Genel Hükümler, Tanımlar, Binaların Kullanım Sınıfları
ve Bina Tehlike Sınıflandırması
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç
Madde 1-
Bu Yönergenin amacı; Koruma Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından
kullanılan her türlü yapı, bina, tesis ve işletmelerin,
tasarımı, yapımı, işletimi, bakımı ve kullanımı aşamalarında,
herhangi bir şekilde çıkan yangının, can ve mal kaybını en aza
indirerek söndürülmesini sağlayacak yangın öncesinde ve
sırasında alınacak tedbirler ile organizasyon, eğitim ve
denetimi sağlamaktır.
Kapsam
Madde 2-
Bu Yönerge ; Koruma Kontrol Genel Müdürlüğüne ait olan
her türlü yapı, bina, tesis ile açık ve kapalı alan
işletmelerinde alınacak yangın önleme ve söndürme tedbirlerini,
yangının ısı, duman, zehirleyici gaz, boğucu gaz ve panik
nedeniyle oluşan can güvenliğine yönelik tehlikeleri en aza
indirmek için gerekli olan tasarım, yapım, kullanım, bakım ve
işletim esaslarını kapsar.
Dayanak:
Madde 3-
Bu Yönerge: 26 Temmuz 2002 tarih ve 24827 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 2002/4390 Sayılı Binaların Yangından
Korunması Hakkında Yönetmeliğin 137.maddesi gereğince
hazırlanmıştır.
Uygulama:
Madde 4-
Bu Yönerge;Yönetmeliğin yürürlük tarihinden sonra yapılacak yeni
yapılar ile kullanım amacı değişen esaslı onarım ve tadilat
yapılacak mevcut yapılarda ve bu Yönergede belirtilen diğer
yapı, bina, tesis ve işletmelerde uygulanır. Yönetmelik yürürlük
tarihinden önce yapı ruhsatı alınıp yapımı devam eden binalar da
mevcut yapı sayılır.
Bu Yönergede
tanımlanmamış açıklık gereken hususlarda, Türk Standartları
Enstitüsü (TSE) ve Avrupa Normları (EN) standartları esas
alınır.
Görev,
Yetki ve Sorumluluk:
Madde 5-
Genel Müdürlüğümüzün yeni yapı üretiminde veya mevcut binalarda
proje değişikliği gerektiren esaslı onarım ve tadilat
projelerinde, binanın özelliklerine göre Yönetmelikte öngörülen
hususlara ait şartlar göz önüne alınır.
Genel
Müdürlüğümüzce yaptırılan binalarda ;projeler, diğer yasal
düzenlemeler yanında, yangın güvenliği açısından bu Yönergede
öngörülen şartlara uyulması zorunludur.
Bu Yönergenin
hükümlerinin uygulanmasında Genel Müdürlük / Bağlı / İlgili
Kuruluşlarda İdari ve Mali İşler Birim Amirleri sorumludur.
Binaların Yangın
Söndürme, Algılama ve Taliye Projeleri, Tesisat Projelerinden
ayrı olarak hazırlanır.
Yeni yapılacak ve
mevcut binalardaki yenilemelerde yer alan ilgili Daire Amirleri,
Tasarım Ekibi , Mimar ve Mühendisler, Yapı Denetim Kuruluşları,
Müteahhitler, İmalatçılar ve Danışmanlar Bu Yönerge hükümlerine
uyulmaması nedeniyle oluşan yangın hasarlarından kusurları
oranında sorumlu tutulurlar.
Yangın Güvenlik
Sistemlerinin Proje Onay Hizmetlerinde hiçbir Kuruluşa hiçbir
şekilde bize, harç ve benzeri ücret ödenmez.
GENEL
SORUMLULUKLAR VE YASAKLAR:
Madde 6-
Bu Yönergenin uygulanmasında genel sorumluluk ve yasaklar
aşağıda belirtilmiştir.
a) Yangını Haber
Verme: Genel Müdürlüğümüzce kullanılmakta olan hizmet binaları
ve tesislerinin her hangi bir yerinde kontrol dışı ateş
yandığını veya dumanını gören personel bunu, doğru tarif ederek
ve meşgul etmeden itfaiyeye haber vermesi zorunludur.
b) Söndürme
Malzemelerine Müdahale : Genel Müdürlüğümüze ait bina, açık
arazi ve tesislerinde, bulunan sabit ve seyyar yangın söndürme
tesisat ve cihazlarını karıştırmak, bozmak, kırmak veya
kullanılmayacak hale getirmek yasaktır.
c)Bina Önünü Açık
Bulundurma : Yangına müdahaleyi kolaylaştırmak bakımından,
kullanılmakta olan hizmet binalarının ve tesislerin ana girişi
ve civarında, itfaiye araçlarının rahatlıkla yanaşmasını temine
yönelik “park yasağı” konulur ve bu husus trafik levha ve
işaretleriyle gösterilir.
d) İhbar Telefonu
: Genel Müdürlüğümüz binalarının güvenlik ve kontrol
sistemlerinin bulunduğu yerlere, kırmızı zemin üzerine fosforlu
sarı veya beyaz renkte "YANGIN 110" yazılması zorunludur.
e)Bina Sorumlusu :
Bu Yönergenin bu maddelerinde yer alan Yangın Güvenliği ilgili
İtfaiyeye yardım ve yasaklarla ilgili hususların uygulanması ,
binadaki en büyük Amiri veya görevlendireceği personeldir
f)Yangın Söndürücü
Cihaz ve Tesisler : Binalarındaki sabit veya seyyar yangın
söndürme cihaz ve tesisatını bozmak, kırmak, karıştırmak,
sökmek, içine kağıt paçavra gibi yabancı maddeler koymak veya
bunları kullanılmayacak hale getirmek veya bozuk bir halde
tutmak, her ne suretle olursa olsun yangın musluklarının önünü
kapatmak, itfaiyenin geçişini güçleştirecek şekilde araç park
etmek, bina önüne ip çekmek, tente astırmak, sergi kurdurmak ve
benzeri hareketler yapmak yasaktır. Yangın söndürücü tesis ve
malzeme, amacı dışında kullanılamaz.
g) İtfaiye
Amirinin Talimatlarına Uyma Zorunluluğu: Gerek bina itfaiye
görevlilerinin, gerekse olaya müdahale eden itfaiye ekiplerinin
görev yaptıkları sırada, yetkili itfaiye amirinin can ve mal
güvenliğini korumaya yönelik vereceği karar ve talimatlar, diğer
personel ve bina sorumlularınca aynen yerine getirilir.
h) İtfaiye Emrine
Girmek: Binalarda yangın çıkması halinde olaya müdahale eden
bina sorumluları, mahalli itfaiye teşkilatı amirinin olay yerine
gelmesinden itibaren onun emrine girerler ve kendisine her
konuda yardım etmek zorundadırlar.
i) İtfaiye ile
İşbirliği: Genel Müdürlük personeli, gönüllü ekipler ve olay
yerinde bulunan herkes, itfaiye ekiplerinin görevlerini yerine
getirmesine yardımcı olurlar ve çalışmasını güçleştirici
davranışlarda bulunamazlar.
İKİNCİ BÖLÜM
Tanımlar
Madde 7-
Bu Yönergede geçen bazı kavramlar aşağıda
tanımlanmıştır.
Acil
Durum: Afet olarak değerlendirilen olaylar ve
dikkatsizlik, tedbirsizlik, ihmal, kasıt ve çeşitli amaçlarla
meydana getirilen olayların tümünün yol açtığı hallerdir.
Acil
Durum Ekibi:Yangın, deprem ve benzeri afetlerde
binada bulunanların tahliyesini sağlayan, olaya ilk müdahaleyi
yapan, arama-kurtarma ve söndürme olaylarına katılan ekiptir.
Acil
Durum Planları: Acil durum gerektiren olaylarda
yapılacak, müdahale, koruma, arama-kurtarma ve ilkyardım
konularının nasıl ve kimler tarafından yapılacağını gösteren ve
acil durum öncesinde hazırlanması gereken planlardır.
Açık
Arazi İşletmesi: Doğa şartlarına açık olan ve
otopark, tank sahaları, hurda sahaları, kimyasal madde, kereste
deposu, piknik alanı, turistik tesis ve benzeri gibi çeşitli
amaçlarla kullanılan muhtelif büyüklükteki arazi işletmesidir.
Alevlenme Noktası: Isınan maddeden çıkan gazların
bir alevin geçici olarak yaklaştırılıp uzaklaştırılması
sonucunda yanmayı sürdürdüğü en düşük sıcaklıktır.
Alev
Yönlendirme Bacası: Bir yangında alevlerin
istenilen yöne çekilerek yangının genişlemesini önlemeye yönelik
bacalardır.
Apartman Binası: Bağımsız mutfak ve banyoları
bulunan, üç veya daha fazla mesken birimi içeren binadır.
Atriumlu Yapı: İki ya da daha çok sayıda katın
içine açıldığı, tepesi kapalı geniş ve yüksek yapıdır. Merdiven
yuvası, asansör kuyusu, yürüyen merdiven boşluğu, ya da su,
elektrik, havalandırma, iklimlendirme, haberleşme gibi tesisatın
içinde yer aldığı tesisat bacaları ve şaftlar atrium sayılmaz.
Basınçlandırma: Kaçış yollarındaki iç hava
basıncını yapının diğer mekanlarındaki basınca göre daha yüksek
tutarak duman sızıntısını önleme yöntemidir.
Bina
Yüksekliği: Binanın kot aldığı noktadan saçak
seviyesine kadar olan mesafe veya imar planı ve bu yönergede
öngörülen yüksekliktir.
Bodrum
Katı: Döşemesinin üst kotu, yapı dış duvarına
bitişik zeminin en üst kotuna göre 1.2 m’den daha aşağıda olan
kattır.
Duman
Haznesi: İçinde duman toplanması amacıyla tavanda
tasarlanan hacimdir. Duman Kontrolü: Yangın durumunda duman ve
sıcak gazların yapı içindeki hareketini ya da yayılımını
denetlemek için alınan önlemlerdir.
Duman
Perdesi:Yükselen dumanın yanal yayılımını
sınırlamak amacıyla tavanda sabit konumda, uzaktan kapatılabilen
ya da bir dedektör uyarısıyla kapanan yangına karşı dayanıklı
bölücü perdedir.
Duman
Tahliyesi: Dumanın yapının dışına kendiliğinden
çıkması ya da mekanik yolla zorlamalı olarak atılmasıdır.
Güvenlik Bölgesi:Binadan tahliye edilen şahısların
güvenle bekleyecekleri bölgedir.
İKİNCİ KISIM
Binalara İlişkin Genel Yangın Güvenliği Hükümleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Genel
Madde 17-
Bu bölümde açıklanan genel hükümler, aksi belirtilmedikçe,
özellik ve ayrıcalık gösteren binalar ve ahşap binalar için de
geçerlidir.
Binaya
Ulaşım Yolları
Madde 18-
İç ulaşım yolları, Genel Müdürlük Binalarına, ana yoldan erişimi
sağlayan yollardır. İç ulaşım yollarında olağan genişlik,en az 4
m. ve çıkmaz sokak durumunda en az 8 m genişlik
olacaktır.Dönemeçte, iç yarıçap en az 11 m, dış yarıçap en az 15
m. eğim en çok % 6, düşey kurp en az R=100 m yarıçaplı
olmalıdır. Serbest yükseklik en az 4 m ve taşıma yükü en az 15
ton (10 tonluk arka dingil yükü düşünülecektir) alınacaktır.
Eğer iç ulaşım
yolundan binaya erişim için gerekli açılı mesafe, o bölgeye
hizmet verecek itfaiyenin elindeki araçların erişim
olanaklarından daha uzaksa, itfaiye aracının binaya yanaşmasına
engel olabilecek çevre veya bahçe duvarları, itfaiye aracı
tarafından kolaylıkla yıkılabilir biçimde zayıf olarak
yapılacaktır. Bu şekilde zayıf olarak yapılan duvar bölümü en az
8 metre eninde olacak, kırmızı çapraz işaretle görünür kılınacak
ve önüne araç park edilmeyecektir.
İKİNCİ BÖLÜM
Bina Taşıyıcı Sistemi Stabilitesi
Madde 19-
Bina taşıyıcı sistem ve elemanlarının, gerek bir bütün olarak,
gerekse her bir elemanıyla, bir yangında insanların tahliyesi ya
da söndürme süresinde korunmaları için yeterli bir zaman boyunca
stabil kalmalarını sağlayacak şekilde hesaplanarak
boyutlandırılmaları zorunludur. Söz konusu hesaplar, istenilen
yangına dayanıklı ya da yangın kesici süreyi sağlayacak şekilde
yapılırlar. Özel yapılarda ek hesaplar istenir. Yangın süresinde
sıcaklık artışının zamana bağlı gelişiminde TS 1263'te verilen
bağıntılar kullanılacaktır.
Yangın güvenliği
açısından en az yangın önleyici F30-B2 sınıfını sağlamayan yapı
elemanlarının binaların taşıyıcı kısımlarında kullanılmasına,
çelik endüstri yapılarındaki özel haller dışında, müsaade
edilmez.
Çevreye yangın
yayma tehlikesi olmayan ve yangın sırasında içindeki yanıcı
maddeler çelik elemanlarında 540 0C üzerinde bir sıcaklık
artışına sebep olmayacak bütün çelik yapılar, çelikte yangına
karşı herhangi bir önlem alınmaksızın yangına karşı dayanıklı
kabul edilir. Bunun dışında kalan çelik yapılarda, çeliğin
sıcaktan uygun şekilde yalıtılması gerekir. Yalıtım, yangına
dayanıklı püskürtme sıva ile sıvama, yangına dayanıklı boya ile
boyama, yangına dayanıklı malzemeler ile çevreyi sarma, kutuya
alma ve kütlesel yalıtım şeklinde yapılabilir.
Betonarme ve ön
gerilmeli betondan mamul taşıyıcı sistem elemanlarında TS 4065
standardına uyulur. Çok katlı ve özellikle yatay yangın bölmeli
binalarda, sistem bir bütün olarak incelenir, eleman
genleşmelerinin kısıtlandığı durumlarda doğan ek zorlamalar göz
önünde tutulur. Betonarme veya betonarme-çelik kompozit
elemanların yangına karşı 2 saat dayanıklı olabilmesi için,
içindeki çelik profil veya donatının en dışta kalan kısımlarının
(pas payı) en az 4 cm kalınlığında beton ile kaplanmış olması
gerekmektedir.
Ahşap elemanların
yangın mukavemet hesapları yanma hızına dayandırılır. Yanma hızı
0.6 ila 0.8 mm/dak kabul edilip; ahşap elemanın bu şekilde
azalan en kesitiyle ve güvenlik katsayısı 1.00'e eşit alınarak,
üzerine gelen gerçek yükü taşıyabildiği süre yangın mukavemet
süresi kabul edilir.
En az 19 cm.
kalınlığında kâgir taşıyıcı duvar, kemer, tonoz ve kubbelerin
diğer standart ve yönetmeliklere uygun inşa edilmişlerse, 4
saatten kısa süreli yangınlar için ayrı bir kontrolü gerekmez.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bölmeler, Cepheler ve Çatılar
Yangın
Bölmeleri
Madde 20-
Binalarda gerekli durumlarda düşey ve yatay yangın bölmeleri ile
donatılmalıdır. Yalnız can kaybının düşünülmesi durumunda, tek
veya ikinci çıkışa sahip, tek katlı büro binalarında ve
depolarda yangın bölmeleri yapılmayabilir.
Sprinkler sistemi
ve duman tahliye sistemi yoksa yukarıda sayılanların dışındaki
binalarda ve endüstriyel tesislerde kat alanı 2000 m²’yi,
hastaneler, kreşler, gibi can güvenliği açısından önem arz eden
binalarda kat alanı 1250 m²’yi aşmayacak yangın kompartımanları
teşkil edilecektir.
Düşey İç
Bölmeler ve Yangın Duvarları:
Madde 21-
Düşey iç bölmeler ve bitişik nizam yapıların yangın duvarları,
yangına en az 90 dakika dayanıklı olarak projelenmelidir. Bölme
aralıkları 60 metreyi aşmamalıdır. Bu bölme ve duvarların cephe
ve çatılarda göstermeleri gereken özellikler ilgili maddelerde
belirtilmiştir.
Bölmelerde delik
ve boşluk bulunmayacaktır. Bölmelerde kapı ve sabit ışık
penceresi gibi boşluklardan kaçınmak mümkün değilse, bunlar da
en az bölme yangın mukavemetinin yarı süresi kadar yangına
dayanıklı ve yangın kesici olacaktır. Kapıların otomatik bir
teçhizatla kendiliğinden kapanması ve duman sızdırmaz özellikte
olması zorunludur. Bu tür yarı mukavemetli boşlukların çevresi
her türlü yanıcı maddeden arındırılmış olacaktır. Su, elektrik,
ısıtma, havalandırma ve benzeri tesisatın yangın bölmesinden
geçmesi durumunda, bölmede yangın dayanımını azaltmayacak ve
denenmiş uygun detaylar kullanılacaktır.
Yangın
duvarlarında kullanılabilecek yapı malzemelerinin yanıcılık
sınıfları ve yangında gözlenen davranışları Ek-1' de, normal
bina duvarlarında aranan yangın dayanım şartları Ek-4' de toplu
olarak verilmiştir. En çok iki katlı konutlar, taşıyıcı
duvarlar, ayak ve kolonlar ise en az F30-B2 sınıfında olmalıdır.
Topluma açık
binalar ile yüksek yapılarda yangın anında otomatik kapanan veya
yapının kullanım saatleri dışında kapatılan sürme bölmeler veya
koridor damperleri kullanılabilir.
Yapı
malzemelerinin yanıcılık sınıfları ve yangında gözlenen
davranışları Ek-1’ de gösterilmiştir.
Yapı yüksekliği 2
katı aşmayan binalardaki taşıyıcı duvarlar, ayak ve kolonlar
için istenen en az F30-B2 sınıfına, yüksek bina sınıfına
girmeyen, 2 kattan yüksek binaların taşıyıcı olmayan
duvarlarında da müsaade edilir. Normal bina duvarlarında aranan
yangın dayanım şartları Ek-4' de toplu olarak gösterilmiştir.
Yatay
Bölmeler Ve Döşemeler:
Madde 22-
Yangın sınıfı F30-B2 olan müstakil en çok 2 katlı lojman olarak
kullanılan konutlar dışında, bütün döşemeler yangına en az 60
dakika dayanımlı ve yangın kesici nitelikte olacaktır. Her
durumda bodrum tavanı yangına en az 90 dakika dayanımlı
olacaktır.
Yangına en az 120
dakika mukavemet gösteren ve alevlerin geçebileceği boşlukları
bulunmayan her döşeme bir yatay yangın bölmesi olarak
kullanılabilir.
Ayrık nizamda
lojman olarak kullanılan müstakil konutlar dışında B2 ve B3
sınıfı malzemelerden asma tavanların kullanılması yasaktır.
Bina döşemelerinde
aranan yangın dayanım şartları Ek-4' de gösterilmiştir.
Cepheler:
Madde 23-
Cepheler, düşey dış yangın bölmeleri niteliğindedir.
Cephe dış kaplamasının yanmaz malzemeden olması esastır. Cephe
elemanları ile alevlerin geçebileceği boşlukları bulunmayan
döşemelerin kesiştiği yerler, alevlerin komşu katlara atlamasını
engelleyecek şekilde yalıtılmalıdır.
Kapı, pencere ve
benzeri cephe boşlukları arasında, aynı bir iç hacme ait
değillerse en az 100 cm yatay dolu yüzey bulunmalıdır. Bu dolu
yüzeylerin, bir düşey yangın bölmesi veya duvarı olması
durumunda, bina dışına en az 40 cm taşan düşey yanmaz
nervürlerle pekiştirilmesi tercih edilmelidir. Konut olarak
kullanılan yapılar bu uygulamanın dışındadır.
Yangına en az 30
dakika dayanıklı özel pencereler kullanılmadığı takdirde,
cephede en az 50 cm çıkıntılı yatay alev itici nervürler
düzenlenecektir .
Çatılar:
Madde 24-
Çatıların oturdukları döşemeler yatay yangın bölmesi niteliğinde
bulunmalıdır. Bitişik nizam yapılarda, çatılarda çatı örtüsü
(üst izolasyon) olarak B2 ve B3 sınıfı malzemeler kullanılması
yasaktır.
Düşey yangın
bölmeleri ve yangın duvarları boyut ve nitelikleri ile çatı
düzlemini en az 60 cm aşacak şekilde yapılacaktır. Çatılarda
kullanılacak malzemelere ait özelikler Ek-4' de gösterilmiştir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Binalarda Kullanılacak Yapı Malzemeleri
Koruma
Kontrol Genel Müdürlüğü Binalarında Kullanılacak Yapı
Malzemeleri:
Madde 25-
Yangın güvenliği açısından kolay alevlenen B3 sınıfı yapı
malzemelerinin inşaatta kullanılmalarına müsaade edilmez. Bunlar
ancak bir kompozit içinde veya özel önlemler alınması yolu ile
normal alevlenen B2 sınıfına dönüştürüldükten sonra
kullanılabilirler.
İki kattan daha
yüksek binalardaki taşıyıcı duvar, ayak ve kolonlar ise en az
F90-A sınıfında olarak inşa edilirler. Duvarlarda iç kaplamalar
ve ısı yalıtımları en az normal alevlenen B2, yüksek binalarda
ise en az zor alevlenen B1; dış kaplamalar 2 kata kadar olan
binalarda en az B2, daha yüksek binalarda ise yanmaz A1 sınıfı
malzemeden yapılır.
Döşeme üzerinde
kolay alevlenen B3 sınıfı malzemeden ısı yalıtımı yapılmasına,
üzeri en az 2 cm kalınlığında şap tabakası ile örtülmek şartı
ile müsaade edilir. Döşeme kaplamaları da en az B2, ve yüksek
binalarda ise en az yanmaz A1 sınıfı malzemeden yapılır.
Normal bina
duvarları, döşemeleri, çatıları, merdiven kuleleri, koridorları
ve yapı malzemeleri için aranacak yangın dayanım şartları Ek 2 -
6' da gösterilmiştir.
Toplantı salonları
ve garajlar gibi özel binalardaki yapı malzeme ve elemanlarında
aranacak yangın dayanım şartları Ek 7–10' da gösterilmiştir.
Uçucu yanar
parçalara ve ısı radyasyonuna dayanıklı olduğu herhangi bir
gerçeklemeye lüzum olmadan ve çatı eğimine bağlı olmadan kabul
edilebilen çatı elemanları şunlardır. Doğal veya yapay
taşlardan, beton plaklardan, asbestli çimento plaklardan
yapılmış çatı örtüleri ve çatı tecritleri, çelikten veya diğer
metallerden yapılmış ve en az B1 sınıfı malzemelerden yalıtım ve
örtü tabakaları içermeyen çatılar.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Kaçış Yolları, Kaçış Merdivenleri ve Özel Durumlar
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Genel
Madde 26-
Bu kısım, kullanıcılar için sağlanacak güvenlikli kaçış
yollarının tasarım, yapım, korunum ve bakım gereklerini
belirler.
Her yapı, yangın
ya da diğer acil durumlarda kullanıcıların hızla kaçışlarını
sağlayacak yeterli acil durum çıkışlarıyla donatılacaktır.
Çıkışlar ve diğer önlemler yangın ya da diğer acil durumlarda
can güvenliğinin yalnızca tek bir önleme dayandırılmayacağı
biçimde tasarlanacaktır. Tekil önlemlerin kişisel kusurlar,
mekanik arızalar ya da mevcut tehlike nedeniyle işlevini
yitirmesi ihtimaline karşı can güvenliği için önlemler
alınacaktır.
Her yapı, yangın
ya da diğer acil durumlarda yapıdan kaçış için kullanıcıların
ısı, duman ya da panikten doğan aşırı tehlikelerden koruyacak
biçimde yapılacak, donatılacak, bakım görecek ve işlevini
sürdürecektir.
Her yapı tüm
kullanıcılara elverişli kaçış olanakları sağlamak için yapının
kullanım sınıfına, kullanıcı yüküne, yangın korunum düzeyine,
yapısına ve yüksekliğine uygun tip, sayı, konum ve kapasitede
tehlike çıkışlarıyla donatılacaktır.
Her yapının içinde
yapının kullanımına girmesiyle her kesimden serbest ve engelsiz
erişilebilen tehlike çıkışlar sağlayacak şekilde düzenlenecek ve
bakım altında tutulacaktır. Herhangi bir yapının içinden serbest
kaçışları engellememek için çıkışlara veya kapılara kilit, sürgü
vb. bileşenler takılmayacaktır. Yetkili personeli sürekli görev
başında olan ve yangın ya da diğer acil durumlarda kullanıcıları
nakledecek yeterli olanakları bulunan yerlerde kilit
kullanılmasına izin verilecektir.
Her çıkış
açık-seçik görünecek, ayrıca çıkışa götüren yol, her tür
yapıdaki bedensel ve zihinsel açıdan sağlıklı her kullanıcının
herhangi bir noktadan kaçacağı doğrultuyu kolayca anlayacağı
biçimde açık-seçik görünür olacaktır. Çıkış niteliği taşımayan
herhangi bir kapı, ya da bir çıkışa götüren yol gerçek çıkışla
karıştırılmayacak şekilde düzenlenecek ya da işaretlenecektir.
Bir yangın durumunda kullanıcıların yanlışlıkla çıkmaz alanlara
girmemeleri, ve kullanılan odalardan, mekanlardan geçmek zorunda
kalmaksızın bir çıkışa ya da çıkışlara doğrudan erişmeleri
sağlanacaktır.
Bir yapıda yapay
aydınlatma gerekmesi durumunda çıkışla ilgili düzenlemeler
aydınlatma tasarımı içinde uygun ve güvenilir biçimde yer
alacaktır ve Beşinci Kısım Üçüncü Bölümde belirtilen esaslara
göre kaçış yolları aydınlatması ve yönlendirmesi yapılacaktır.
Bir yangın
durumunda yapının boyutlarına, kullanım amacına bağlı olarak
gereken yerlerde, kullanıcıları uyarmak, kaçışları başlatmak
üzere Beşinci Kısım Dördüncü Bölümdeki gereklere uygun bir
yangın uyarı sistemi kurulacaktır.
Her düşey kaçış
yolu ve yapının katları arasında düzenlenen diğer düşey
boşluklar, kaçışlar öncesi ve sırasında, ısı, duman ve diğer
yanma ürünlerinin bu boşluklardan yükselerek katlara yayılımını
önlemek için uygun bir biçimde kapatılacak ya da korunacaktır.
Bu Yönergeye uygunluk, yapıyı normal koşullarda kullananların
güvenliğiyle ilgili diğer sorumlulukların azaltılacağı ya da
uygulamadan kaldırılacağı biçimde yorumlanmayacaktır. Ayrıca
Yönerge hükümlerden hiçbiri yapının normal kullanım süreçlerinde
tehlike yaratabilecek herhangi bir duruma izin verileceği
biçimde yorumlanmayacaktır.
İKİNCİ BÖLÜM
Kaçış Yolları
Genel:
Madde 27-
Gerçek bir kaçış yolu, bir yapının herhangi bir noktasından yer
seviyesindeki caddeye kadar olan devamlı ve engellenmemiş kaçış
yolunun tamamıdır. Kaçış yolları kapsamına bir bütün olarak;
a) Oda ve diğer
bağımsız mekanlardan çıkışlar,
b) Her kattaki
koridor ve benzeri geçitler,
c) Kat çıkışları,
d) Zemin kata
ulaşan merdivenler,
e) Zemin katta
merdiven ağızlarından aynı katta yapı son çıkışına götüren
yollar,
f) Son çıkış,
dahildir.
Asansörler kaçış
yolu olarak kabul edilemez. Pencere ve parapet yüksekliği
döşemeden en çok 120 cm yukarıda ve bina dışındaki güvenlik
bölgesine açık, dış zeminden en çok 3 m yükseklikteki, en az cam
genişliği 90 cm ve yüksekliği 90 cm olan pencereler, zorunlu
hallerde aksi belirtilmemişse, kaçış yolu kabul edilebilirler.
Kaçış yollarının
belirlenmesinde yapının kullanım sınıfı, kullanıcı yükü, kat
alanı, çıkışa kadar alınacak yol ve çıkışların kapasitesi esas
alınacaktır. Her katta, o katın kullanıcı yüküne ve en uzun
kaçış uzaklığına göre çıkış olanakları sağlanacaktır.
Zemin kat
üzerindeki herhangi bir katta düzenlenen kaçış merdivenleri tüm
normal katlara aynı zamanda hizmet verebilir. Zemin altındaki
herhangi bir katta düzenlenen kaçış merdivenleri de tüm bodrum
katlara hizmet verebilir.
Değişik bölümleri
ya da katları, değişik tipte kullanımlar için tasarlanan ya da
içinde aynı zamanda değişik amaçlı kullanımların sürdürüldüğü
yapılarda, yapı bütününe ya da kat bütününe ilişkin gerekler en
sıkı kaçış gerekleri olan kullanım tipi esas alınarak saptanacak
ya da her bir yapı bölümüne ilişkin gerekler ayrı ayrı
belirlenecektir.
Tuvaletler,
soyunma odaları, depolar, personel kantinleri gibi mekanlar,
holler, koridorlar ve benzeri diğer mekanlara hizmet veren ancak
diğer mekanlarla aynı katta olduğu halde aynı zamanda
kullanılmayan mekanların döşeme alanları, yer aldıkları katın
kullanıcı yükü hesaplanmalarında dikkate alınmayabilir.
Çıkış
Kapasitesi ve Çıkış Sayısı:
Madde 28-
Kullanıcı yükü, gerekli kaçış ve panik hesaplarında
kullanılmak üzere brüt alana göre, konferans salonu, bekleme
salonları, gibi yerlerde 1.0 m2 /kişi,sosyal tesislerdeki ,dans
salonları, bar, oyun salonları ve benzeri yerlerin oturulan
kısımları için 1.0 m2/kişi, ayakta durulan kısımlarda 0.50
m2/kişi, büro binalarında, hastane yatak odalarında 10 m2/kişi,
otoparklarda 30 m2/kişi alınacaktır.
Çıkış genişliği
için, çıkış kapıları, kaçış merdivenleri, koridorlar ve diğer
kaçış yollarının kapasiteleri 50 cm’lik genişlik birim alınarak
hesaplanacaktır. Aksi belirtilmedikçe, birim genişlikten tahliye
süresi, kâgir yapılarda 3 dakika ve ahşap yapılarda 2 dakika
alınacak, 50 cm. genişlikten bir dakikada 40 kişi geçebileceği
kabul edilecektir.
Çıkış sayısı,
çıkış genişliğinin ikiye bölünmesi ile elde edilecek değere 1
eklenerek bulunacak ve 0.50 den büyük kesirlerde bir üst değer
esas alınacaktır. Örneğin 1000 m2'lik bir süper marketin
kullanıcı yükü 2000 kişi, çıkış genişliği 2000/(3x40)x0.5=8.34
m, çıkış sayısı 8.34/2+1= 5 dir.
Aksi
belirtilmedikçe, 50 kişinin aşıldığı her mekanda, sosyal
tesislerde bulunan,25 kişinin aşıldığı bar gibi eğlence
yerlerinde ve yüksek riskli mekanlarda, çıkışlara erişmek için
en az 2 kapı bulunacaktır. Kişi sayısı 500 kişiyi geçerse en az
3 çıkış olacaktır. Kapılar birbirinden olabildiğince uzakta
olacak ve iki kapı hiç bir noktadan 45 dereceden daha dar bir
açı ile görünmeyecektir.
Tablo 1: Çıkışlara
götüren en uzun kaçış uzaklıkları
Tek yönde en
çok uzaklık (m)
İki yönde en
çok uzaklık (m)
Kullanım
Sınıfı
Sprinkersiz
Sprinkersiz
Sprinkerli
Sprinkerli
Yüksek
Tehlike
10
20
20
35
Endüstriyel
15
25
30
60
Yurtlar,
Yatakhaneler
15
25
30
60
Mağazalar,Dükkanlar
15
25
45
60
Bürolar
15
30
45
75
Otoparklar
15
25
45
60
Okul ve
Eğitim Yapıları
15
25
45
60
Toplanma
Yerleri
15
25
45
60
Hastaneler
15
25
30
45
Oteller,
Pansiyonlar
15
20
30
45
Apartmanlar
15
30
30
60
Kaçış uzaklığı
kullanım sınıfına göre Tablo 1' de verilen değerlerden daha
büyük olamaz.
a) En az iki
çıkışlı tasarlanan bir katta, kullanılan bir mekan içindeki en
uzak noktadan en yakın çıkışa olan uzaklık, Tablo 1’de
belirlenen sınırları aşmayacaktır.
b) Odalar,
koridorlar ve benzeri alt bölümlere ayrılmış büyük alanlı bir
katta, direkt (kuş uçuşu) kaçış uzaklığı Tablo 1’de izin verilen
en çok kaçış uzaklığının 2/3’ünü aşmıyorsa kabul edilecektir.
c) Kaçış uzaklığı
ölçülecek en uzak nokta, mekan içinde mekanı çevreleyen
duvarlardan 40 cm önde alınacaktır.
d) Zorunlu
çıkışlar yerine sığınma alanı sağlanan yerlerde (hastane gibi)
kaçış uzaklığı, sığınma alanına götüren koridorun çıkış kapısına
kadar olan ölçüdür.
Kaçış Yolu
Genişliği :
Madde 29-
Hiçbir çıkış, kaçış merdiveni ya da diğer kaçış yolları
28. maddeye göre hesaplanan değerlerden daha dar genişlikte ve
toplam kullanıcı sayısı 50 kişiden fazla olan binalarda bir
kaçış yolunun genişliği iki birim genişlikten yani 100 cm' den
az olmayacaktır.
Kaçış
merdivenlerinin en çok genişliği 200 cm’ yi geçmeyecektir.
Genişliği 200 cm’ yi aşan merdivenler korkuluklarla 100 cm’ den
az olmayan ve 200 cm’den fazla olmayan parçalara ayrılacaktır.
Kaçış merdivenlerinin çıkış kapasitesi hesaplanırken, 200 cm’yi
geçen fazlalıklar hesaba katılmayacaktır.
İki çıkış gereken
mekanlarda her bir çıkış toplam kullanıcı yükünün en az yarısını
karşılayacak genişlikte olacaktır.
Genişlikler, temiz
genişlik olarak ölçülecektir.
a) Kaçış
merdivenlerinde; merdiven kolu duvarlarla çevrelenmiş ise temiz
genişlik her iki duvarın bitmiş yüzeyleri arasındaki ölçüdür.
Merdiven kolunun bir tarafında duvar diğer tarafında korkuluk
varsa temiz genişlik, duvar bitmiş yüzeyiyle korkuluk iç yüzeyi
arasındaki ölçüdür. Merdiven kolunun her iki yanında da korkuluk
varsa temiz genişlik, korkulukların iç yüzeyleri arasındaki
ölçüdür ve her iki yandaki küpeşteler 80 mm’den fazla çıkıntı
yapmayacaktır.
b) Çıkış
kapısında; tek kanatlı kapıda temiz genişlik, kapı kasası ya da
lamba çıkıntısıyla 90 derece açılmış kanat yüzeyi arasındaki
ölçüdür. Tek kanatlı bir çıkış kapısının temiz genişliği 80 cm
den az 120 cm'den çok olmayacaktır. İki kanatlı kapıda temiz
genişlik, her iki kanat 90 derece açık durumdayken kanat
yüzeyleri arasındaki ölçüdür.
Tüm çıkışlar ve
erişim yolları için aşağıda belirtilen gereklere uyulacaktır.
a) Çıkışlar ve
erişim yolları açık-seçik görülebilir olacak ya da konumları
simgelerle vurgulanacak ve her an kullanılabilmesi için
engellerden arındırılmış durumda bulundurulacaktır.
b) Bir yapıda ya
da katlarında bulunan her kullanıcı/kiracı için diğer
kullanıcı/kiracıların kullanımında olan odalardan ya da
mekanlardan geçmek zorunda kalmaksızın bir çıkışa ya da
çıkışlara doğrudan erişim sağlanacaktır.
Yangın
Güvenlik Holü:
Madde 30-
Kaçış merdivenlerine dumanın geçişini engellemek için
yapılacak yangın güvenlik holleri, kullanıcıların kaçış yolu
içindeki hareketini engellemeyecek biçimde tasarlanacak ve taban
alanı 3 m²’den az olmayacaktır. Döşemeye asansör holünde çıkış
kapısına doğru 1/200’ü aşmayacak bir eğim verilecektir. Yanıcı
madde içermeyen ve kullanım alanlarından bir kapı ile ayrılan
koridor ve holler yangın güvenlik hacmi olarak kabul edilir.
Kaçış
Yolları Gerekleri:
Madde 31-
Tüm yapılar için aşağıda belirtilen olanaklardan biri ya da daha
fazlası kullanılarak kaçış yolları sağlanacaktır.Yapının
kullanımda olduğu sürece zorunlu çıkışlar kolayca erişilebilir
durumda tutulacak, kapılar açılabilecek ve önlerinde
engelleyiciler bulunmayacaktır.
Korunumlu
İç Kaçış Koridorları ve Geçitler:
Madde 32-
Korunumlu iç kaçış koridorları ve geçitler için aşağıda
belirtilen şartlar aranır.
a) Bir yapıda ya
da yapı katında, kaçış yolu olarak hizmet veren korunumlu
koridor ya da korunumlu holler 3 veya daha az katlı yapılarda 60
dakika yangına dayanıklı, 15.50 m’ den daha yüksek yapılarda 120
dakika yangına dayanıklı olacaktır.
b) İç kaçış
koridorları ve geçitler aşağıda belirtilen özelliklerde
olacaktır.
1) Bir iç kaçış
koridoruna/geçidine açılan çıkış kapıları, kaçış merdivenlerine
açılan çıkış kapılarına eşdeğer düzeyde yangına karşı dayanıklı
olacak ve otomatik olarak kendiliğinden kapatan düzeneklerle
donatılacaktır.
2) İç kaçış
koridorunun en az genişliği ve kapasitesi 28 nci maddeye göre
belirlenen değerlere uygun olacaktır.
3) Kaçış koridoru
boyunca döşemede yapılacak üç basamaktan az kod farkları en çok
%10 eğimli rampalarla bağlanacaktır. Rampalar yangın
merdivenlerine eşit güvenlik önlemleriyle donatılacak ve eğim
sabit tutulacaktır. Zemin kaymaz malzeme ile kaplanacaktır.
4) İç kaçış
koridoruyla bağlantılı olan korunumlu merdivenin
basınçlandırılması durumunda koridorda Altıncı Kısımdaki
gereklere uygun biçimde mekanik yolla basınçlandırılacaktır.
Dış Kaçış
Geçitleri:
Madde 33-
Kaçış yolu olarak bir iç koridor yerine dış geçit
kullanılabilir. Ancak dış geçite bitişik yapı dış duvarında
düzenlenecek duvar boşluklarına konulacak menfezlerin yanmaz
nitelikte olması, boşluğun parapet üst kotu ile döşeme bitmiş
kotu arasında 1.8 m ya da daha fazla yükseklik kalması ve bu tür
havalandırma boşluklarının bir kaçış merdivenine ait herhangi
bir duvar boşluğuna 3.0 m’den daha yakın olmaması esas
alınacaktır.
Bir dış geçite
açılan çıkış kapısı 30 dakika yangına karşı dayanıklı olacak ve
kendiliğinden kapatan düzeneklerle donatılacaktır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kaçış Merdivenleri
Tanım:
Madde 34-
Yangın durumunda, bir binadaki insanların sürat ve emniyetle
tahliyesinde kullanılmak üzere bu göreve özel olarak tasarlanan
korunumlu merdivenlerdir. Yapının olağan merdivenlerinden
yangında kullanılabilecek özellikte olanları da yangın merdiveni
olarak kabul edilir.
Yangın
merdivenleri, yangınla ilgili tahliyelerde kullanılan kaçış
yolları bütününün bir parçasıdır ve diğer kaçış yolları
öğelerinden bağımsız tasarlanamazlar.
Yangın merdiveni
duvar, tavan ve tabanında hiçbir yanıcı malzeme kullanılmamalı,
bu elemanlar yangına 120 dakika dayanıklı olmalıdırlar.
Yangın
merdivenlerinin kullanmaya uygun şekilde bulundurulmasından bina
veya işyeri sahip ve yöneticileri sorumludur.
Yangın
Çıkışı Zorunluluğu:
Madde 35-
Bütün yapılarda, bu kısmın Dördüncü Bölümünde aksi
belirtilmedikçe, İkinci Bölümde belirtilen esaslara göre ikinci
çıkış tesis edilir. Aksi belirtilmedikçe çıkışlar korunmuş
olacaktır.
Kaçış
Merdiveni Yuvalarının Yeri Ve Düzenlenmesi:
Madde 36-
Yangın hangi noktada çıkarsa çıksın, o kotta bütün insanların
çıkışlarının sağlanması için kaçış yolları ve yangın
merdivenleri birbirlerinin alternatifi olacak şekilde
konumlandırılacak, yan yana yapılmayacak, yangın merdiveni
yuvası ile merdiven aynı katta olacak ve genel merdivenlerden
geçilerek yangın merdivenine ulaşılmayacaktır. Merdiven
yuvalarının yerinin belirlenmesinde en uzak kaçış mesafesi ve
kullanıcı yükü esas alınacaktır.
Merdiven
yuvalarının yeri, binadaki insanların güvenlikle bina dışına
kaçışlarını kolaylaştıracak şekilde seçilmelidir. Yangın
merdivenlerinin başladıkları kottan çıkış kotuna kadar
süreklilik göstermesi esastır.
Bodrum katlarda ve
yüksek binalarda yangın merdivenlerine bir yangın güvenlik
holünden veya korunumlu bir holden geçilerek girilmesi
zorunludur.
Pervane kanadı
biçimindeki rıhtsız basamaklara, konutlar dışında hiç bir yapıda
izin verilmeyecektir.
Kaçış
Merdiveni Özellikleri:
Madde 37-
Bir kaçış merdiveninin indiği nokta ile dış açık alan
arasındaki uzaklık, yangın merdiveninin zemin düzeyindeki
güvenlikli dolaşım alanına indiği nokta açık-seçik görülebilen
ve güvenlikli bir dış açık alana doğrudan erişilebilen bir yerde
olması, iç kaçış merdivenlerinden boşalan kullanıcı yükünü
karşılayacak yeterli genişlikte dışa açık kapı olması halinde,
maksimum uzaklık 10 m’ yi aşmayacaktır. Sprinkler korunumlu
yapılarda, 15 m. olabilir.
Kaçış
merdivenlerinde her döşeme düzeyinde 17 basamaktan çok olmayan
ve 4 basamaktan az olmayan aralıkla sahanlıklar düzenlenecektir.
Sahanlığın en az
genişliği ve uzunluğu merdivenin genişliğinden az olmayacaktır.
Düz kollu merdivenlerde, üst koldaki ve alt koldaki rıhtlar
arasındaki uzunluğun 1 m' den daha çok olmasına gerek yoktur.
Basamaklar kaymaz malzeme olacaktır.
Merdivenlerde baş
kurtarma yüksekliği basamak üzerinden en az 210 cm. olmalıdır.
Sahanlıklar arası kot farkı en çok 300 cm olmalıdır.
Herhangi bir kaçış
merdiveninde basamak yüksekliği 175 mm’ den çok, basış genişliği
ise 250 mm’ den az olmayacaktır.
Kaçış için
kullanılmasına izin verilen merdivenlerde, basamağın kova
hattındaki en dar basış genişliği, konutlarda 100 mm’ den diğer
yapılarda 125 mm' den az olmayacaktır. Her kaçış merdiveninin
her iki yanında duvar, korkuluk ya da küpeşte bulunacaktır.
Genişliği 80 cm. ya da daha az olan merdivenlerin yalnızca bir
yanında korkuluk yeterlidir.
Yangın merdiveni
kovası ve yangın güvenlik holüne elektrik ve mekanik tesisat
şaftı kapakları açılamaz.
Dış Kaçış
Merdivenleri:
Madde 38-
Dışarıda yapılan açık kaçış merdiveni, ilgili gereklere
uyulması koşuluyla iç kaçış merdivenleri yerine kullanılabilir
ve ayrıca bir korunumlu yuva içinde bulunması zorunlu değildir.
Dış kaçış
merdiveninin herhangi bir bölümüne yanlardan yatay uzaklık
olarak 3 m içerisinde ya da alttan düşey uzaklık olarak 3 m.
içerisinde kapı ve pencere gibi korunumsuz duvar boşluğu
bulunmayacaktır.
Dışarıda açık
merdivenlere yüksek binalarda izin verilmez.
Dairesel
Merdiven:
Madde 39-
Dairesel merdivenler, yanmaz malzemeden yapılmaları ve en az 800
mm genişlikte olmaları durumunda kullanıcı yükü 25 kişiyi
aşmayan herhangi bir kattan, ara kattan, veya balkonlardan
zorunlu çıkış olarak hizmet verebilir. Belirtilen koşulları
sağlamayan dairesel merdivenler zorunlu çıkışlar olarak
kullanılmayacaktır.
Dairesel
merdivenler 9.50 m' den daha yüksek olmayacaktır.
Basamağın kova
hattında en dar basış genişliği 15 cm' den, kova hattından 50
cm. uzaklıktaki basış genişliği 25 cm' den az olmayacaktır.
Basamak yüksekliği
175 mm' den çok olmayacaktır. Baş kurtarma yüksekliği 2.5 m' den
az olmayacaktır.
Kaçış
Rampaları:
Madde 40-
İç ve dış kaçış rampaları aşağıda belirtilenlere uygun olmak
koşuluyla kaçış merdivenleri yerine kullanılabilir. Araç
rampaları kaçış rampası olarak kabul edilmeyecektir.
Kaçış rampalarının
eğimi %10' dan dik olmayacaktır. Kaçış rampaları düz kollu
olacak ve doğrultu değişiklikleri yalnızca sahanlıklarda
yapılacaktır. Ancak herhangi bir yerindeki eğimi 1/12' den daha
büyük olmayan kaçış rampaları kavisli yapılabilir.
Tüm kaçış
rampalarının başlangıç, bitiş düzeylerinde ve gerektiğinde ara
düzeylerde yatay düzlükler/sahanlıklar bulunacaktır. Kaçış
rampalarına giriş ve rampalardan çıkış için kullanılan her
kapıda yatay sahanlıklar düzenlenecektir. Sahanlığın en az
genişliği ve uzunluğu rampa genişliğinden az olmayacaktır. Ancak
düz kollu bir rampada sahanlık uzunluğunun 1 m’ den daha büyük
olması gerekmez.
Kaçış rampalarına
merdivenlerine ilişkin gereklere uygun biçimde duvar, korkuluk
ya da küpeşteler yapılacaktır.
Tüm kaçış
rampalarında kaygan olmayan yüzey kaplamaları kullanılacaktır.
Kaçış rampaları,
kaçış merdivenlerine ilişkin gereklere uygun biçimde
havalandırılacaktır.
Kaçış yolu olarak
yalnızca tek bir bodrum kata hizmet veren kaçış rampalarının
korunumlu yuva içinde bulunması gerekmez.
Kaçış
Merdiveni Havalandırması:
Madde 41-
Tüm kaçış merdivenleri, dış duvarlarında tasarlanan ve
alanı merdivenin her bir kattaki döşeme alanının % 10’undan az
olmayacak şekilde hesaplanmış duvar boşlukları veya menfez ya da
Altıncı Kısımdaki gereklere uygun olarak mekanik yolla
havalandırılacaktır. Kaçış merdiveni ve kullanım alanları
aydınlatma ve havalandırma amacıyla aynı aydınlığı ya da baca
boşluğunu paylaşmayacaktır.
Bodrum Kat
Kaçış Merdivenleri:
Madde 42-
Bir yapının bodrum katına hizmet veren herhangi bir kaçış
merdiveni, kaçış merdivenlerinde uyulması gereken tüm koşullara
uygun olacaktır.
Normal kat kaçış
merdivenleriyle aynı düşeyde tasarlanan bodrum kat kaçış
merdivenleri anılan diğer kaçış merdivenlerinden en az merdiven
yuvası duvarı için istenen yangına karşı dayanıklı eşdeğer yapı
elemanlarıyla ayrılacaktır.
Normal kat
merdiveninin devam ederek bodrum kata hizmet vermesi durumunda
aşağıda belirtilenlere uyulacaktır.
a) Merdiven,
bodrum katlar dahil 4 kattan çok kata hizmet veriyorsa, bodrum
katlar dahil tüm katlarda merdivene giriş için yangın güvenlik
holü düzenlenecektir.
b) Bir acil
durumda üst katları terk eden kullanıcıların bodrum kata
inişlerini önlemek için merdivenin zemin düzeyindeki sahanlığı
bodrum merdiveninden kapı veya benzeri bir fiziksel engelle
ayrılacaktır.
Çıkış
Kapıları:
Madde 43-
Çıkış kapılarının en az temiz genişliği 80 cm’den az
olmayacaktır. Kapılarda eşik olmayacaktır. Dönel kapılar ve
turnikeler çıkış kapısı olarak kullanılmayacaktır.
Kaçış
merdivenlerine, kaçış geçitlerine açılan çıkış kapılarının
kanatları kullanıcıların hareketini engellemeyecek, kullanıcı
yükü 50 kişiyi aşan mekanlardaki çıkış kapıları kaçış yönüne
doğru açılacak ve kendiliğinden kapanan düzeneklerle
donatılacaktır.
Kaçış merdiveni ve
yangın güvenlik holü geçiş kapıları, elle açılabilecek ve
kilitli tutulmayacaktır. İtfaiyeci veya görevlilerin
gerektiğinde dışarıdan içeri girmeleri olanağı sağlanacaktır.
Kapılar duman
sızdırmaz ve en az 90 dakika yangına karşı dayanıklı olacaktır.
Bir kattaki kişi
sayısının 50' yi geçmesi halinde, yangın merdiveni ve yangın
güvenlik holü kapıları kaçış yönünde kapı kolu kullanılmadan
(panik-bar veya benzeri düzenekli) açılabilecektir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Özel
Durumlar
Konutlar:
Madde 44-
Tek evler, ikiz evler, sıra evler gibi özel yapılar ve
tek bir kullanıma hizmet veren bir yapıda ya da yapının ayrılmış
bir bölümünde kaçışlar normal merdivenlerle sağlanabilir ve ayrı
koşullar gerekmez.
Konut olarak
kullanılan ve yapı yüksekliği 30.50 m' yi aşan binalarda her
katta en az2 bağımsız kaçış merdiveni ya da başka çıkışlar
bulunacaktır.
Apartman tipi
konutlar haricindeki konut birimlerinde, konut içindeki herhangi
bir noktadan çıkış kapısına kadar olan uzaklık 20 m’ yi
geçmeyecek biçimde çıkışlar düzenlenecektir. Ayrıca 2' den çok
ara kat içermeyen apartman dairelerinde tek kapı bulunması
durumunda; bu kapı üst katta düzenlenmeyecektir. Üstteki katın
döşeme alanı, bu kat için ayrı bir çıkış sağlanmadıkça 70 m2’yi
aşmayacaktır. Konut birimlerinden tüm çıkışlar, kaçış
merdivenlerine ya da açık havaya doğrudan erişim olanağı
sağlayacaktır.
Konaklama
Amaçlı Sosyal Tesisler ve Yatakhaneler:
Madde 45-
Konaklama amaçlı sosyal tesisler ve yatakhane olarak inşa edilen
binalar ve yapılar, veya yeni inşa edilen binaların otel, motel
ve yatakhane olarak kullanılan bölümleri, farklı bir kullanım
sınıfından konaklama amaçlı sosyal tesise dönüşen mevcut binalar
veya bunların bu dönüşüme uğrayan bölümleri için bir iç
koridorla erişilen otel yatak odaları, aşağıdaki gereklere uygun
olacaktır.
a) Yatak odaları
iç koridordan en az 60 dakika yangına karşı dayanıklı bir
duvarla ayrılacaktır.
b) İç koridora
açılan kapılar en az 30 dakika yangına karşı dayanıklı olacak ve
kendiliğinden kapatan otomatik düzeneklerle donatılacaktır.
c) İç koridorlar
bir dış duvarda yer alan boşluklarla havalandırılacak ve bu
boşluklar iç koridor döşeme alanının %15’inden az olmayacaktır.
Doğal yolla havalandırılmayan iç koridorlar 89 uncu maddeye
uygun biçimde basınçlandırılacaktır.
d) Yatak odası
koridoruna açılan diğer odalar ya da koridorun bir parçasını
oluşturup kaçışları tehlikeye sokabilecek diğer mekanlar için
yatak odalarıyla aynı düzeyde bir kompartmanlama sağlanması
zorunludur.
Bir dış koridorla
erişilen sosyal tesis yatak odaları aşağıdaki gereklere uygun
olacaktır.
a) Yatak odaları
dış koridordan en az 60 dakika yangın direnimli bir duvarla
ayrılacaktır. Ancak parapet üst kotu koridor bitmiş döşeme üst
kotundan 1.1 m ya da daha yukarda konuşlandırılan yanmaz yapımlı
havalandırma boşlukları için bu koşul gerekmez.
b) Dış koridora
açılan kapılarda yangına karşı dayanıklı olmak koşulu
aranmayacaktır.
c) Dış
koridorlarda dış kaçış geçitlerine ilişkin en az genişlik,
döşemede kot değişimleri, çatı korunumu koridor dış kenarı
boyunca korkuluk yapılması ve benzeri gereklere uyulacaktır.
Yatak odasında ya
da süit odada tek kaçış kapısı bulunması yalnızca, yatak
odasında ya da süit odada en uzak bir noktadan çıkış kapısına
kadar ölçülen uzaklığın 15 m’yi aşmaması koşuluna bağlı
olacaktır. Ancak,
a) Yatak odasında
ya da süit odada en uzak bir noktadan çıkış kapısına kadar
ölçülen uzaklığın 15 m’yi aşması durumunda birbirinden uzakta
konuşlandırılmış en az 2 çıkış kapısı bulunacaktır.
b) Altıncı
Kısımdaki gereklere uygun olarak tümden sprinkler sistemiyle
donatılmış otellerin yatak odalarında ya da süit odalarında en
uzak bir noktanın kapıya kadar ölçülen uzaklığı 20 m’yi
aşmayacaktır.
c) Kaçış uzaklığı,
yatak odası ya da süit odanın çıkış kapısından başlayarak bir
kaçış merdivenine, kaçış geçidine ya da dış açık alana açılan
çıkış kapısına kadar ölçülecektir. Koridor boyunca yalnızca tek
yönde kaçış olanağı varsa, kaçış uzaklığı en uzaktaki yatak
odası çıkış kapısından itibaren ölçülecektir. İki yönde kaçış
sağlanabiliyorsa kaçış uzaklığı her bir yatak odasının çıkış
kapılarından ölçülecektir.
Doğal yolla
havalandırılmayan iç koridorlar, sprinklerli yapılarda 45 m,
sprinklersiz yapılarda 30 m aralıklarla duman engelleriyle
bölümlendirilecek ve aşağıdaki gereklere uyulacaktır.
a) Duman engelleri
yangına dayanıklı bölmelerle sağlanacak ve bölme içinde yer alan
kapılar duman sızdırmaz nitelik taşıyacaktır. Duman bölmeleri,
koridoru kuşatan duvar da dahil olmak üzere tüm kat
yüksekliğince tavana ya da çatı örtüsünün altına kadar devam
edecek ve ara kesitleri sıkıca kapatılacaktır.
b) Duman
engelleriyle oluşturulan bölmelerin her birinden bir çıkışa,
kaçış merdivenine, kaçış geçidine ya da kaçış rampasına doğrudan
engelsiz erişim olanağı sağlanacaktır.
c) Duman sızdırmaz
kapılarda camlı kapılar hariç, alanı her bir kanat yüzey
alanının en az %25’i değerinde net görüş sağlayan cam paneller
konacaktır.
d) Duman sızdırmaz
kapıları tek ya da çift kanatlı olabilir. Ancak kendiliğinden
kapatan düzeneklerle donatılacak ve kanatlar içinde yer aldığı
boşluğu tümüye kapatacaktır. Kasalar duvar boşluğuna sıkıca
yerleştirilecek ve kanat ile döşeme arasındaki aralık 4 mm’yi
aşmayacaktır.
e) Duman sızdırmaz
kapılar normalde kapalı durumda tutulacaktır. Bununla birlikte
bu kapılar algılama sistemi yoluyla çalışan elektro-manyetik ya
da elektro-mekanik düzeneklerle otomatik olarak
kapatılabiliyorsa açık durumda tutulabilir.
Toplanma
Amaçlı Binalar:
Madde 46-
Toplanma amaçlı binalar, tören, ibadet, eğlence, yeme, içme gibi
nedenlerle 50 veya daha fazla kişinin bir araya gelebildiği tüm
binalar veya bunların bu amaçla kullanılan bölümlerini kapsar.
Toplanma amaçlı
binalarda 50 kişinin aşıldığı her mekanda en az 2 çıkış
bulunacaktır. Kişi sayısı 500 kişiyi geçerse en az 3 çıkış, 1000
kişinin üzerinde en az 4 çıkış tasarlanacaktır. Kapılar kaçışa
doğru açılacak, birbirinden olabildiğince uzakta olacak ve 2
kapı hiç bir noktadan 45 dereceden daha dar bir açı ile
görünmeyecektir.
Konferans,toplantı
salonları ve bunlar gibi sabit koltuklu toplantı amaçlı
yapılarda iki koltuk sırası arasındaki geçitler aşağıdaki gibi
olacaktır.
a) Salon ve
balkonlarda kapılara ya da çıkış kapılarına götüren ve genişliği
koridor genişliğinden az olmayan ara dolaşım alanları
sağlanacaktır.
b) Koltuk
sıralarının oluşturduğu kümeler arasında dolaşım alanları
düzenlenecek ve bir koltuk sırası içindeki koltuk sayısı Tablo 2
'de belirtilen koşullara uygun olacaktır. Sıra iç geçiş temiz
genişliği 30 cm’den az olmayacak ve bu genişlik sıranın
arkasından otomatik kalkan koltuklar dahil, dik durumdaki
koltuğun en yakın çıkıntısına kadar yatay olarak ölçülecektir.
Sıra iç geçiş genişliği tüm sıra boyunca sabit tutulacaktır.
Tablo 2:
Bir Sıra İçindeki Koltuk Sayısı
Sıra
Genişliği
Bir Sıradaki
En Çok Koltuk Sayısı
Mm
Çıkış
yolu bir yanda
Çıkış
yolu iki yanda
300-324
7
14
325-349
8
16
350-374
9
18
375-399
10
20
400-424
11
22
425-449
11
24
450-474
12
26
475-499
12
28
500 ve
üzeri
kaçış
yolu ile sınırlı
c) Ara dolaşım
alanlarında eğim %10’u aşmadıkça kot değişimlerinin çözümü için
basamak yapılmayacaktır.
d) Ara dolaşım
alanlarında, basamakların eğiminin 30 dereceyi aştığı ya da
rampa eğiminin %10’u aştığı durumlarda koltukları yandan kuşatan
korkuluklar yapılacaktır.
e) Ara dolaşım
alanlarını oluşturan basamakların ve rampaların bitiş
kaplamalarında kaymaz malzemeler kullanılacaktır.
f) Genel
aydınlatmanın kesilmesi durumunda her bir basamak açık seçik
görülebilir biçimde ışıklandırılacaktır.
Büro,
İmalathane ve Depo Yapıları:
Madde 47-
Büro ve depo yapılarının her birinde en az 2 bağımsız
kaçış merdiveni ya da başka çıkışlar sağlanacaktır. Ancak
yapımda yanmaz ürünler kullanılmışsa ve bina yüksekliği 15.50
m’yi veya yapı yüksekliği 21.50 m’yi aşmıyorsa tek kaçış
merdivenine aşağıdaki koşullarda izin verilebilir.
a) Herhangi bir
kat üzerindeki en fazla kaçış uzaklığı Tablo 1' deki uzaklıklara
uygun ve kaçış merdiveni yangın merdiveni özelliklerinde
olmalıdır.
b) Depolarda dış
zemin ortalama kotu ile yapının kullanımda olan en üst katının
bitmiş döşeme kotu arasında ölçülen yükseklik 15.50 m’yi
aşmamalıdır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Bina Bölümlerine ve Tesislerine İlişkin Hususlar
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel
Hükümler:
Madde 48-
Genel Müdürlüğümüz binalarında binaların yangın
bakımından kritik özellikler gösteren kazan daireleri, yakıt
depoları, sobalar ve bacalar, sığınaklar, otoparklar, mutfaklar
ve çatılar, asansörler, paratoner, transformatör, jeneratör gibi
kısımlarda alınacak önlemler bu kısımda gösterilmiştir. Bu
yerlere yanıcı madde atılması veya depolanması yasak olup,
belirli aralıklarla temizlenmesi zorunludur ve ilgili birim
amirleri yöneticisi bunu sağlamakla yükümlüdür.
İKİNCİ BÖLÜM
Kazan Daireleri
Genel:
Madde 49-
Kazan dairesinin TS 1257, TS 2192 ve TS 2736
standartlarına uygun olması gerekir.
Kazan dairesi,
binanın diğer kısımlarından, yangına en az 120 dakika dayanıklı
bölmelerle ayrılmış olarak merkezi bir yerde ve bütün halinde
bulunur. Bina dilatasyonu kazan dairesinden geçmez. Kazan
dairesinde kazan ve ocakların bulunduğu yer; diğer bölümlerden
kâgir, kapısı en az 90 dakika yangına dayanıklı malzemeden
yapılmış bir bölme ile müstakil hale getirilir.
Kazan dairesi
kapısı, yangın merdiveni veya genel kullanım merdivenlerine
direkt olarak açılmayıp, mutlaka bir emniyet sahanlığına açılır.
Döşeme alanı 100
m2'nin üzerindeki kazan dairelerinde, yangına en az 120 dakika
dayanıklı 2 çıkış kapısı olacak ve çıkış kapıları olabildiği
kadar birbirinin ters yönünde, duman sızdırmaz ve kendiliğinden
kapanabilecek biçimde yerleştirilecektir.
Kazan dairesi
tabanına yakıt dökülmemesi için gerekli önlem alınır ve dökülen
yakıtın kolayca boşaltılacağı bir kanal sistemi (drenaj)
gerçekleştirilir.
Kazan dairesinde
en az 0.25 m3 hacminde uygun yerde betondan pis su çukuru
yapılmalı, zemin suları uygun noktalardan bodrum süzgeçleriyle
toplanarak pis su çukuruna akıtılmalı ve bu pis su çukuru
kanalizasyona (kot düşük ise pompa konularak) bağlanmalıdır.
Sıvı yakıt akıntıları pis su çukuruna akıtılmamalıdır.
Kazan dairesinde
en az 1 adet 6 kg’ lık çok maksatlı kuru kimyasal tozlu yangın
söndürme cihazı ve büyük kazan dairelerinde en az 1 adet yangın
dolabı bulundurulmalıdır.
Sıvı yakıt
kullanan kazan dairelerinde yakıt tankları yangından korunmuş
bağımsız bir bölümde olacaktır.
Kazan dairesinde
sıvılaştırılmış petrol gazı (SPG) veya doğalgaz kullanılması
durumunda bu gazları algılayacak gaz detektörleri
kullanılacaktır.
Doğalgaz
ve SPG Tesisatlı Kazan Daireleri
Madde 50-
Doğalgaz ve SPG kullanımı halinde, bu madde ile Sekizinci Kısmın
ilgili hükümleri uygulanır. Kazan dairesi doğalgaz ve SPG
tesisatı, projesi, malzeme seçimi ve montajı ilgili standartlara
ve gaz kuruluşlarının teknik şartnamelerine uygun şartlarda
yapılmalıdır.
Sayaçlar kazan
dairesi dışına yerleştirilmelidir.
Herhangi bir
tehlike anında gazı kesecek olan ana kapama vanası ile elektrik
akımını kesecek ana şalter ve ana elektrik panosu kazan dairesi
dışında kolayca ulaşılabilecek bir yere konmalıdır. Gaz ana
vanasının yerini gösteren plaka, bina girişinde kolayca
görülebilecek bir yere asılmalıdır.
Gaz kullanılan
kapalı bölümlerde, gaz kaçağından oluşabilecek patlama
olaylarına karşı bir yırtılma yüzeyi inşa etmek zorunludur. Bu
yüzey kapalı bölümün yan duvarlarında olabilir. 0.2 m2/m3
büyüklük yeterlidir.
Kazan dairesi
topraklaması standartlara uygun şekilde yapılmalıdır. Her kazan
dairesi için 20 sınırı altında özel topraklama sistemi yapılması
zorunludur.
Kullanılan gazın
özelliği dikkate alınarak aydınlatma ve açma kapama
anahtarlarıyla panolar kapalı tipte uygun yerlere tesis
edilmelidir.
Kazan dairesi
tavanı mümkün olduğu kadar düz olmalı, gaz sızıntısı halinde
gazın birikeceği ceplerin bulunmamasına önem gösterilmelidir.
Doğalgazlı kazan
dairesini işletecek personel mutlaka yetkili bir kurum
tarafından verilen doğalgazlı kazan dairesi işletmeciliği
kursunu bitirdiğine dair sertifikalı olmalıdır. Bunun
uygulanmasında ilgili birim amiri sorumludur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yakıt Depoları
Yakıt
Depoları:
Madde 51-
Yakıt tankları TS 2192 ve TS 712' ye göre hesaplanır ve
yerleştirilir. Akaryakıt depoları yangına dayanıklı bölmelerle
korunmuş bir hacme yerleştirilmelidir. Yakıt deposu ile kazan
dairesi yangına 120 dakika dayanıklı bir bölme ile ayrılmış
olmalıdır. Depoda yeterli bir havalandırma sağlanmalıdır. Tank
kapasitesinin en az üçte birini alacak şekilde havuzlama
yapılmalıdır.
Akaryakıt
depoları; merdiven altına, merdiven boşluğuna, mutfak, banyo,
yatak odası, teras ve balkon gibi yerlere konulamaz.
Kalorifer yakıtı,
aşağıdaki şekil ve miktarlarda depolanabilir.
a) 1.000 litreye
kadar, bodrumda ve varil içinde,
b) 3.000 litreye
kadar, bodrumda, sızıntısız sac kaplarda,
c) 12.000 litreye
kadar, yangına 120 dakika dayanıklı kâgir odada, sızıntısız sac
depolarında; sızıntısız yeraltı ve yerüstü tanklarında,
d) 50.000 litreye
kadar, yeraltı ve yerüstü tanklarında,
e) Stok
ihtiyacının 50.000 litreden fazla olması halinde, yakıt
tankları, meskun mahalden ayrı bağımsız bir binaya yerleştirilir
ve bu Yönergenin Sekizinci Kısmında gösterilen emniyet
tedbirleri alınır.
f) 10.000 litreden
büyük akaryakıt depoları, statik elektriğe karşı topraklanır.
Akaryakıt yakan kat kaloriferinin yakıt depoları daire içinde
merdiven boşluklarında, mutfak, banyo, yatak odası ve balkon
gibi mahallere konulamaz. Bu depolar TS 2192'deki ve bu
Yönetmelikteki ilgili hususlara uymak kaydıyla, bodrumda en
fazla 2000 litre hacminde yapılabilir. Günlük yakıt deposu ise
en fazla 100 litre olmak üzere daire içinde kapalı bir hacimde
yapılabilir. Günlük yakıt deposu sadece havalık ile atmosfere
açılmalı, taşması ana yakıt deposuna olmalıdır.
Kat kaloriferi
tesisatı bulunan veya gazyağı kullanan binalarda en az 1 adet 6
kg'lık kuru A, B, C tozlu el yangın söndürme cihazı
bulundurulacaktır.
Kömürlük, kazan
dairesine bitişik, taban kodu elle veya stokerle yükleme ve
boşaltmaya elverişli olarak tesis edilir. Kömür rahat
taşınabilmeli ve cüruf kolay atılabilmelidir. Kömürlük alanı TS
1257'ye göre 1.5 m kömür yüksekliği esas alınarak hesaplanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Mutfaklar, Çay Ocakları, Sobalar ve Bacalar
Mutfaklar
ve Çay Ocakları:
Madde 52-
Yüksek binalar içinde bulunan mutfaklar ile bir anda
100' den fazla kişiye hizmet veren mutfakların davlumbazlarına
otomatik söndürme sistemi yapılmalı ve ocaklarda kullanılan
gazın özelliklerine göre gaz algılama tesisatı kurulmalıdır.
Mutfakların
bodrumda olması ve gaz kullanılması durumunda havalandırma
sistemleri yapılır. İkinci bir çıkış tesis edilmeden gaz
kullanılması yasaktır.
Mutfak ve çay
ocakları binanın diğer kısımlarından en az 120 dakika süreyle
yangına dayanıklı bölmeler ile ayrılmış biçimde konuşlandırılır.
Bölme olarak ahşap ve diğer kolay yanıcı maddeler kullanılamaz.
Sobalar ve
Bacalar:
Madde 53-
Baca tesisatı, TS 2165 ve TS 1481' deki esaslara uygun
olmalıdır. Her kazan için tercihen ayrı bir baca kullanılacak,
soba ve şofben boruları kazan bacalarına bağlanmayacaktır.
Kazan dairesi için
ayrıca havalandırma bacası yapılacaktır. Bacalar komşu yüksek
binanın etkisiyle baca çekişini azaltmamak için mümkünse bu
binalardan en az 6 m uzaklıkta bulunacak ve ait olduğu bina
mahyasının en az 0.8 m üzerine kadar çıkarılacaktır.
Kazan baca
duvarları 500 0'C sıcaklığa dayanıklı olan malzemeden yapılacak,
delikli tuğla ve briket kullanılmayacaktır.
Sıcak baca
gazlarının yaladığı baca iç yüzeylerinin sıvanmaması halinde
projelendirmede en uygun derzlendirme biçiminin seçimi gibi
önlemler alınacaktır. Baca duvarlarının dış yüzeyleri uygun
biçimde sıvanacaktır.
Sıvı ve katı
yakıtlı kazanların bacalarının altında bir kurum temizleme
menfezi bulunacak, yılda en az 2 kez yetkili kişilere
temizletilecektir. Bacaların temizliğinden bina sahip ve
yöneticisi sorumludur.
Isıtma aracı
olarak soba kullanılan yerlerde, soba tahta ve boyalı kısımlara
zarar vermeyecek şekilde altına metal kaplı tabla, mermer veya
benzeri malzeme konularak kurulur. Taban beton ise, bu önlem
zaruri değildir.
Bağdadi duvardan
boru geçirmek mecburiyeti hasıl olursa, duvarın yağlı boya veya
ahşap gibi çabuk yanıcı kısmına künk veya büz yerleştirilir ve
boru bu delikten geçirilir.
Odada baca yoksa
soba borusu, sac konan pencereden çıkarılıp, saçaktan 25 cm
açıkta ve 50 cm yüksekte, ucunda şapka kullanılarak kurulur.
Boruların birleştiği yerler çemberle kapatılıp, bu çemberden
duvar ve tavana bağlanmak suretiyle birbirinden ayrılması ve
devrilmesi önlenir.
Kullanım esnasında
soba kapakları açık bırakılmaz, altında ve yanlarında odun,
çıra, kömür, kibrit, benzin, gaz ve benzeri yanıcı ve parlayıcı
madde bulundurulmaz. İçindeki ateş, gerektiğinde kapaklı mangala
alınır. Sobanın, kullanılmadığı mevsimde kaldırılması gerekir.
Sobanın kaldırılmadığı yerlerde, kapaklar açılmayacak şekilde
telle bağlanır.
Odun ve kömür gibi
yüksek oranda is bırakan yakıt kullanıldığı takdirde borular
ayda bir, bacalar 2 ayda bir; diğer yakıtlar kullanıldığında
borular 2 ayda bir, bacalar 3 ayda bir temizlenir.
Baca temizliği,
mahallin itfaiye teşkilatı tarafından yapılır. Ancak, bu konuda
itfaiye teşkilatından aldığı izinle ve belediye encümeninin
belirlediği fiyat tarifesi üzerinden faaliyet gösteren özel
firmalar varsa, temizlik onlara da yaptırılabilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Sığınaklar, Otoparklar ve Çatılar
Sığınaklar:
Madde 54-
Sığınaklarla ilgili mevzuata uygun olarak yapılan ve 50'den
fazla insanın barındırılacağı sığınaklarda bu Yönergenin Altıncı
Kısım İkinci Bölümüne uygun duman tahliye sistemi yapılması ve
Üçüncü Kısım İkinci Bölümde belirtilen esaslara uygun en az 2
çıkışın sağlanması zorunludur.
Bu Yönergeye göre
algılama, uyarı ve söndürme sistemlerinin yapılması mecburi olan
binaların sığınaklarında da bu sistemlerin yapılması zorunludur.
Otoparklar:
Madde 55-
Motorlu araçların park etmeleri için kullanılan
otoparkların dışarıya olan toplam açık alanı, döşeme alanının
1/20' sinden fazla ise ve bu açık alanı her birinde en az yarısı
1/40 kadar olmak üzere karşılıklı iki cephede bulunuyorsa bu
açık otopark, aksi halde kapalı otopark kabul edilir. Araç
kapasitesi 20’den fazla olan kapalı tip otoparklarda otomatik
sprinkler sistemi, yangın dolap sistemi ve itfaiye bağlantı
ağızları yapılmak zorunludur. Kapalı tip otoparklarda duman
çekiş bacaları 86 ncı maddeye uygun olmalıdır.
Toplam alanı 1900
m2' yi aşan bodrumlardaki kapalı otoparklar için mekanik duman
tahliye sistemi zorunludur. Duman tahliye sistemi binanın diğer
bölümlerine hizmet veren sistemlerden bağımsız olmalı ve saatte
en az 9 hava değişimi sağlamalıdır.
Araçların
asansörle alındığı kapalı otoparklarda otomatik söndürme
sisteminin yapılması zorunludur.
Çatılar:
Madde 56-
Çatılarda yangına karşı koruma gereçlerinden başka bir eşya,
yanıcı, patlayıcı madde bulundurulamaz. Çatının, depo ve arşiv
olarak kullanılması için sprinkler sistemi ile korunması
zorunludur.
Çatıya elektrik
tesisatı çekilemez. Isıtma, soğutma, haberleşme ve iletişim
alıcı, verici cihazlarının yerleştirilmesi zorunlu olduğu
hallerde çatıya elektrikli cihazlar yerleştirmek gerekirse
yangına karşı ilave tedbirler alınarak yetkili kişiler eliyle
elektrik tesisatı çekilebilir.
Çatı giriş kapısı
devamlı kapalı ve kilitli tutulur. İlgili Birim Amirinin izni
ile çıkılabilir. Çatı araları periyodik olarak temizlenir.
ALTINCI BÖLÜM
Asansör
Genel:
Madde 57-
Asansör sistemleri, TS 10922 'ye uygun olarak imal ve tesis
edilecektir. Asansör kulesi ve makine dairesi yangına en az 60
dakika dayanıklı ve yanıcı olmayan malzemeden yapılacaktır.
Aynı kuyu içinde
üçten fazla asansör pozisyonlandırılmayacaktır. Dört asansör
pozisyonlandırıldığı takdirde ikişerli gruplar halinde
ayrılarak, araları yangına 90 dakika dayanıklı bir malzeme ile
ayrılacaktır.
Asansör kovasında,
en az 0.1 m2 olmak üzere kova alanının 0.025 katı kadar bir
havalandırma ve dumandan arındırma bacası bulundurulmalı veya
kuyular basınçlandırılmalıdır.
Yüksek binalarda,
asansör kapıları duman sızdırmaz ve yangına en az 1 saat
dayanıklı, yanmaz malzemeden yapılmış olacaktır.
Yüksek binalarda
ve topluma açık yapılarda kullanılan asansörlerde aşağıdaki
esaslar aranır:
a) Yangın uyarısı
aldıklarında kapılarını açmadan doğrultuları ne olursa olsun
otomatik olarak acil çıkış katına dönecek ve kapıları açık
bekleyecek, ancak asansörler gerektiğinde yetkililer tarafından
kullanılabilecek elektriksel sisteme sahip olacaktır.
b) Asansörler
yangın uyarısı aldıklarında kat ve koridor çağrılarını kabul
etmeyecektir.
c) Birinci ve
ikinci derece deprem bölgelerinde bulunan yüksek binalarda
deprem sensörü kullanılacak, asansörler deprem sırasında en
yakın kata gidip, kapılarını açıp, hareket etmeyecek tertibat ve
programa sahip olacaktır.
Acil Durum
Asansörü
Madde 63-
Yapı yüksekliği 51.50 m' den daha fazla olan konut dışı
yapılarda, ayrıca acil durumlarda kullanılmak üzere en az 1
asansör yangın asansörü olarak düzenlenecektir.
Bu asansörler için
her katta yangın güvenlik hacmi oluşturulmalıdır.
Acil durum
asansörünün kabin alanı en az 1.5 m², taşıma kapasitesi en az
630 kg, hızı zemin kattan en üst kata 1 dakikada erişecek hızda
olacak ve enerji kesilmesi halinde otomatik olarak devreye
girecek özellikte jeneratöre bağlı olacaktır.
Acil durum
asansörleri her kata hizmet edecek ve normalde de kullanılabilir
olacaktır.
Bu asansörlerin
kapıları, elektrik tesisat ve kabloları 2 saat yangına karşı
dayanıklı olacaktır. Asansör boşluğu içindeki tesisat sudan
etkilenmeyecektir. Acil durum asansörü kuyuları
basınçlandırılacaktır.
Bu asansör,
kesintisiz bir güç kaynağından beslenecek şekilde tesis edilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Paratoner, Transformatör ve Jeneratör
Paratoner:
Madde 58-
Petrol, alkol, sıvılaştırılmış petrol gazı (SPG),
doğalgaz gibi kolay yanıcı maddelerin üretimi ve depolanması
için kullanılan binalarda, , hastane, okul, haberleşme merkezi,
eğitim-dinlenme tesisi ve benzeri yerlerde yıldırımdan korunma
tesisatı yapılacaktır.
Jeneratör:
Madde 59-
Birincil veya ikincil enerji kaynağı olarak jeneratör
kullanılan tüm bina ve yapılarda aşağıdaki önlemler alınacaktır.
a) Jeneratörün
kurulacağı odanın duvarları, tabanı ve tavanı en az 90 dakika
süreyle yangına dayanabilecek şekilde yapılacaktır.
b) Jeneratörün
içinde bulunacağı odanın bina içinde konuşlandırılması, bir
yangın durumunda çıkan dumanların ve sıcaklığın binadaki kaçış
yollarına sirayet etmeyeceği ve serbest hareketi engellemeyeceği
şekilde yapılacaktır.
c) Jeneratörün
yakıt deposunun bulunacağı yer için 20. maddedeki kurallara
uyulacaktır.
BEŞİNCİ KISIM
Elektrik Tesisatı, Acil Durum Aydınlatması ve
Yönlendirmesi, Yangın Algılama ve Uyarı Sistemleri, Periyodik
Testler, Bakım ve Denetim
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Genel:
Madde 60-
Binalarda kurulan elektrik tesisatı, kaçış yolları
aydınlatması, yangın algılama ve uyarı sistemleri, yangın veya
benzeri bir acil durumda, binada bulunanlara zarar vermeyecek,
panik çıkmasını önleyecek ve binanın emniyetli bir şekilde
boşaltılmasını sağlayacak, güvenli bir ortamı oluşturacak
şekilde tasarlanacak, tesis edilecek ve çalışır durumda
tutulacaklardır.
Bu Kısımda
belirtilen gereksinimler asgari gereksinimler olup, daha üstün
nitelikli ve daha yüksek performanslı tesisat ve sistemlerin
kullanılmasına engel oluşturmaz.
Tüm çıkış
noktaları ve çıkış noktalarına ulaşım yolları açıkça
belirlenmiş, işaretlenmiş ve aydınlatma tesisatının kapsamına
alınmış olacaktır.
Bir yangın
başlangıcının kendiliğinden tüm binada bulunanlar tarafından
fark edilmesinin mümkün olmadığı, bu Kısım kapsamına giren
binalarda, yangını binadaki kişilerin tümüne duyuracak bir
yangın alarm tesisatı kurulacaktır.
Her türlü elektrik
tesisatı, kaçış yolları aydınlatması, acil durum aydınlatma ve
yönlendirmesi ve yangın algılama ve uyarı sistemleri, ilgili TSE
standartlarına ve tesisat yönetmeliklerine uygun olarak
tasarlanacak, tesis edilecek ve onaylanacaktır. Bu tesisat ve
sistemlerde kullanılacak her türlü cihaz ve kablolar, TSE veya
TSE tarafından eşdeğerliği kabul edilen standart veya kalite
belgesine sahip olacaklardır.
Bu Yönergenin
gerekli gördüğü her türlü sistem, cihaz, ekipman ve işletmesi;
kurulduktan sonra, bu Yönergede aksi belirtilmedikçe, çalışma
sürekliliği sağlanacak şekilde sürekli olarak bakıma tabi
tutulacaktır. Bakım çalışmaları asgari olarak bu Yönergede
belirtilen gereksinimlere uygun olarak yapılacak, ilgili TSE
standartları ve tesisat yönetmeliklerinde, bu Yönergede
belirtilen gereksinimlerin üzerinde bakım gereksinimleri olduğu
taktirde ilave olarak bu gereksinimler de yerine getirilecektir.
Binalarda
kurulacak elektrik tesisatı, kaçış yolları aydınlatması ve
yangın algılama ve uyarı sistemlerinin tasarım ve uygulaması
yetki sahibi merci tarafından kontrol ve onaya tabi olacaktır.
Periyodik test ve bakım gerektiren sistemler ve cihazlar yetki
sahibi merci tarafından belirtilen şekilde, binadaki en büyük
amir veya yazılı olarak sorumluluklarını evrettiği yetkilinin
gözetiminde test ve bakıma tabi tutulacaktır.
İKİNCİ BÖLÜM
Elektrik Tesisatı
İç
Tesisat:
Madde 61-
Her türlü binada elektrik iç tesisatı; yürürlükte olan
“Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği” ne uygun olarak tesis
edilecek ve aşağıda belirtilen gereklere uyulacaktır.
a) Koruma
Aygıtları: Tüm binalarda kısa devre, aşırı yük, toprak teması ve
kaçak akım sonucunda yangın çıkmasını önleyecek koruma düzenleri
gerçekleştirilecektir. Bu amaçla, oluşabilecek hata akımlarına
karşı gerekli koruma aygıtları kullanılacaktır.
b) Kısa Devre
Hesapları: Bütün bina ve yapılarda elektrik tesisatında
kullanılacak tüm cihaz ve malzemeler kısa devre hesapları
yapılarak seçilecektir.
c) Bağlantı ve
Tespit Elemanları: Bütün bina ve yapılarda elektrik tesisatı ile
ilgili her türlü cihaz ve akım taşıyıcıların bina veya yapıya
tespiti ve tespit maksadıyla kullanılan askı mesnet, konsol ve
benzeri bağlantı elemanları oluşabilecek deprem kuvvetlerine
göre hesaplanarak tasarlanacak ve uygulanacaktır.
d) Uzatma
Kabloları: Uzatma kabloları sadece taşınabilir cihaz ve
aydınlatma araçlarının beslenmesi için kullanılacaktır. Uzatma
kabloları hiçbir şekilde kalıcı kablolama yerine
geçirilmeyecektir. Uzatma kabloları ile ilgili hükümler; mevcut
ve yeni yapılan binalarda, inşaat halinde olan binalarda ve
mevcut binalarda yapılan tadilat, modernizasyon ve yenileme
çalışmaları esnasında uygulanacaktır. Uzatma kablolarının
kullanımında aşağıdaki esaslara uyulacaktır:
1) Her uzatma
kablosu doğrudan bir prize takılacak ve sadece bir cihaz veya
aydınlatma aracına bağlanacaktır.
2) Kablonun akım
taşıma kapasitesi bağlandığı cihaz ya da aydınlatma aracının
nominal akımından küçük olmayacaktır.
3) Uzatma kablosu
fiziksel olarak iyi durumda tutulacak; ezilme, kesilme, yıpranma
gibi nedenlerle güvenliği tehlikeye düşürecek kablolar
kullanılmayacaktır.
4) Topraklama
gerektiren cihaz veya aydınlatma araçları için topraklı tip
uzatma kablosu kullanılacaktır.
5) Uzatma
kabloları ve esnek kordonlar sabit cisimlere tutturulmayacak;
duvarlar, tavanlar, yer döşemelerinden geçirilmeyecek, kapı
altlarından ve halı gibi yer döşemelerinin altından
geçirilmeyecek ve fiziksel darbelere maruz bırakılmayacaktır.
f) Elektrik
Planları: Her türlü binada, elektrik iç tesisatına ilişkin
kuvvetli akım kolon şeması bulunacak ve ana tabloya en yakın
yerde camlı bir dolap içinde muhafaza edilecektir.
g) Kuvvetli Akım
Tesisatı: Her türlü binalarda kuvvetli akım tesisatının kuruluşu
ve işletilmesi yürürlükte olan “Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri
Yönetmeliği” ve “Elektrik Tesislerinde Topraklamalar
Yönetmeliği” ne uygun olarak yapılacaktır.
Yangın
Bölmelerinden Geçişler:
Madde 62-
Bütün bina ve yapılarda elektrik tesisatının İkinci Kısım Üçüncü
Bölümde belirtildiği şekilde bir yangın bölmesinden diğer bir
yangın bölmesine yatay ve düşey geçişlerinde yangın durdurucu
harç, yastık, panel ve benzeri malzemelerle yangın ve/veya
dumanın geçişini engelleyecek şekilde tüm açıklıklar
kapatılacaktır. Bu amaçla TSE veya TSE tarafından eşdeğerliği
kabul edilen standart veya kalite belgesine sahip malzemeler
kullanılacak ve üretici firmanın spesifikasyonlarına göre
tasarım ve uygulama yapılacaktır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Acil Durum Aydınlatması ve Yönlendirmesi
Genel:
Madde 63-
Kaçış yolları her zaman aydınlatılmış durumd
