vermek.
p) Yurt içindeki ve İçişleri Bakanlığının
izniyle yurt dışındaki belediyeler ve mahallî idare birlikleriyle karşılıklı iş
birliği yapılmasına; kardeş kent ilişkileri kurulmasına; ekonomik ve sosyal
ilişkileri geliştirmek amacıyla kültür, sanat ve spor gibi alanlarda faaliyet ve
projeler gerçekleştirilmesine; bu çerçevede arsa, bina ve benzeri tesisleri
yapma, yaptırma, kiralama veya tahsis etmeye karar vermek.
r) Fahrî hemşehrilik payesi ve beratı
vermek.
s) Belediye başkanıyla encümen arasındaki
anlaşmazlıkları karara bağlamak.
t) Mücavir alanlara belediye hizmetlerinin
götürülmesine karar vermek.
u) İmar plânlarına uygun şekilde hazırlanmış
belediye imar programlarını görüşerek kabul etmek.
BAŞKANLIK DİVANI
Madde 19 - Belediye meclisi, seçim sonuçlarının ilânını takip eden beşinci
gün belediye başkanının başkanlığında kendiliğinden toplanır. Meclis bu
toplantıda, üyeleri arasından, gizli oyla meclis birinci ve ikinci başkan vekili
ile en az iki kâtip üyeyi ilk iki yıl için görev yapmak üzere seçer. İlk iki
yıldan sonra seçilecek başkanlık divanı yapılacak ilk mahallî idareler
seçimlerine kadar görev yapar.
Başkanlık divanı seçimi üç gün içinde
tamamlanır.
Meclise belediye başkanı, katılamaması
durumunda meclis birinci başkan vekili, onun da katılamaması durumunda ikinci
başkan vekili başkanlık eder. Ancak yıllık faaliyet raporunun görüşüldüğü meclis
toplantısı meclis başkan vekilinin başkanlığında yapılır.
Başkanlık divanında boşalma olması durumunda
kalan süreyi tamamlamak üzere yenisi seçilir.
Meclisin çalışması ve katılıma ilişkin esas
ve usûller İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
MECLİS TOPLANTISI
Madde 20 - Belediye meclisi, her ayın ilk haftası, önceden kararlaştırdığı
günde toplânır.
Meclis, resmî tatile rastlayan günlerde
çalışmasına ara verebilir. Belediye meclisi her yıl bir ay tatil kararı
alabilir.
Bütçe görüşmesine rastlayan toplantı süresi
en çok yirmi gün, diğer toplantıların süresi en çok beş gündür.
Mutat toplantı yeri dışında toplanılmasının
zorunlu olduğu durumda üyelere önceden bilgi vermek kaydıyla meclis başkanının
belediye sınırları içerisinde belirlediği yerde toplantı yapılır. Ayrıca,
toplantının yeri ve zamanı mutat usûllerle belde halkına duyurulur.
Meclis toplantıları açıktır. Meclis
başkanının veya üyelerden herhangi birinin gerekçeli önerisi üzerine, toplantıya
katılanların salt çoğunluğuyla kapalı oturum yapılmasına karar verilebilir.
Meclis görüşmeleri görevlilerce tutanağa
geçirilir, başkan ve kâtip üyeler tarafından imzalanır. Toplantılar, meclisin
kararıyla sesli ve görüntülü cihazlarla da kaydedilebilir.
(Ek fıkra: 07/06/2007-5675 S.K./3.mad)
Belediye başkanı,
acil durumlarda lüzum görmesi halinde belediye meclisini bir yılda üç defadan
fazla olmamak ve her toplantı bir birleşimi geçmemek üzere toplantıya çağırır.
Olağanüstü toplantı çağrısı ve gündem en az üç gün önceden meclis üyelerine
yazılı olarak duyurulur ve ayrıca mutat usûllerle ilan edilir. Olağanüstü
toplantılarda çağrıyı gerektiren konuların dışında hiçbir konu görüşülemez.
GÜNDEM
Madde 21 - Her ayın ilk günündeki belediye meclis gündemi belediye başkanı
tarafından belirlenerek en az üç gün önceden üyelere bildirilir ve çeşitli
yöntemlerle halka duyurulur.
Her ayın ilk toplantısında belediye başkanı
ve meclis üyeleri belediyeye ait işlerle ilgili konuların gündeme alınmasını
önerebilir. Öneri, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kabul edildiği
takdirde gündeme alınır.
İmar konuları ile yıllık bütçe dışında kalan
gündemdeki diğer konular ile üyelerin teklifleri; toplantıya katılanların salt
çoğunluğunun kabulü hâlinde komisyonlara havale edilmeksizin belediye meclisince
görüşülerek karara bağlanabilir.
TOPLANTI VE KARAR YETER SAYISI
Madde 22 - Belediye meclisi, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve
katılanların salt çoğunluğuyla karar verir. Ancak, karar yeter sayısı, üye tam
sayısının dörtte birinden az olamaz. Oylamada eşitlik çıkması durumunda meclis
başkanının bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Gizli oylamalarda eşitlik çıkması
durumunda oylama tekrarlanır, eşitliğin bozulmaması durumunda meclis başkanı
tarafından kur'a çekilir.
Meclisin toplanmasında, üye tam sayısının
salt çoğunluğu sağlanamadığı takdirde başkan, gün ve saatini tespit ederek en
geç üç gün içinde toplanmak üzere meclisi tatil eder. Gelecek toplantı, üye tam
sayısının dörtte birinden az olmayan üye sayısı ile yapılır.
Görüşmeler sırasında başkan veya üyelerden
birinin talebi üzerine yapılacak yoklamada karar yeter sayısının bulunmadığı
anlaşılırsa, ikinci fıkradaki hükümler uygulanır.
Üyeler oylarını bizzat kullanır. Gizli oy
kullanmaya fizikî bakımdan engelli üyeler, tayin edecekleri kişi eliyle oy
kullanabilirler.
Oylama gizli, işaretle veya ad okunarak
yapılır. Oy verme kabul, ret veya çekimser şeklinde olur.
Kararlar, meclis başkanı ve kâtip üyeler
tarafından imzalanır ve bir sonraki toplantıda üyelere dağıtılır.
MECLİS KARARLARININ KESİNLEŞMESİ
Madde 23 - Belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarını,
gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere beş gün içinde meclise iade
edebilir.
Yeniden görüşülmesi istenilmeyen kararlar
ile yeniden görüşülmesi istenip de belediye meclisi üye tam sayısının salt
çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar kesinleşir.
Belediye başkanı, meclisin ısrarı ile
kesinleşen kararlar aleyhine on gün içinde idarî yargıya başvurabilir.
Kararlar kesinleştiği tarihten itibaren en
geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülkî idare amirine gönderilir. Mülkî
idare amirine gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez.
Mülkî idare amiri hukuka aykırı gördüğü
kararlar aleyhine idarî yargıya başvurabilir.
Kesinleşen meclis kararlarının özetleri yedi
gün içinde uygun araçlarla halka duyurulur.
İHTİSAS KOMİSYONLARI
Madde 24 - Belediye meclisi, üyeleri arasından en az üç en fazla beş kişiden
oluşan ihtisas komisyonları kurabilir. Komisyonların bir yılı geçmemek üzere ne
kadar süre için kurulacağı aynı meclis kararında belirtilir.
İhtisas komisyonları, her siyasî parti
grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına
oranlanması suretiyle oluşturulur. İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in
üzerindeki belediyelerde plân ve bütçe ile imar komisyonlarının kurulması
zorunludur.
Meclis toplantısını müteakip imar komisyonu
en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü içinde kendilerine havale
edilen işleri sonuçlandırır. Komisyonlar kendilerine havale edilen işlerle
ilgili raporlarını bu sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis
başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır.
İhtisas komisyonlarının görev alanına giren
işler bu komisyonlarda görüşüldükten sonra belediye meclisinde karara bağlanır.
Mahalle muhtarları ve ildeki kamu
kuruluşlarının amirleri ile ildeki kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları,
üniversiteler, sendikalar ve gündemdeki konularla ilgili sivil toplum
örgütlerinin temsilcileri, oy hakkı olmaksızın kendi görev ve faaliyet
alanlarına giren konuların görüşüldüğü ihtisas komisyonu toplantılarına
katılabilir ve görüş bildirebilir.
Komisyon raporları alenîdir, çeşitli
yollarla halka duyurulur ve isteyenlere meclis tarafından maliyetlerini aşmamak
üzere belirlenecek bedel karşılığında verilir.
DENETİM KOMİSYONU
Madde 25 - İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki
belediyelerde, belediye meclisi, her ocak ayı toplantısında belediyenin bir
önceki yıl gelir ve giderleri ile bunlara ilişkin hesap kayıt ve işlemlerinin
denetimi için kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye sayısı üçten az beşten
çok olmamak üzere bir denetim komisyonu oluşturur. Komisyon, her siyasî parti
grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına
oranlanması suretiyle oluşur.
Komisyon, belediye başkanı tarafından
belediye binası içinde belirlenen yerde çalışır ve çalışmalarında kamu
personelinden ve gerektiğinde diğer uzman kişilerden yararlanabilir.
Denetim komisyonu toplantılarına, belediye
ve bağlı kuruluşları dışındaki kamu kurum ve kuruluşlarından görevlendirilenlere
(1.000); kamu personeli dışındaki diğer uzman kişilere büyükşehir
belediyelerinde (3.000), diğer belediyelerde (2.000) gösterge rakamının Devlet
memurlarına uygulanan aylık katsayıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarı geçmemek
üzere, belediye meclisince belirlenecek miktarda günlük ödeme yapılır. Denetim
komisyonunun emrinde görevlendirilecek kişi ve gün sayısı belediye meclisince
belirlenir. Uzman kişilerde aranacak nitelikler belediye meclisinin çalışmasına
dair yönetmelikte düzenlenir.
Komisyon belediye birimleri ve bağlı
kuruluşlarından her türlü bilgi ve belgeyi isteyebilir. Bu istekler
gecikmeksizin yerine getirilir.
Komisyon, çalışmasını kırkbeş işgünü içinde
tamamlar ve buna ilişkin raporunu mart ayının sonuna kadar meclis başkanlığına
sunar.
Konusu suç teşkil eden hususlarla ilgili
olarak meclis başkanlığı tarafından yetkili mercilere suç duyurusunda bulunulur.
MECLİSİN BİLGİ EDİNME VE DENETİM YOLLARI
Madde 26 - Belediye meclisi, bilgi edinme ve denetim yetkisini faaliyet
raporunu değerlendirme, denetim komisyonu, soru, genel görüşme ve gensoru
yoluyla kullanır.
Meclis üyeleri, meclis başkanlığına önerge
vererek belediye işleriyle ilgili konularda sözlü veya yazılı soru sorabilir.
Soru, belediye başkanı veya görevlendireceği kişi tarafından sözlü veya yazılı
olarak cevaplandırılır.
Meclis üyelerinin en az üçte biri, meclis
başkanlığına istekte bulunarak, belediyenin işleriyle ilgili bir konuda genel
görüşme açılmasını isteyebilir. Bu istek meclis tarafından kabul edildiği
takdirde gündeme alınır.
Belediye başkanınca meclise sunulan bir
önceki yıla ait faaliyet raporundaki açıklamalar, meclis üye tam sayısının
dörtte üç çoğunluğuyla yeterli görülmezse, yetersizlik kararıyla görüşmeleri
kapsayan tutanak, meclis başkan vekili tarafından mahallin mülkî idare amirine
gönderilir.
Vali, dosyayı gerekçeli görüşüyle birlikte
Danıştaya gönderir.
Yetersizlik kararı, Danıştayca uygun
görüldüğü takdirde belediye başkanı, başkanlıktan düşer.
Meclis üye tam sayısının en az üçte biri
oranındaki üyenin imzasıyla belediye başkanı hakkında gensoru önergesi
verilebilir. Gensoru önergesi, meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun oyu
ile gündeme alınır ve üç tam gün geçmedikçe görüşülemez.
Gensoru önergesinin karara bağlanmasında
dördüncü fıkraya göre işlem yapılır.
BAŞKAN VE MECLİS ÜYELERİNİN GÖRÜŞMELERE
KATILAMAYACAĞI DURUMLAR
Madde 27 - Belediye başkanı ve meclis üyeleri, münhasıran kendileri, ikinci
derece dâhil kan ve kayın hısımları ve evlatlıkları ile ilgili işlerin
görüşüldüğü meclis toplantılarına katılamazlar.
BAŞKAN VE MECLİS ÜYELERİNİN
YÜKÜMLÜLÜKLERİ
Madde 28 - Belediye başkanı görevi süresince ve görevinin sona ermesinden
itibaren iki yıl süreyle, meclis üyeleri ise görevleri süresince ve görevlerinin
sona ermesinden itibaren bir yıl süreyle, belediye ve bağlı kuruluşlarına karşı
doğrudan doğruya veya dolaylı olarak taahhüde giremez, komisyonculuk ve
temsilcilik yapamaz.
MECLİS ÜYELİĞİNİN SONA ERMESİ
Madde 29 - Meclis üyeliği, ölüm ve istifa durumunda kendiliğinden sona erer.
Meclis üyeliğinden istifa dilekçesi belediye başkanlığına verilir ve başkan
tarafından meclisin bilgisine sunulur.
Özürsüz veya izinsiz olarak arka arkaya üç
birleşim günü veya bir yıl içinde yapılan toplantıların yarısına katılmayan
üyenin üyeliğinin düşmesine, savunması alındıktan sonra üye tam sayısının salt
çoğunluğuyla karar verilir.
Belediye meclisi üyeliğine seçilme
yeterliğinin kaybedilmesi durumunda, valinin bildirmesi üzerine Danıştay
tarafından üyeliğin düşmesine karar verilir.
MECLİSİN FESHİ
Madde 30 - Belediye meclisi;
a) Kendisine kanunla verilen görevleri
süresi içinde yapmayı ihmal eder ve bu durum belediyeye ait işleri sekteye veya
gecikmeye uğratırsa,
b) Belediyeye verilen görevlerle ilgisi
olmayan siyasî konularda karar alırsa,
İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine
Danıştayın kararı ile feshedilir.
İçişleri Bakanlığı gerekli gördüğü takdirde
meclisin feshine dair bildirim ile birlikte, karar verilinceye kadar meclis
toplantılarının ertelenmesini de ister. Danıştay, bu hususu en geç bir ay içinde
karara bağlar.
Bu şekilde feshedilen meclisin yerine
seçilen meclis, kalan süreyi tamamlar.
BOŞALAN MECLİSİN GÖREVİNİN YERİNE
GETİRİLMESİ
Madde 31 - Belediye meclisinin;
a) Danıştay tarafından feshi veya meclis
toplantılarının ertelenmesi,
b) Meclis üye tam sayısının yarıdan
fazlasının tutuklanması,
c) Yedek üyelerin getirilmesinden sonra da
meclis üye tam sayısının yarısından aşağı düşmesi,
d) Geçici olarak görevden uzaklaştırılması,
Hâllerinde, meclis çalışabilir duruma
gelinceye veya yeni meclis seçimi yapılıncaya kadar meclis görevi, belediye
encümeninin memur üyeleri tarafından yürütülür.
HUZUR VE İZİN HAKKI
Madde 32 - Meclis başkan ve üyelerine, meclis ve komisyon toplantılarına
katıldıkları her gün için, 39 uncu madde uyarınca belediye başkanına ödenmekte
olan aylık brüt ödeneğin günlük tutarının üçte birini geçmemek üzere meclis
tarafından belirlenecek miktarda huzur hakkı ödenir. Huzur hakkı ödenecek gün
sayısı, 20, 24 ve 25 inci maddelerde belirtilen toplantı günü sayısından fazla
olamaz ve meclis üyelerine aynı gün için birden fazla huzur hakkı ödenemez.
Meclis üyeleri hastalıkları süresince izinli
sayılır. Ayrıca mazeretleri durumunda, bir yıl içindeki toplantı süresinin
yarısını aşmamak şartıyla istekleri üzerine meclis tarafından izin verilebilir.
İKİNCİ BÖLÜM : BELEDİYE ENCÜMENİ
BELEDİYE ENCÜMENİ
Madde 33 - Belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında;
a) İl belediyelerinde ve nüfusu 100.000'in
üzerindeki belediyelerde, belediye meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından
bir yıl için gizli oyla seçeceği üç üye, malî hizmetler birim amiri ve belediye
başkanının birim amirleri arasından bir yıl için seçeceği iki üye olmak üzere
yedi kişiden,
b) Diğer belediyelerde, belediye meclisinin
her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği iki üye, malî
hizmetler birim amiri ve belediye başkanının birim amirleri arasından bir yıl
için seçeceği bir üye olmak üzere beş kişiden,
Oluşur.
Belediye başkanının katılamadığı
toplantılarda, belediye başkanının görevlendireceği başkan yardımcısı veya
encümen üyesi, encümene başkanlık eder.
Encümen toplantılarına gündemdeki konularla
ilgili olarak ilgili birim amirleri, belediye başkanı tarafından oy hakkı
olmaksızın görüşleri alınmak üzere çağrılabilir.
ENCÜMENİN GÖREV VE YETKİLERİ
Madde 34 - Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ve yıllık çalışma programı
ile bütçe ve kesinhesabı inceleyip belediye meclisine görüş bildirmek.
b) Yıllık çalışma programına alınan işlerle
ilgili kamulaştırma kararlarını almak ve uygulamak.
c) Öngörülmeyen giderler ödeneğinin harcama
yerlerini belirlemek.
d) Bütçede fonksiyonel sınıflandırmanın
ikinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.
e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek.
f) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan
dava konusu olan belediye uyuşmazlıklarının anlaşma ile tasfiyesine karar
vermek.
g) Taşınmaz mal satımına, trampasına ve
tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak; süresi üç yılı geçmemek üzere
kiralanmasına karar vermek.
h) Umuma açık yerlerin açılış ve kapanış
saatlerini belirlemek.
i) Diğer kanunlarda belediye encümenine
verilen görevleri yerine getirmek.
ENCÜMEN TOPLANTISI
Madde 35 - Belediye encümeni, haftada birden az olmamak üzere önceden
belirlenen gün ve saatte toplanır. Belediye başkanı acil durumlarda encümeni
toplantıya çağırabilir.
Encümen üye tam sayısının salt çoğunluğuyla
toplanır ve katılanların salt çoğunluğuyla karar verir. Encümenin 2886 sayılı
Devlet İhale Kanunu uyarınca ihale komisyonu olarak yapacağı toplantılarda da bu
hüküm geçerlidir. Oyların eşitliği durumunda başkanın bulunduğu taraf çoğunluk
sayılır. Çekimser oy kullanılamaz.
Encümen gündemi belediye başkanı tarafından
hazırlanır. Encümen üyeleri, başkanının uygun görüşü ile gündem maddesi teklif
edebilir. Belediye başkanı tarafından havale edilmeyen konular encümende
görüşülemez.
Encümene havale edilen konular bir hafta
içinde görüşülerek karara bağlanır.
Alınan kararlar başkan ve toplantıya katılan
üyeler tarafından imzalanır. Karara muhalif kalanlar gerekçelerini de açıklar.
Encümen başkan ve üyeleri, münhasıran
kendileri, ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımları ve evlatlıkları ile ilgili
işlerin görüşüldüğü encümen toplantılarına katılamazlar.
ENCÜMEN ÜYELERİNE VERİLECEK ÖDENEK
Madde 36 - Belediye encümeni başkan ve üyelerine, nüfusu 10.000'e kadar olan
belediyelerde (3.500), nüfusu 10.001-50.000'e kadar olan belediyelerde (4.500),
50.001-200.000'e kadar olan belediyelerde (6.000) ve 200.001'in üzerinde olan
belediyelerde ise (7.500) gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen
aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık brüt ödenek verilir.
Encümenin memur üyelerine bu tutarların yarısı ödenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : BELEDİYE BAŞKANI
BELEDİYE BAŞKANI
Madde 37 - Belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel
kişiliğinin temsilcisidir. Belediye başkanı, ilgili kanunda gösterilen esas ve
usûllere göre seçilir.
Belediye başkanı, görevinin devamı süresince
siyasî partilerin yönetim ve denetim organlarında görev alamaz; profesyonel spor
kulüplerinin başkanlığını yapamaz ve yönetiminde bulunamaz.
BELEDİYE BAŞKANININ GÖREV VE YETKİLERİ
Madde 38 - Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak
belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini
korumak.
b) Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak
yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu
stratejilere uygun olarak bütçeyi, belediye faaliyetlerinin ve personelinin
performans ölçütlerini hazırlamak ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek,
bunlarla ilgili raporları meclise sunmak.
c) Belediyeyi Devlet dairelerinde ve
törenlerde, davacı veya davalı olarak da yargı yerlerinde temsil etmek veya
vekil tayin etmek.
d) Meclise ve encümene başkanlık etmek.
e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını
idare etmek.
f) Belediyenin gelir ve alacaklarını takip
ve tahsil etmek.
g) Yetkili organların kararını almak
şartıyla sözleşme yapmak.
h) Meclis ve encümen kararlarını uygulamak.
i) Bütçeyi uygulamak, bütçede meclis ve
encümenin yetkisi dışındaki aktarmalara onay vermek.
j) Belediye personelini atamak.
k) Belediye ve bağlı kuruluşları ile
işletmelerini denetlemek.
l) Şartsız bağışları kabul etmek.
m) Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve
mutluluğu için gereken önlemleri almak.
n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan
ödeneği kullanmak, özürlülere yönelik hizmetleri yürütmek ve özürlüler merkezini
oluşturmak.
o) Temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan
ödeneği kullanmak.
p) Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye
meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve
yetkileri kullanmak.
BELEDİYE BAŞKANININ ÖZLÜK HAKLARI
Madde 39 - Belediye başkanına nüfusu;
a) 10.000'e kadar olan beldelerde 70.000,
b) 10.001'den 50.000'e kadar olan beldelerde
80.000,
c) 50.001'den 100.000'e kadar olan
beldelerde 100.000,
d) 100.001'den 250.000'e kadar olan
beldelerde 115.000,
e) 250.001'den 500.000'e kadar olan
beldelerde 135.000,
f) 500.001'den 1.000.000'a kadar olan
beldelerde 155.000,
g) 1.000.001'den 2.000.000'a kadar olan
beldelerde 190.000,
h) 2.000.001'den fazla olan beldelerde
230.000,
Gösterge rakamının Devlet memurları için
belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık brüt ödenek
ödenir. Nüfusu 50.001'den az olan il merkezi beldelerde bu ödeneğin
hesaplanmasında (c) bendinde belirtilen gösterge rakamı esas alınır.
Belediye başkanının görevli, izinli ve hasta
bulunduğu sürelerde ödeneği kesilmez.
Belediye başkanlığı yapmış olanların,
personel kanunlarına tâbi bir kadroya atanmaları hâlinde belediye başkanlığında
geçen süreleri memuriyette geçmiş sayılır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca
Devlet memurları ile bakmakla yükümlü bulundukları için uygulanan sosyal hak ve
yardımlar, aynı esas ve usûllere göre belediye başkanları ile bakmakla yükümlü
bulundukları için de uygulanır.
BAŞKAN VEKİLİ
Madde 40 - Belediye başkanı izin, hastalık veya başka bir sebeple görev
başında bulunmadığı hâllerde, bu süre içinde kendisine vekâlet etmek üzere,
belediye meclisi üyeleri arasından birini başkan vekili olarak görevlendirir.
Başkan vekili, başkanın yetkilerine
sahiptir.
Başkan vekiline, görev süresince başkana
ödenen aylık brüt ödeneğin gün hesabı üzerinden ödenek verilir.
STRATEJİK PLÂN VE PERFORMANS PROGRAMI
Madde 41 - Belediye başkanı, mahallî idareler genel seçimlerinden itibaren
altı ay içinde; kalkınma plânı ve programı ile varsa bölge plânına uygun olarak
stratejik plân ve ilgili olduğu yıl başından önce de yıllık performans programı
hazırlayıp belediye meclisine sunar.
Stratejik plân, varsa üniversiteler ve
meslek odaları ile konuyla ilgili sivil toplum örgütlerinin görüşleri alınarak
hazırlanır ve belediye meclisi tarafından kabul edildikten sonra yürürlüğe
girer.
Nüfusu 50.000'in altında olan belediyelerde
stratejik plân yapılması zorunlu değildir.
Stratejik plân ve performans programı
bütçenin hazırlanmasına esas teşkil eder ve belediye meclisinde bütçeden önce
görüşülerek kabul edilir.
YETKİ DEVRİ
Madde 42 - Belediye başkanı, görev ve yetkilerinden bir kısmını uygun
gördüğü takdirde, yöneticilik sıfatı bulunan belediye görevlilerine
devredebilir.
İHTİLÂF HÂLİ
Madde 43 - Belediye başkanının kendisinin, birinci ve ikinci derecedeki kan
ve kayın hısımlarının ve evlatlıklarının, belediye ile ihtilâflı olduğu
durumlarda dava açılması ve bu davada belediyenin temsili, meclis birinci başkan
vekili, bulunmadığı takdirde ikinci başkan vekili veya bunların yetkilendireceği
kişiler tarafından yerine getirilir.
BELEDİYE BAŞKANLIĞININ SONA ERMESİ
Madde 44 - Belediye başkanlığı, ölüm ve istifa hâllerinde kendiliğinden sona
erer.
Belediye başkanının;
a) Mazeretsiz ve kesintisiz olarak yirmi
günden fazla görevini terk etmesi ve bu durumun mahallin mülkî idare amiri
tarafından belirlenmesi,
b) Seçilme yeterliğini kaybetmesi,
c) Görevini sürdürmesine engel bir hastalık
veya sakatlık durumunun yetkili sağlık kuruluşu raporuyla belgelenmesi,
d) Meclisin feshine neden olan eylem ve
işlemlere katılması,
Hâllerinden birinin meydana gelmesi
durumunda İçişleri Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay kararıyla başkanlık
sıfatı sona erer.
Madde 45 - Belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması durumunda,
vali tarafından belediye meclisinin on gün içinde toplanması sağlanır. Meclis,
birinci başkan vekilinin, onun bulunmaması durumunda ikinci başkan vekilinin,
onun da bulunmaması durumunda en yaşlı üyenin başkanlığında toplanarak;
a) Belediye başkanlığının boşalması veya
seçim dönemini aşacak biçimde kamu hizmetinden yasaklanma cezasının verilmiş
olması durumunda bir başkan,
b) Başkanın görevden uzaklaştırılması,
tutuklanması veya seçim dönemini aşmayacak biçimde kamu hizmetinden yasaklama
cezası alması durumunda bir başkan vekili,
Seçer.
Belediye başkanı veya başkan vekili belediye
meclis üyeleri arasından ve gizli oyla seçilir. İlk iki oylamada üye tam
sayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır.
Üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday
için dördüncü oylama yapılır. Dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, belediye
başkanı veya başkan vekili seçilmiş olur. Oyların eşitliği durumunda kur'a
çekilir.
Birinci fıkranın (b) bendi uyarınca başkan
vekili seçildikten sonra belediye başkanlığının (a) bendinde belirtilen
nedenlerle boşalması durumunda bu maddeye göre belediye başkanı seçilir.
Yeni seçilen belediye başkanının görev
süresi, yerine seçildiği başkanın görev süresi ile sınırlıdır. Başkan vekili,
yeni başkan seçilinceye veya görevden uzaklaştırılmış ya da tutuklanmış olan
başkan göreve dönünceye kadar görev yapar.
Belediye başkanı veya başkan vekili
seçilinceye kadar belediye başkanlığı görevi, meclis birinci başkan vekili,
bulunmaması durumunda ikinci başkan vekili, onun da bulunmaması durumunda vali
tarafından görevlendirilecek bir kamu görevlisi tarafından yürütülür.
Belediye başkanı veya başkan vekili seçimi
en geç onbeş gün içinde tamamlanmadığı takdirde belediye meclisinin feshine
ilişkin hükümler uygulanır.
BELEDİYE BAŞKANI GÖREVLENDİRİLMESİ
Madde 46 - Belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması ve yeni
belediye başkanı veya başkan vekili seçiminin yapılamaması durumunda, seçim
yapılıncaya kadar belediye başkanlığına büyükşehir ve il belediyelerinde
İçişleri Bakanı, diğer belediyelerde vali tarafından görevlendirme yapılır.
Görevlendirilecek kişinin belediye başkanı seçilme yeterliğine sahip olması
şarttır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM : ORGANLARA İLİŞKİN ORTAK
HÜKÜMLER
GÖREVDEN UZAKLAŞTIRMA
Madde 47 - Görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle haklarında soruşturma veya
kovuşturma açılan belediye organları veya bu organların üyeleri, kesin hükme
kadar İçişleri Bakanı tarafından görevden uzaklaştırılabilir.
Görevden uzaklaştırma kararı iki ayda bir
gözden geçirilir. Devamında kamu yararı bulunmayan görevden uzaklaştırma kararı
kaldırılır.
Görevden uzaklaştırılanlar hakkında;
kovuşturma açılmaması, kamu davasının düşmesi veya beraat kararı verilmesi,
davanın genel af ile ortadan kaldırılması veya görevden düşürülmeyi
gerektirmeyen bir suçla mahkûm olunması durumunda görevden uzaklaştırma kararı
kaldırılır.
Görevden uzaklaştırılan belediye başkanına,
görevden uzak kaldığı sürece aylık ödeneğinin üçte ikisi ödenir ve bu süre
içinde diğer sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam eder.
ÜÇÜNCÜ KISIM : BELEDİYE TEŞKİLÂTI
BİRİNCİ BÖLÜM : BELEDİYE TEŞKİLÂTI VE
PERSONELİ
BELEDİYE TEŞKİLÂTI
Madde 48 - Belediye teşkilâtı, norm kadroya uygun olarak yazı işleri, malî
hizmetler, fen işleri ve zabıta birimlerinden oluşur.
Beldenin nüfusu, fizikî ve coğrafî yapısı,
ekonomik, sosyal ve kültürel özellikleri ile gelişme potansiyeli dikkate
alınarak, norm kadro ilke ve standartlarına uygun olarak gerektiğinde sağlık,
itfaiye, imar, insan kaynakları, hukuk işleri ve ihtiyaca göre diğer birimler
oluşturulabilir. Bu birimlerin kurulması, kaldırılması veya birleştirilmesi
belediye meclisinin kararıyla olur.
NORM KADRO VE PERSONEL İSTİHDAMI
Madde 49 - Norm kadro ilke ve standartları İçişleri Bakanlığı ve Devlet
Personel Başkanlığı tarafından müştereken belirlenir. Belediyenin ve bağlı
kuruluşlarının norm kadroları, bu ilke ve standartlar çerçevesinde belediye
meclisi kararıyla belirlenir.
Belediye personeli, belediye başkanı
tarafından atanır. Birim müdürlüğü ve üstü yönetici kadrolarına yapılan atamalar
ilk toplantıda belediye meclisinin bilgisine sunulur.
Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm
kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi,
bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık
alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve
programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve
tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir.
Sözleşmeli personel eliyle yürütülen hizmetlere ilişkin boş kadrolara ayrıca
atama yapılamaz. Bu personelin, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş kadro
unvanının gerektirdiği nitelikleri taşımaları şarttır. Bu fıkra uyarınca
sözleşmeli olarak istihdam edileceklere ödenecek net ücret, söz konusu kadro
unvanı için birinci derecenin birinci kademesi esas alınmak suretiyle 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununa göre tespit edilecek her türlü ödemeler toplamının net
tutarının yüzde 25 fazlasını geçmemek üzere belediye meclisi kararıyla
belirlenir. Genel hükümlere göre birinci dereceden kadro ihdas edilemeyen kadro
unvanları için ise o kadro unvanından ihdası yapılmış en yüksek kadro
derecesinin birinci kademesi esas alınır ve yapılacak ödemenin azami tutarı
yukarıda belirtilen usûle göre tespit olunur. Bu fıkra hükümlerine göre
çalıştırılacak personel için İçişleri Bakanlığı unvanlar itibarıyla sınırlama
getirebilir.
Avukat, mimar, mühendis (inşaat mühendisi ve
harita mühendisi olmak kaydıyla) ve veteriner kadrosu bulunmayan veya işlerin
azlığı nedeniyle bu unvanlarda kadrolu personel istihdamına ihtiyaç duyulmayan
belediyelerde, bu hizmetlerin yürütülmesi amacıyla, haftanın ya da ayın belirli
gün veya saatlerinde kısmi zamanlı olarak sözleşme ile personel
çalıştırılabilir. Kısmi zamanlı olarak çalıştırılacak personel sayısı yukarıda
belirtilen her unvan için birden fazla olamaz ve bunlarla yapılacak sözleşme
süresi takvim yılını aşamaz. Bunlara ödenecek net ücret, aynı unvanlı kadroların
birinci derecesinin birinci kademesi için yapılması gereken bütün ödemeler
toplamının net tutarının yarısını geçmemek ve çalıştırılacak süre ile orantılı
olmak üzere belediye meclisi kararı ile tespit edilir. Bu fıkra uyarınca
sözleşmeli personel olarak çalıştırılanlar için iş sonu tazminatı ödenmez ve
işsizlik sigortası primi yatırılmaz. Bunlardan yaptıkları başka işler sebebiyle
herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tâbi olanlar için sosyal sigorta ve genel
sağlık sigortası primi yatırılmaz ve aynı kişi birden fazla belediye veya bağlı
kuruluşta çalıştırılamaz.
Üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri uyarınca
çalıştırılacak personele her ne ad altında olursa olsun sözleşme ücreti dışında
herhangi bir ödeme yapılmaz ve ücret mahiyetinde aynî ya da nakdî menfaat temin
edilmez. Bu personel hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı
aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B)
fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler uygulanır. Bu personele
ait sözleşme örnekleri sözleşmenin imzalanmasını izleyen 30 gün içinde İçişleri
Bakanlığına ve Maliye Bakanlığına gönderilir.
Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen
memurlar, belediye başkanının talebi, kendilerinin ve kurumlarının
muvafakatiyle, belediyelerin birim müdürü ve üstü yönetici kadrolarında geçici
olarak görevlendirilebilirler. Bu şekilde görevlendirmelerde 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) fıkrasında öngörülen şartlar dikkate
alınır. Belediyelerde bu şekilde istihdam edilen personel kurumlarından izinli
sayılırlar. Bu personelin görevlendirildikleri süre zarfındaki,
görevlendirildikleri kadroya ait her türlü malî hakları ile kurumları tarafından
karşılanması gereken sosyal güvenlik ve benzeri diğer hakları belediye
tarafından ödenir. İzinli oldukları müddet, terfi ve emekliliklerinde hesaba
katılır ve terfi haklarını kazananlar başkaca bir işleme lüzum kalmaksızın terfi
ettirilirler. Bu şekilde görevlendirilenler, görevlendirme süresinin sona
ermesinden itibaren onbeş gün içerisinde yazılı olarak kurumlarına başvurmaları
hâlinde en geç bir ay içerisinde kadrolarına veya müktesebine uygun başka bir
kadroya atanırlar.
Norm kadrosunda belediye başkan yardımcısı
bulunan belediyelerde norm kadro sayısına bağlı kalınmaksızın; belediye başkanı,
zorunlu gördüğü takdirde, nüfusu 50.000'e kadar olan belediyelerde bir, nüfusu
50.001-200.000 arasında olan belediyelerde iki, nüfusu 200.001-500.000 arasında
olan belediyelerde üç, nüfusu 500.000 ve fazla olan belediyelerde dört belediye
meclis üyesini belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirebilir. Bu şekilde
görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3'ünü
aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenecek aylık ödenek verilir ve
taleplerine göre bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkilendirilir. Bu şekilde
görevlendirme, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dâhil
ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmez ve belediye meclisinin görev
süresini aşamaz. Sosyal güvenlik prim ve benzeri giderlerden kurum karşılıkları
belediye bütçesinden karşılanır.
Belediyenin yıllık toplam personel
giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul
Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu
bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu 10.000'in altında olan
belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve
ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel
giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda
personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı
yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak
kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle
birlikte belediye başkanından tahsil edilir. Personelin her türlü alacakları
zamanında ve öncelikle ödenir.
Sözleşmeli ve işçi statüsünde çalışanlar
hariç belediye memurlarına, başarı durumlarına göre toplam memur sayısının yüzde
onunu ve Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayının (20.000) gösterge rakamı
ile çarpımı sonucu bulunacak miktarı geçmemek üzere, hastalık ve yıllık izinleri
dâhil olmak üzere, çalıştıkları sürelerle orantılı olarak encümen kararıyla
yılda en fazla iki kez ikramiye ödenebilir.
PERSONEL DEVRİ
Madde 50 - Bu Kanunun 8 ve 11 inci maddeleri uyarınca tüzel kişiliği
kaldırılan belediyelerin kadroları ve personeli; katılma hâlinde katıldıkları
belediyeye, köye dönüştürülme hâlinde ilgili il özel idaresine devredilir.
Devredilen personelden kadro ve görev unvanları değişmeyenler, aynı unvanlı
kadrolara atanmış sayılırlar. Devredilen personelden durumlarına uygun boş kadro
olmayanların veya mevcut kadro unvanı ile atamaları yapılamayanların kadro
unvanları üç ay içerisinde ilgili belediye meclisi veya il genel meclisince aynı
sınıf içerisinde kalmak kaydıyla değiştirilir. Bu değişiklikten itibaren bir ay
içerisinde ilgililerin durumlarına uygun kadrolara atamaları yapılır. Söz konusu
personel, atama işlemleri yapılıncaya kadar devredildikleri belediye veya il
özel idaresince ihtiyaç duyulan işlerde görevlendirilebilirler. Bunlar yeni bir
kadroya atanıncaya kadar eski kadrolarına ait aylık, ücret, ek gösterge, her
türlü zam ve tazminatları ile diğer malî haklarını devredildikleri belediye veya
il özel idaresinden almaya devam ederler. Devredilen personelden memur
statüsünde görev yapanların, atandıkları yeni kadrolarının aylık, ekgösterge,
her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî hakları toplamının net tutarının,
eski kadrolarına bağlı olarak en son ayda almakta oldukları aylık, ek gösterge,
her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî hakları toplamı net tutarından az
olması hâlinde aradaki fark giderilinceye kadar atandıkları kadrolarda
kaldıkları sürece herhangi bir kesintiye tâbi olmaksızın tazminat olarak ödenir.
Tüzel kişiliği kaldırılan belediyelerde 657
sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam
edilen sözleşmeli personelin pozisyonları, (...)
*
(İptal ibare:
Anayasa Mah.nin 24/01/2007 tarihli ve E. 2005/95, K. 2007/5 sayılı Kararı ile.)
*1*
,
başka bir işleme
gerek kalmaksızın devredildikleri belediye veya il özel idaresi adına vize
edilmiş sayılır.
İKİNCİ BÖLÜM : BELEDİYE ZABITASI, İTFAİYE
VE ACİL DURUM PLÂNLAMASI
ZABITANIN GÖREV VE YETKİLERİ
Madde 51 - Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin
sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve
belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla
bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları
uygular.
Görevini yaparken zabıtaya karşı gelenler,
kolluk kuvvetlerine karşı gelenler gibi cezalandırılır.
Belediye zabıta teşkilâtının çalışma usûl ve
esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları
gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten
çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler
ile zabıta teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri
Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu
yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.
Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak
yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın,
hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye
zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti
olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye
meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.
İTFAİYE
Madde 52 - İtfaiye teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, çalışanların görev
ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları
meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve
savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile itfaiye teşkilâtında hizmet
gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığı tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye bu yönetmeliğe aykırı olmamak
üzere ek düzenlemeler yapabilir.
İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak
yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın,
hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye
itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe
kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile
tespit edilen maktu tutar ödenir.
ACİL DURUM PLÂNLAMASI
Madde 53 - Belediye; yangın, sanayi kazaları, deprem ve diğer doğal
afetlerden korunmak veya bunların zararlarını azaltmak amacıyla beldenin
özelliklerini de dikkate alarak gerekli afet ve acil durum plânlarını yapar,
ekip ve donanımı hazırlar.
Acil durum plânlarının hazırlanmasında varsa
il ölçeğindeki diğer acil durum plânlarıyla da koordinasyon sağlanır ve ilgili
bakanlık, kamu kuruluşları, meslek teşekkülleriyle üniversitelerin ve diğer
mahallî idarelerin görüşleri alınır.
Plânlar doğrultusunda halkın eğitimi için
gerekli önlemler alınarak ikinci fıkrada sayılan idareler, kurumlar ve
örgütlerle ortak programlar yapılabilir.
Belediye, belediye sınırları dışında yangın
ve doğal afetler meydana gelmesi durumunda, bu bölgelere gerekli yardım ve
destek sağlayabilir.
DÖRDÜNCÜ KISIM : BELEDİYELERİN DENETİMİ
DENETİMİN AMACI
Madde 54 - Belediyelerin denetimi; faaliyet ve işlemlerde hataların
önlenmesine yardımcı olmak, çalışanların ve belediye teşkilâtının gelişmesine,
yönetim ve kontrol sistemlerinin geçerli, güvenilir ve tutarlı duruma gelmesine
rehberlik etmek amacıyla; hizmetlerin süreç ve sonuçlarını mevzuata, önceden
belirlenmiş amaç ve hedeflere, performans ölçütlerine ve kalite standartlarına
göre tarafsız olarak analiz etmek, karşılaştırmak ve ölçmek; kanıtlara dayalı
olarak değerlendirmek, elde edilen sonuçları rapor hâline getirerek ilgililere
duyurmaktır.
DENETİMİN KAPSAMI VE TÜRLERİ
Madde 55 - Belediyelerde iç ve dış denetim yapılır. Denetim, iş ve
işlemlerin hukuka uygunluk, malî ve performans denetimini kapsar.
İç ve dış denetim 5018 sayılı Kamu Malî
Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümlerine göre yapılır.
Ayrıca, belediyenin malî işlemler dışında
kalan diğer idarî işlemleri, hukuka uygunluk ve idarenin bütünlüğü açısından
İçişleri Bakanlığı tarafından da denetlenir.
Belediyelere bağlı kuruluş ve işletmeler de
yukarıdaki esaslara göre denetlenir.
Denetime ilişkin sonuçlar kamuoyuna
açıklanır ve meclisin bilgisine sunulur.
FAALİYET RAPORU
Madde 56 - Belediye başkanı, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol
Kanununun 41 inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen biçimde; stratejik
plân ve performans programına göre yürütülen faaliyetleri, belirlenmiş
performans ölçütlerine göre hedef ve gerçekleşme durumu ile meydana gelen
sapmaların nedenlerini ve belediye borçlarının durumunu açıklayan faaliyet
raporunu hazırlar. Faaliyet raporunda, bağlı kuruluş ve işletmeler ile belediye
ortaklıklarına ilişkin söz konusu bilgi ve değerlendirmelere de yer verilir.
Faaliyet raporu nisan ayı toplantısında
belediye başkanı tarafından meclise sunulur. Raporun bir örneği İçişleri
Bakanlığına gönderilir ve kamuoyuna da açıklanır.
HİZMETLERDE AKSAMA
Madde 57 - Belediye hizmetlerinin ciddi bir biçimde aksatıldığının ve bu
durumun halkın sağlık, huzur ve esenliğini hayati derecede olumsuz etkilediğinin
İçişleri Bakanlığının talebi üzerine yetkili sulh hukuk hâkimi tarafından
belirlenmesi durumunda İçişleri Bakanı, hizmetlerde meydana gelecek aksamanın
giderilmesini, hizmetin özelliğine göre makul bir süre vererek belediye
başkanından ister.
Aksama giderilemezse, söz konusu hizmetin
yerine getirilmesini o ilin valisinden ister. Bu durumda vali, aksaklığı
öncelikle belediyenin araç, gereç, personel ve diğer kaynaklarıyla giderir.
Mümkün olmadığı takdirde diğer kamu kurum ve kuruluşlarının imkânlarını da
kullanabilir. Ortaya çıkacak maliyet vali tarafından İller Bankasına bildirilir
ve İller Bankasınca o belediyenin müteakip ay genel bütçe vergi gelirleri
tahsilâtı toplamı üzerinden belediyeye ayrılan paydan valilik emrine gönderilir.
İçişleri Bakanlığının talebi üzerine sulh
hukuk hâkimi tarafından alınan karara karşı ilgili belediyece asliye hukuk
mahkemesine itiraz edilebilir.
DENETİMLE İLGİLİ DİĞER HÜKÜMLER
Madde 58 - Denetimin yapılması ve faaliyet raporunun hazırlanması hususunda
bu Kanunda hüküm bulunmayan durumlarda 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol
Kanunu ile diğer kanunların ilgili hükümleri uygulanır.
BEŞİNCİ KISIM : MALÎ HÜKÜMLER
BİRİNCİ BÖLÜM : BELEDİYENİN GELİR VE
GİDERLERİ
BELEDİYENİN GELİRLERİ
Madde 59 - Belediyenin gelirleri şunlardır:
a) Kanunlarla gösterilen belediye vergi,
resim, harç ve katılma payları.
b) Genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan
pay.
c) Genel ve özel bütçeli idarelerden
yapılacak ödemeler.
d) Taşınır ve taşınmaz malların kira, satış
ve başka suretle değerlendirilmesinden elde edilecek gelirler.
e) Belediye meclisi tarafından belirlenecek
tarifelere göre tahsil edilecek hizmet karşılığı ücretler.
f) Faiz ve ceza gelirleri.
g) Bağışlar.
h) Her türlü girişim, iştirak ve faaliyetler
karşılığı sağlanacak gelirler.
i) Diğer gelirler.
Büyükşehir belediyelerinde büyükşehir
sınırları ve mücavir alanları içinde belediyelerince tahsil edilen emlak vergisi
tutarının tamamı ilgili ilçe ve ilk kademe belediyeleri tarafından alınır.
Bunlardan büyükşehir belediyesine veya özel idareye ayrıca pay kesilmez.
BELEDİYENİN GİDERLERİ
Madde 60 - Belediyenin giderleri şunlardır:
a) Belediye binaları, tesisleri ile araç ve
malzemelerinin temini, yapımı, bakımı ve onarımı için yapılan giderler.
b) Belediyenin personeline ve seçilmiş
organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar,
hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer giderler.
c) Her türlü alt yapı, yapım, onarım ve
bakım giderleri.
d) Vergi, resim, harç, katılma payı, hizmet
karşılığı alınacak ücretler ve diğer gelirlerin takip ve tahsili için yapılacak
giderler.
e) Belediye zabıta ve itfaiye hizmetleri ile
diğer görev ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılacak giderler.
f) Belediyenin kuruluşuna katıldığı şirket,
kuruluş ve katıldığı birliklerle ilgili ortaklık payı ve üyelik aidatı
giderleri.
g) Mezarlıkların tesisi, korunması ve
bakımına ilişkin giderler.
h) Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler
ile sigorta giderleri.
i) Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve
kimsesizler ile özürlülere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar.
j) Dava takip ve icra giderleri.
k) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım
giderleri.
l) Avukatlık, danışmanlık ve denetim
hizmetleri karşılığı yapılacak ödemeler.
m) Yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim
ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje
giderleri.
n) Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel
etkinlikler için yapılan giderler.
o) Belediye hizmetleriyle ilgili olarak
yapılan kamuoyu yoklaması ve araştırması giderleri.
p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin
yürütülmesi için yapılan diğer giderler.
r) Şartlı bağışlarla ilgili yapılacak
harcamalar.
s) İmar düzenleme giderleri.
t) Her türlü proje giderleri.
İKİNCİ BÖLÜM : BELEDİYE BÜTÇESİ
BELEDİYE BÜTÇESİ
Madde 61 - Belediyenin stratejik plânına ve performans programına uygun
olarak hazırlanan bütçe, belediyenin malî yıl ve izleyen iki yıl içindeki gelir
ve gider tahminlerini gösterir, gelirlerin toplanmasına ve harcamaların
yapılmasına izin verir.
Bütçeye ayrıntılı harcama programları ile
finansman programları eklenir.
Bütçe yılı Devlet malî yılı ile aynıdır.
Bütçe dışı harcama yapılamaz.
Belediye başkanı ve harcama yetkisi verilen
diğer görevliler, bütçe ödeneklerinin verimli, tutumlu ve yerinde harcanmasından
sorumludur.
BÜTÇENİN HAZIRLANMASI VE KABULÜ
Madde 62 - Belediye başkanı tarafından hazırlanan bütçe tasarısı eylül
ayının birinci gününden önce encümene sunulur ve İçişleri Bakanlığına
gönderilir. İçişleri Bakanlığı belediye bütçe tahminlerini konsolide eder ve
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca merkezi yönetim bütçe
tasarısına eklenmek üzere eylül ayı sonuna kadar Maliye Bakanlığına bildirir.
Encümen, bütçeyi inceleyerek görüşüyle birlikte kasım ayının birinci gününden
önce belediye meclisine sunar.
Meclis bütçe tasarısını yılbaşından önce,
aynen veya değiştirerek kabul eder. Ancak, meclis bütçe denkliğini bozacak
biçimde gider artırıcı ve gelir azaltıcı değişiklikler yapamaz. Kabul edilen
bütçe, malî yılbaşından itibaren yürürlüğe girer.
HARCAMA YETKİLİSİ
Madde 63 - Belediye bütçesiyle ödenek tahsis edilen her bir harcama
biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.
KESİN HESAP
Madde 64 - Her yıl bütçesinin kesinhesabı, belediye başkanı tarafından hesap
döneminin bitiminden sonra nisan ayı içinde encümene sunulur. Kesinhesap,
belediye meclisinin mayıs ayı toplantısında görüşülerek karara bağlanır.
Kesinhesabın görüşülmesi ve kesinleşmesinde,
bütçeye ilişkin hükümler uygulanır.
BÜTÇE SİSTEMİ
Madde 65 - Belediye bütçesi ile muhasebe işlemlerine ilişkin esas ve usûller
Maliye Bakanlığının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
GEÇMİŞ YIL BÜTÇESİNİN DEVAMI
Madde 66 - Herhangi bir nedenle yeni yıl bütçesi kesinleşmemiş ise yeni
bütçenin kesinleşmesine kadar geçen yıl bütçesi uygulanır.
Bütçenin kabulüne kadar yapılan işlemler
yeni yıl bütçesine göre yapılmış sayılır.
GELECEK YILLARA YAYGIN HİZMET
YÜKLENMELERİ
Madde 67 - Belediyede belediye meclisinin, belediyeye bağlı kuruluşlarda
yetkili organın kararı ile park, bahçe, sera, refüj, kaldırım ve havuz bakımı ve
tamiri; araç kiralama, kontrollük, temizlik, güvenlik ve yemek hizmetleri;
makine-teçhizat bakım ve onarım işleri; bilgisayar sistem ve santralleri ile
elektronik bilgi erişim hizmetleri; sağlıkla ilgili destek hizmetleri; fuar,
panayır ve sergi hizmetleri; baraj, arıtma ve katı atık tesislerine ilişkin
hizmetler; kanal bakım ve temizleme, alt yapı ve asfalt yapım ve onarımı, trafik
sinyalizasyon ve aydınlatma bakımı, sayaç okuma ve sayaç sökme-takma işleri ile
ilgili hizmetler; toplu ulaşım ve taşıma hizmetleri; sosyal tesislerin
işletilmesi ile ilgili işler, süresi ilk mahallî idareler genel seçimlerini
izleyen altıncı ayın sonunu geçmemek üzere ihale yoluyla üçüncü şahıslara
gördürülebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : BORÇLANMA VE İKTİSADÎ
GİRİŞİMLER
BORÇLANMA
Madde 68 - Belediye, görev ve hizmetlerinin gerektirdiği giderleri
karşılamak amacıyla aşağıda belirtilen usûl ve esaslara göre borçlanma yapabilir
ve tahvil ihraç edebilir:
a) Dış borçlanma, 4749 sayılı Kamu
Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümleri
çerçevesinde sadece belediyenin yatırım programında yer alan projelerinin
finansmanı amacıyla yapılabilir.
b) İller Bankasından yatırım kredisi ve
nakit kredi kullanan belediye, ödeme plânını bu bankaya sunmak zorundadır. İller
Bankası hazırlanan geri ödeme plânını yeterli görmediği belediyenin kredi
isteklerini reddeder.
c) Tahvil ihracı, yatırım programında yer
alan projelerin finansmanı için ilgili mevzuat hükümleri uyarınca yapılır.
d) Belediye ve bağlı kuruluşları ile
bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin,
faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri
toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme
oranıyla artırılan miktarını aşamaz. Bu miktar büyükşehir belediyeleri için bir
buçuk kat olarak uygulanır.
e) Belediye ve bağlı kuruluşları ile
bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketler, en
son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre
belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarının yılı içinde toplam
yüzde onunu geçmeyen iç borçlanmayı belediye meclisinin kararı; yüzde onunu
geçen iç borçlanma için ise meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ve
İçişleri Bakanlığının onayı ile yapabilir.
f) Belediyelerin ileri teknoloji ve büyük
tutarda maddî kaynak gerektiren alt yapı yatırımlarında Devlet Plânlama
Teşkilatı Müsteşarlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca kabul edilen
projeleri için yapılacak borçlanmalar (d) bendindeki miktarın hesaplanmasında
dikkate alınmaz. Dış kaynak gerektiren projelerde Hazine Müsteşarlığının görüşü
alınır.
Yukarıda belirtilen usûl ve esaslara aykırı
olarak borçlanan belediye yetkilileri hakkında, fiilleri daha ağır bir cezayı
gerektirmeyen durumlarda 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun görevi kötüye
kullanmaya ilişkin hükümleri uygulanır.
Belediye, varlık ve yükümlülüklerinin
ayrıntılı bir şekilde yer aldığı malî tablolarını üçer aylık dönemler hâlinde
İçişleri Bakanlığına, Maliye Bakanlığına, Devlet Plânlama Teşkilatı
Müsteşarlığına ve Hazine Müsteşarlığına gönderir.
ARSA VE KONUT ÜRETİMİ
Madde 69 - Belediye; düzenli kentleşmeyi sağlamak, beldenin konut, sanayi ve
ticaret alanı ihtiyacını karşılamak amacıyla belediye ve mücavir alan sınırları
içinde, özel kanunlarına göre korunması gerekli yerler ile tarım arazileri hariç
imarlı ve alt yapılı arsalar üretmek; konut, toplu konut yapmak, satmak,
kiralamak ve bu amaçlarla arazi satın almak, kamulaştırma yapmak, bu arsaları
trampa etmek, bu konuda ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşları ve bankalarla iş
birliği yapmak ve gerektiğinde onlarla ortak projeler gerçekleştirmek yetkisine
sahiptir.
Belediye, bu amaçla bütçesinden gerekli
parayı ayırmak suretiyle işletme tesis edebilir.
Arsalar hariç üretilen konut ve işyerlerinin
satışı 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tâbi değildir. O belediye ve
mücavir alan sınırları içinde kendisine, eşine veya onsekiz yaşından küçük
çocuklarına ait konutu olmayan dar gelirli kişiler ile afete maruz kalanlara,
sanayi bölgelerinden nakledileceklere ve üyelerinin tamamı bu durumda olan
kooperatiflere, bedeli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre
oluşturulan takdir komisyonu tarafından belirlenecek tutardan aşağı olmamak
üzere arsa tahsisi yapılabilir. Durumları 775 sayılı Gecekondu Kanununun 25 inci
maddesine uyan kimselere de bu maddeye göre arsa ve konut sağlanabilir. Bu
fıkranın uygulama esasları, İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskân
Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanacak çerçeve yönetmeliğe uygun olarak
belediye meclisleri tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
