REKABET KURUMU

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : D1/H.G.K.-00/2 (Muafiyet)

Karar Sayısı : 00-39/434-240

Karar Tarihi : 17.10.2000

A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Baskan : Prof. Dr. M.Tamer MÜFTÜOGLU

Üyeler : Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, Ismet CANTÜRK,

Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,

Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER.

B- RAPORTÖRLER: H.Göksin KEKEVI, I.Yücel ARDIÇ

C- BASVURUDA BULUNAN: Anadolu LPG Sanayicileri Dernegi üyesi sirketleri

temsilen Gesan Yatırım ve Ticaret A.S. Yönetim Kurulu Baskanı A. Kadir Engin (Atatürk

Bulvarı No:78/A ORDU), Anadolu LPG Sanayicileri Dernegi Genel Sekreteri Nedim

Zeyrek (Simon Bolivar Cad. No:32/B-1 Çankaya-ANKARA) ve Av. Bahattin Yavuz

(Ankara Cad. No: 112/81 Gölbası-ANKARA).

D- TARAFLAR

- Temel Birincioglu - Akçagaz Petrol Ürünleri San. ve Tic. A.S.

Jandarma Yolu Funda Sok. No:13 Körfez/Kocaeli

- Aydın Birincioglu - Akçagaz A.S.

Jandarma Yolu Funda Sok. No:13 Körfez/Kocaeli

- Tahsin Armutçu - Akçagaz A.S.

Jandarma Yolu Funda Sok. No:13 Körfez/Kocaeli

- Anadolu Gaz Tic. San.A.S. – Tunus Cad. No:50/A Kavaklıdere/Ankara

- Rasim Kahyaoglu - Erciyesgaz San. Tic. A.S.

Bogazköprü Mevkii 38560 Incesu/Kayseri

- Özlem Kahyaoglu - Erciyesgaz A.S.

Bogazköprü Mevkii 38560 Incesu/Kayseri

- Ergaz San. Tic. A.S.

Organize San. Bölgesi Petrol C. Sümbül S. Gezköy/Erzurum

- Vedat Melik - Gapgaz LPG Dolum ve Tevzi Tic. ve San. A.S.

Atatürk Bulvarı Gökdelen Ishanı Sanlıurfa

- Ahmet Serif Çulcu - Gapgaz A.S.

Atatürk Bulvarı Gökdelen Ishanı Sanlıurfa

- Gesan Yat. ve Tic. A.S.

Atatürk Bulvarı No:78/A Ordu

- Yasar Harzadan - Hizmetgaz A.S.

Inönü Cad. Kubbeli Sok. No:4/B Çorum

- Bahri Alkan - Hizmetgaz A.S.

Inönü Cad. Kubbeli Sok. No:4/B Çorum

2 REKABET KURUMU

- Erdesan Kobas - Karadeniz Tüpgaz San. ve Tic. A.S.

Büyükdere C. No:77/5 Mecidiyeköy/Istanbul

- I. Hakkı Yılmaz - Karadeniz Tüpgaz A.S.

Büyükdere C. No:77/5 Mecidiyeköy/Istanbul

- Kongaz Petrol Ürünleri Pazarlama San. Tic. A.S.

Hasanköy Mevkii Koças Kuyusu Yanı Konya

- Abdülhamit Dalgıç - Nargaz LPG Dolum Tevzii Insaat San. ve Tic. A.S.

Organize San. Bölgesi Kızıltepe/Mardin

- Mehmet Yalınkılıç - Nargaz A.S.

Organize San. Bölgesi Kızıltepe/Mardin

- Cemal Oral - Oralgaz San. ve Tic. A.S.

Dilek Yolu 6. km. Malatya

- Kamil Oral - Oralgaz A.S.

Dilek Yolu 6. km. Malatya

- Mehmet Lale - Sorgun Asgaz Tüp Dolum San. Tic. A.S.

Sivas Karayolu 4. km. Sorgun/Yozgat

- Durmus Sahin - Sorgun Asgaz A.S.

Sivas Karayolu 4. km. Sorgun/Yozgat

- Suat Öztürk - Sarkgaz ve Madeni Yaglar A.S.

Bingöl Yolu 5. km. Kekliktepe Mevkii Elazıg

- Metin Öztürk - Sarkgaz A.S.

Bingöl Yolu 5. km. Kekliktepe Mevkii Elazıg

- Tahir Öztürk - Sarkgaz A.S.

Bingöl Yolu 5. km. Kekliktepe Mevkii Elazıg

- Mustafa Yücel - Yeni Yücelgaz San. ve Tic. A.S.

Gölbası Asfaltı Yem Sanayi Karsısı Adıyaman

- Fehmi Arıkan - Margaz LPG Dolum Tevzi Tic. ve San. A.S.

Milli Egemenlik C. Çiçek Ishanı No:2/8 K.Maras

- Kenan Arıkan - Margaz A.S.

Milli Egemenlik C. Çiçek Ishanı No:2/8 K.Maras

- Kenan Danıs - Hürgaz Tic. ve San. A.S.

Millet C. Belediye Dükkanları No:18 Aksaray/Istanbul

- Mehmet Kapıcıoglu - Hürgaz A.S.

Millet C. Belediye Dükkanları Aksaray/Istanbul

- Ahmet Eroglu - Yamangaz San. ve Tic. A.S.

- Zeynel Eroglu - Yamangaz A.S.

- Mustafa Yıldız - Yamangaz A.S.

E- DOSYA KONUSU: Anadolu LPG Sanayicileri Dernegi üyesi tesebbüsler

tarafından kurulacak Anadolu LPG Temin ve Dagıtım A.S.'ye onay ve Sirket Ana

Sözlesmesi’ne iliskin menfi tespit/muafiyet talebi.

F- DOSYA EVRELERI: Kurum kayıtlarına 27.03.2000 tarih, 1044 sayı; 12.04.2000

tarih, 1252 sayı; 11.07.2000 tarih, 3034 sayı ile giren basvuru üzerine, 4054 sayılı

Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 5 ve 8 inci maddeleri uyarınca düzenlenen

11.10.2000 tarih, D1/1/H.G.K. sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Ön Inceleme Raporu

12.10.2000 tarih, REK.0.05.00.00/106 sayılı Baskanlık önergesi ile 00-39 sayılı Kurul

toplantısında görüsülerek karara baglanmıstır.

3 REKABET KURUMU

G- RAPORTÖRLERIN GÖRÜSÜ: Anadolu LPG Sanayicileri Dernegi üyesi

tesebbüsler tarafından kurulacak Anadolu LPG Temin ve Dagıtım Anonim Sirketi’nin

Ana Sözlesmesi’ne, ilgili pazarda, rekabet koordinasyonu saglayacak niteliginden

dolayı, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4’üncü maddesi

kapsamında yer aldıgından menfi tespit belgesi verilemeyecegi; ancak, ilgili Kanun’un

5’inci maddesinde belirtilen sartların tamamının varlıgı nedeniyle, 4’üncü madde

hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulması gerektigi düsünülmektedir.

H- INCELEME VE DEGERLENDIRME

1. Ilgili Pazar

a) Ürün Pazarı: Likit Petrol Gazı (LPG) sanayide, karayolları ulasım araçlarında, hane

içinde özellikle mutfak ve banyo ısıtma ekipmalarında çok amaçlı olarak kullanılan bir

üründür. Karayolları araçlarında henüz kullanılmaya baslayan LPG’nin sanayide kullanımı,

ısıtma ve aydınlatma gibi islevleri itibariyle diger bazı ürünlerce ikame edilebilmekteyken,

fırın ve ocaklarda kullanımına iliskin iki ikame malından birisi olan dogalgaz henüz

ülkemizde yaygın degildir. Diger ikame malı olan elektrik enerjisi ise ekonomik

olmaması nedeniyle yakın bir ikame malı olarak degerlendirilemez. Randımanın, petrol

türevleri ve kömürden daha yüksek olması; fiyatının daha ucuz olması; ayrıca çevreyi

olumsuz olarak etkilememesi gibi özellikleri sebebiyle de diger ürünlerden ayrılmaktadır.

Bu çerçevede ilgili ürün Likit Petrol Gazı (LPG)'dır. Ancak, LPG’nin tedarik

edilmesinden tüketiciye ulasıncaya kadarki süreçte sektör esas itibariyle ikiye ayrılmıstır:

Birincisi, LPG’nin üretim ve ithalat yoluyla temin edildigi ve toptan dagıtımının yapıldıgı

tedarik pazarı; ikincisi ise, toptan dagıtımı yapılan LPG’nin, tevziat sirketlerinin bayileri

kanalıyla perakende satısının gerçeklestirildigi dagıtım pazarıdır. Bir kamu kurulusu olan

TÜPRAS, tedarik pazarında yaklasık %…'nın üzerinde bir pazar payına sahip olup bunun

büyük bir kısmını ithalat yoluyla gerçeklestirmektedir. LPG’ye iliskin mevzuatta ithalat

serbestligine karsın, devletin sübvansiyonu nedeniyle, tevziat sirketlerinin geçmis yıllar

itibariyle tedarik pazarındaki payları önemsenmeyecek derecede düsük kalmıstır.

Esasen dosya konusu Anadolu LPG Temin ve Dagıtım A.S.'nin de faaliyet konusu

tedarik pazarı ile sınırlıdır.

Bu bilgiler ısıgında, ilgili ürün pazarı, LPG üretiminin, ithalatının ve toptan dagıtımın

gerçeklestigi LPG tedarik pazarı olarak belirlenmistir.

b) Cografi Pazar: Üretilen veya ithalat yoluyla elde edilen LPG’nin toptan dagıtımının

Türkiye geneline yapılacak olması, etkin bir dagıtım sisteminin mevcut olması ve malın

bozulma riskinin olmaması gibi özellikler dikkate alındıgında, ilgili cografi pazar Türkiye

Cumhuriyeti sınırları olarak kabul edilmistir.

2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Degerlendirme

Anadolu LPG Sanayicileri Dernegi üyelerinin katılımı ile kurulacak Anadolu LPG

Temin ve Dagıtım A.S.’nin ortaklık yapısının asagıdaki gibi olacagı belirtilmistir1:

1 Sirketin sermayesi 600.000.000.000 (Altıyüzmilyar) TL'dir. Bu sermaye, nominal degeri 10.000.000 (Onmilyon) TL

olan 60.000 (altmısbin) adet nama yazılı hisseye ayrılmıstır.

4 REKABET KURUMU

Sıra No Ünvan - Adı Soyadı Hisse Adeti %

1 Temel Birincioglu (Akçagaz) 2.016 3.4

2 Aydın Birincioglu (Akçagaz) 2.016 3.4

3 Tahsin Armutçu (Akçagaz) 2.016 3.4

4 Anadolu Gaz Tic. San.A.S. 8.778 14.6

5 Rasim Kahyaoglu (Erciyesgaz) 1.791 3.0

6 Özlem Kahyaoglu (Erciyesgaz) 1.791 3.0

7 Ergaz San. Tic. A.S. 13.554 22.6

8 Vedat Melik (Gapgaz) 1.257 2.1

9 Ahmet Serif Çulcu (Gapgaz) 1.257 2.1

10 Gesan Yat. ve Tic. A.S. 3.114 5.2

11 Yasar Harzadan (Hizmetgaz) 525 0.9

12 Bahri Alkan (Hizmetgaz) 525 0.9

13 Erdesan Kobas (Karadeniz Tüpgaz) 1.809 3.0

14 I. Hakkı Yılmaz (Karadeniz Tüpgaz) 1.809 3.0

15 KONGAZ A.S. 4.356 7.3

16 Abdülhamit Dalgıç (Nargaz) 488 0.8

17 Mehmet Yalınkılıç (Nargaz) 400 0.7

18 Cemal Oral (Oralgaz) 954 1.6

19 Kamil Oral (Oralgaz) 954 1.6

20 Mehmet Lale (Asgaz) 618 1.0

21 Durmus Sahin (Asgaz) 618 1.0

22 Suat Öztürk (Sarkgaz) 1.360 2.3

23 Metin Öztürk (Sarkgaz) 1.360 2.3

24 Tahir Öztürk (Sarkgaz) 1.360 2.3

25 Mustafa Yücel (Yeni Yücelgaz) 1.350 2.3

26 Fehmi Arıkan (Margaz) 852 1.4

27 Kenan Arıkan (Margaz) 852 1.4

28 Kenan Danıs (Hürgaz) 789 1.3

29 Mehmet Kapıcıoglu (Hürgaz) 789 1.3

30 Ahmet Eroglu (Yamangaz) 282 0.5

31 Zeynel Eroglu(Yamangaz) 180 0.3

32 Mustafa Yıldız (Yamangaz) 180 0.3

TOPLAM 60.000 100.0

Anadolu LPG Temin ve Dagıtım A.S.’yi kuracak tesebbüslerin 1999 yılı LPG

tedarik miktarları, payları ve ciroları asagıda yer almaktadır:

1. Akçagaz Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.S.

Akçagaz Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.S., 1999 yılı içinde Tüpras’tan

19.931 ton LPG tedarik etmistir. 1999 yılında Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım

sirketleri tarafından tedarik edilen toplam LPG içinde %….'luk paya sahiptir. 1999 yılı

cirosu, ………………….. TL'dir.

2. Anadolugaz Ticaret ve Sanayi A.S.

Sirket, 1999 yılı içinde Tüpras’tan 49.269 ton LPG tedarik etmistir. 1999 yılında

Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım sirketleri tarafından tedarik edilen toplam LPG

içinde %….’lik paya sahiptir. Sirketin 1999 yılı cirosu, ……………….TL’dir.

5 REKABET KURUMU

3. Erciyesgaz Sanayi ve Ticaret A.S.

Sirket, 1999 yılı içinde Tüpras’tan 20.121 ton LPG tedarik etmistir. 1999 yılında

Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım sirketleri tarafından tedarik edilen toplam LPG

içinde %….’luk paya sahiptir. Sirketin 1999 yılı cirosu ………………… TL’dir.

4. Ergaz Sanayi ve Ticaret A.S.

Ergaz Sanayi ve Ticaret A.S., 1999 yılı içinde Tüpras’tan 76.038 ton LPG tedarik

etmistir. 1999 yılında Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım sirketleri tarafından

tedarik edilen toplam LPG içinde %…. lük paya sahiptir. Sirket, 1999 yılında

………………… TL ciro elde etmistir.

5. Gapgaz LPG Dolum ve Tevzi Ticaret ve Sanayi A.S.

Gapgaz LPG Dolum ve Tevzi Ticaret ve Sanayi A.S., 1999 yılı içinde Tüpras’tan

9.053 ton LPG tedarik etmistir. 1999 yılında Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım

sirketleri tarafından tedarik edilen toplam LPG içinde %….’lik paya sahiptir. Sirketin

1999 yılı cirosu ………………… TL’dir.

6. Gesan (Turnagaz) Yatırım ve Ticaret A.S.

Sirket, 1999 yılı içinde Tüpras’tan 17.467 ton LPG tedarik etmistir. 1999 yılında

Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım sirketleri tarafından tedarik edilen toplam LPG

içinde %….’lık paya sahiptir. Sirket, 1999 yılında …………………. TL ciro elde etmistir.

7. Hizmetgaz A.S.

Hizmetgaz A.S., 1999 yılı içinde Tüpras’tan 5.902 ton LPG tedarik etmistir. 1999

yılında Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım sirketleri tarafından tedarik edilen

toplam LPG içinde %….’lik paya sahiptir. Sirketin 1999 yılı cirosu ………………. TL’dir.

8. Karadeniz Tüpgaz Sanayi ve Ticaret A.S.

Karadeniz Tüpgaz Sanayi ve Ticaret A.S., 1999 yılı içinde Tüpras’tan 20.317 ton

LPG tedarik etmistir. 1999 yılında Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım sirketleri

tarafından tedarik edilen toplam LPG içinde %….’lik paya sahiptir. Sirketin, 1999 yılı

cirosu ………………… TL’dir.

9. Kongaz Petrol Ürünleri Pazarlama Sanayi Ticaret A.S.

Sirket, 1999 yılı içinde Tüpras’tan 24.444 ton LPG tedarik etmistir. 1999 yılında

Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım sirketleri tarafından tedarik edilen toplam LPG

içinde %…. 'lük paya sahiptir. Sirketin, 1999 yılı cirosu …………………… TL’dir.

10. Nargaz LPG Dolum Tevzii Insaat Sanayi ve Ticaret A.S.

Sirket, 1999 yılı içinde Tüpras’tan 4.995 ton LPG tedarik etmistir. 1999 yılında

Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım sirketleri tarafından tedarik edilen toplam LPG

içinde %….'lik paya sahiptir. Sirketin 1999 yılı cirosu ………………… TL’dir.

11. Oralgaz Sanayi ve Ticaret A.S.

Oralgaz Sanayi ve Ticaret A.S., 1999 yılı içinde Tüpras’tan 10.718 ton LPG

tedarik etmistir. 1999 yılında Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım sirketleri

6 REKABET KURUMU

tarafından tedarik edilen toplam LPG içinde %….’lik paya sahiptir. Oralgaz Sanayi ve

Ticaret A.S.’nin 1999 yılı cirosu, ……………… TL’dir.

12. Sorgun Asgaz Tüp Dolum Sanayi Ticaret A.S.

Sorgun Asgaz Ticaret ve Sanayi A.S., 1999 yılı içinde Tüpras’tan 6.952 ton LPG

tedarik etmistir. 1999 yılında Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım sirketleri

tarafından tedarik edilen toplam LPG içinde %….'lük paya sahiptir. Sirketin 1999 yılı

cirosu, ………………… TL’dir.

13. Sarkgaz ve Madeni Yaglar A.S

Sarkgaz A.S., 1999 yılı içinde Tüpras'tan 17.840 ton LPG tedarik etmistir. 1999

yılında Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım sirketleri tarafından tedarik edilen

toplam LPG içinde %….’lik paya sahiptir. Sirketin 1999 yılı cirosu, …………………'dir.

14. Yeni Yücelgaz Sanayi ve Ticaret A.S.

Yücelgaz Sanayi ve Ticaret A.S., 1999 yılı içinde Tüpras’tan 7.581 ton LPG

tedarik etmistir. 1999 yılında Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım sirketleri

tarafından tedarik edilen toplam LPG içinde %….’lık paya sahiptir. Sirketin 1999 yılı

cirosu, ………………… TL’dir.

15. Margaz LPG Dolum Tevzi Ticaret ve Sanayi A.S.

Margaz LPG Dolum Tevzi Ticaret ve Sanayi A.S., 1999 yılı içinde Tüpras’tan

9.573 ton LPG tedarik etmistir. 1999 yılında Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım

sirketleri tarafından tedarik edilen toplam LPG içinde %….'lük bir paya sahiptir.

16. Hürgaz Ticaret ve Sanayi A.S.

Hürgaz Ticaret ve Sanayi A.S., 1999 yılı içinde Tüpras’tan 8.860 ton LPG tedarik

etmistir. 1999 yılında Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım sirketleri tarafından

tedarik edilen toplam LPG içinde %….’luk paya sahiptir. Sirketin, 1999 yılı cirosu,

………………… TL’dir.

17. Yamangaz Sanayi ve Ticaret A.S.

Sirket, 1999 yılı içinde Tüpras’tan 3.603 ton LPG tedarik etmistir. 1999 yılında

Türkiye’de faaliyet gösteren LPG dagıtım sirketleri tarafından tedarik edilen toplam LPG

içinde %….'lik bir paya sahiptir. Sirket 1999 yılında, ……………… TL ciro elde etmistir.

Gesan Yatırım ve Ticaret A.S. Yönetim Kurulu Baskanı A.K. E. ve Genel Müdür O.

T. imzalı dilekçede, özetle, “Anadolu'nun çesitli yörelerinde yerlesik LPG dagıtım

sirketlerinin birlikte ithalat yapabilmek fikrinden hareketle bir LPG ikmal ve stoklama

sirketi (Anadolu LPG Temin ve Dagıtım A.S.) kurmak istedikleri; üye sirketleri temsilen

Anadolu LPG Sanayicileri Dernegi tarafından bu konuda ilk adım atılarak Dörtyol'da bir

arsa temini için fizibilite çalısmalarına baslandıgı; Dernek üyesi sirketlerin Türkiye geneli

LPG dagıtım pazarındaki paylarının %… oldugu; bu sirketlerin veya temsilcilerinin ortak

olacagı "LPG Temin ve Dagıtım" sirketinin kurulması ve arsa temini çalısmalarının devam

ettigi” belirtilmistir. Ilgili dilekçe ve formun ekinde ise, söz konusu sirketin amacı, sirket

ana sözlesmesinin 4 üncü maddesi ile, “…Türkiye'de LPG'nin ithal dahil ürettirilmesi ve

7 REKABET KURUMU

diger yollarla tedariki, stoklanması, dagıtımı, pazarlanması ve ticaretidir…” seklinde

belirlenmistir.

Talep üzerine, Kurumumuz kayıtlarına intikal eden yazılarında, Anadolu LPG

Sanayicileri Dernegi Genel Sekreteri N. Z. sunları söylemektedir:

“1980 sonrası gelisen ekonomik politikalarla Ankara’nın dogusundaki

vilayetlerde dogan Anadolu sirketlerinin 2000’lerde pazar payı %14 civarındadır.

Büyük firmaların önemsemedigi bölgeler ve pazarlara hizmet götürerek sektörde

önemli bir boslugu doldurmustur. Anadolu sirketlerinin büyük bölümü, Dogu ve

Güneydogu Anadolu Bölgesi’nde kurulan firmalar olup, Dörtyol’dan LPG ikmali

yapmaktadır. 1998’de TÜPRAS’ın, DELTA PETROL ile olan anlasması bittikten sonra

rakip firmaların tesislerinden faydalanıp ikmal yapmaktadır....

Önemli bir konu da, rakip firmaların LPG dolum tesislerinden ikmal yapıldıgı

gerçegi olup, menfi reklam nedenidir.

Dörtyol’dan ikmal yapan firmaların pazar alanlarında baska sirketlere bagımlı

olmanın yarattıgı moral bozuklugu mevcuttur.

Kurulması düsünülen ikmal ve stoklama tesisleri ile pazara en yakın noktadan

ve deniz kapısından ihtiyaçlar giderilecektir. 1999 rakamlarına göre, grubumuz

sirketleri, Dörtyol’daki TÜPRAS kaynaklarından 160.000 ton ve BP Gaz’dan yaklasık

90.000 ton kadar LPG almıslardır. Stoklama tesisleri olan firmalara ödenen ücret,

250.000 ton * 13 USD = 3.250.000 USD/yıl’dır. Giderek artan (bu) ücretler, bizi

yatırıma götüren bir baska gerekçedir.

Kurulması planlanan tesislerden, ortaklarımız dısındaki LPG firmaları ve

kuruluslarına da LPG satarak düsük ücretle, kaliteli hizmet vermeyi amaçlamaktayız.

Yapılması düsünülen stoklama tesisi için arsa, Yumurtalık Serbest Bölgesi’nden

kiralama yoluyla tahsis edilmistir…

Ekte fotokopisini sundugumuz 17 Subat 2000 tarihli DÜNYA gazetesi “Dökme

LPG” ekinde, sektördeki en büyük firmanın Genel Müdürleri Türkiye LPG Dernegi

Baskanı demeçleri, ithalatını kendi yapmayan firmaların yok olacagı veya satın

alınacagı dogrultusundadır. Açıkca tehdit saydıgımız bu talihsiz demeçleri sektörü

yaralayan davranıslar olarak yorumluyoruz.

Türkiye LPG pazarında uluslar arası birçok büyük sirketin yer aldıgını, pazarda

önemli bir kavganın sürdügünü düsünerek bu yatırımı gerçeklestirmeyi planlıyoruz.

Ortaklarımızın pay yüzdeleri ekte görülecegi üzere çok farklı degildir ve ortaklık payları

sermaye artırımlarında rüçhan hakkı ile korunmustur.

Dünyanın en büyük LPG pazarlarından birine sahip olan Türkiye’nin yıllık

tüketiminin bugünkünün iki misline, yıllık 7.000.000 tonlara ulasacagı kanaatindeyiz.

Kuracagımız ikmal ve stoklama tesisleri, Türkiye’nin önemli bir ihtiyacı olup, artan

tüketime paralel olarak maksimum kapasite ile çalısacaktır.”

Bu bilgiler ısıgında kurulacak olan Anadolu LPG Temin ve Dagıtım A.S.'nin,

LPG'nin üretim ve asıl olarak da ithalat yoluyla temin edildigi ve toptan dagıtımının

yapıldıgı LPG tedarik pazarında faaliyet gösterecegi anlasılmaktadır.

8 REKABET KURUMU

Bu tür olusumların, yogunlasma dogurucu bir islem sayılabilmesi ve dolayısıyla

4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 7’nci maddesi kapsamında

degerlendirilebilmesi için;

· Ortak girisimin, amaçlarını gerçeklestirmek üzere isgücü ve malvarlıgına sahip

olacak sekilde bagımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,

· Taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girisim arasındaki rekabeti sınırlayıcı

amacı veya etkisi olmaması,

· Ortak girisimin, kendini olusturan ana tesebbüslerden bagımsız bir iradesinin

olması ve kendi iktisadi ve ticari politikalarını özgürce belirleyebilmesi için ana

tesebbüslerin ortak kontrolünde bulunması,

kosullarının aynı anda gerçeklesmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, bu tür

olusumlar, rakipler arasında isbirligi dogurucu islemler olarak görülecek ve 4054 sayılı

Kanunun 4 ve talep halinde 5’inci maddeleri çerçevesinde degerlendirmeye tabi

tutulacaktır.

“Ortak girisimin, amaçlarını gerçeklestirmek üzere isgücü ve

malvarlıgına sahip olacak sekilde bagımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya

çıkması” kriteri bakımından Anadolu LPG Temin ve Dagıtım A.S.’yi degerlendirirken,

ilgili Sirket tarafından kurulacak tesislerin kapasitesine ve bu kapasiteden kurucu

ortakların ne ölçüde yararlanacagına bakılması gerekmektedir. Anadolu LPG

Sanayicileri Dernegi Genel Sekreteri N. Z., 5.000 m3’lük küre tankların, ithal edilen

LPG’yi getiren bir gemi ile bir haftada doldurulabildigini, bu dolum sırasında gelen

tankerlere de dolum yapılarak malın dagıtımının gerçeklestirilebilecegini belirtmistir. Iki

adet 5000 m3’lük stok tankının kurulması düsünüldügünden, tesisin tam kapasite ile

çalıstıgı varsayıldıgında bile, ilgili tesislerde ayda 40.000 m3, yılda ise 480.000 m3

LPG’nin dolumu yapılabilecektir. N. Z., kurulması planlanan tesislerden, Sirket ortakları

dısındaki LPG firmalarının da yararlanmasını amaçladıklarını belirtmektedir. Ancak

kurulacak tesisin kapasitesi ilgili yazıda yer verilen diger gerekçelerle birlikte

degerlendirildiginde, bunun gerçeklesmesinin zor olacagı düsünülmektedir. Çünkü 1999

yılında yalnızca Dörtyol’daki tesislerden ilgili Dernek üyesi sirketlerin 250.000 ton LPG

aldıkları gözönünde bulunduruldugunda, kurulması planlanan tesislerin çok büyük ölçüde

kurucu sirketlere hizmet verebilecegi anlasılmaktadır. Bu çerçevede, Anadolu LPG

Temin ve Dagıtım A.S.’nin de, yukarıda açıklandıgı üzere, çok büyük oranda kurucu

ortaklara hizmet verebilecek niteliginden dolayı, bagımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya

çıkma kosulunu gerçeklestiremedigi görülmektedir.

Bu ilk ölçütü tamamlayıcı diger bir kriter, “ortak girisimin, kendini olusturan

ana tesebbüslerden bagımsız bir iradesinin olması ve kendi iktisadi ve ticari

politikalarını özgürce belirleyebilmesi için ana tesebbüslerin ortak kontrolünde

bulunması”dır. Anadolu LPG Temin ve Dagıtım A.S.’nin gerek sermaye yapısı gerekse

ana sözlesmesi incelendiginde, söz konusu sirket üzerinde, ana sirketlerin ortak kontrol

imkanının bulunmadıgı görülmektedir. Dolayısıyla ilgili olusumun 7’inci madde

kapsamında degerlendirilebilmesi için gerekli bu kriter de gerçeklesmemektedir.

Bu iki kosulun gerçeklesmemesine baglı olarak, söz konusu islem, taraflar

arasında isbirligi dogurucu nitelikte bir anlasma olarak degerlendirilmelidir. Bu tür

9 REKABET KURUMU

isbirligi dogurucu islemler ise, tesebbüsler arasında rekabet esgüdümüne yol açarak

rekabeti sınırlayacak etkiler tasımaktadır. Bu nedenle söz konusu anlasmaya menfi

tespit belgesi verilemeyeceginden, degerlendirmenin, bireysel muafiyet kosulları

çerçevesinde yapılması yerinde olacaktır.

4054 sayılı Kanun’un “Muafiyet” baslıklı 5'inci maddesinde, “Kurul, asagıda

belirtilen sartların tamamının varlıgı halinde ilgililerin talebi üzerine, tesebbüsler arası

anlasma, uyumlu eylem ve tesebbüs birlikleri kararlarının 4’üncü madde hükümlerinin

uygulanmasından muaf tutulmasına karar verebilir:

a. Malların üretim veya dagıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelisme ve

iyilesmelerin ya da ekonomik veya teknik gelismenin saglanması,

b. Tüketicinin bundan yarar saglaması,

c. Ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,

d. Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu

olandan fazla sınırlanmaması....”

seklinde yapılan düzenleme, muafiyet verilebilmesi için gerekli kosulları belirlemistir. Ilgili

muafiyet bildirimi de bu kosullar çerçevesinde degerlendirilecektir:

Malların Üretim veya Dagıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelisme ve

Iyilesmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelismenin Saglanması

Kurulması planlanan Anadolu LPG Temin ve Dagıtım A.S.’nin, LPG'nin üretim ve

ithalat yoluyla temin edildigi ve toptan dagıtımının yapıldıgı LPG tedarik pazarında faaliyet

gösterecegine yukarıda deginilmisti.

Türkiye’de, LPG talebinin yaklasık 1/4'ü üretim, kalan 3/4'ü de ithalat yoluyla

karsılanmaktadır. Ithalatın tüketimi karsılama oranı, sürekli bir artıs içerisindedir. Tedarik

pazarında faaliyet gösteren baslıca üç kurulus bulunmaktadır. TÜPRAS, Izmit, Izmir,

Kırıkkale ve Batman'da bulunan rafinerileri ve yaptıgı ithalatla, Türkiye'deki LPG talebinin

%…’ından fazlasını karsılamaktadır. 1999 yılında TÜPRAS, 2.887.205 ton LPG

saglamıstır. LPG tedarik pazarında faaliyet gösteren PETKIM ve ATAS'ın pazar payları

ise dikkate alınmayacak kadar küçüktür. Bunlar dısında ise, çesitli tesebbüsler

tarafından ithalat yapılmaktadır.

Özellestirme kapsamında bulunan en büyük LPG tedarikçisi TÜPRAS'ın,

özellestirmeden sonra kimin eline geçecegi ve nasıl bir politika izleyecegi

bilinmediginden uzun vadede LPG dagıtım sirketlerinin kendi arz kaynaklarının

sürekliligini saglayacak politikalar üretmeleri mecburi görünmektedir. LPG tedarigini

mümkün kılacak üretim veya ithalat tesislerinin kurulus maliyetlerinin yüksek olması

nedeniyle, bu yatırımlar ancak finansal durumu güçlü sirketler tarafından

yapılabilmektedir. Bu yatırımları tek baslarına yapamayacak olan sirketlerin ise, mal

tedariki yönünden özellikle rakip sirketlere baglı olmamak; ticari politikalarını serbestçe

belirleyebilmek ve LPG dagıtım pazarında ayakta kalabilmek için, LPG tedarik

pazarında bu tür organizasyonlarda bulunmaları geregi ortaya çıkmaktadır. Bu durum,

LPG sektöründen farklı isimlerin çesitli tarihlerde medyada çıkan demeçlerinde, “kendi

ithalatını yapamayan sirketlerin piyasadan silinecegi” seklindeki ifadelerle de

vurgulanmaktadır.

10 REKABET KURUMU

Bu açıklamalar çerçevesinde, LPG tedarik pazarında faaliyet gösterecek

Anadolu LPG Temin ve Dagıtım A.S.’nin, LPG tedarik pazarının tekelci yapısına yeni bir

iktisadi aktör olarak girerek bu pazara rekabet getirecegi ve uzun dönemde LPG

dagıtım pazarındaki görece rekabetçi yapının da korunmasını saglayacagı

düsünülmektedir. Bu durum ise, LPG tedarik ve dagıtım pazarlarında, malların üretim ve

dagıtımı ile hizmetlerin sunulmasında iyilesme saglayacaktır.

Tüketicinin Yarar Saglaması

Yukarıda da belirtildigi üzere, Anadolu LPG Temin ve Dagıtım A.S.'yi kuracak

tesebbüsler halen büyük ölçüde TÜPRAS'tan aldıkları LPG'yi pazarlamaktadır. Bu

tesebbüslerin uzun vadede arz kaynaklarını saglama alacak bu tür olusumlara

gitmemeleri durumunda varlıklarını sürdürebilmeleri zor görünmektedir. En büyük LPG

tedarikçisi TÜPRAS'ın özellestirme sonrası durumunun belirsizligi, bu sirketleri, uzun

vadede, kendi LPG'sini ithal edebilecek finansal gücü yüksek rakip LPG sirketlerine

bagımlı kılabilecektir. Rakip firmalara bagımlılık ise, bu firmaların piyasada bagımsızca

hareket etmelerine engel olabilecek ve belki de piyasadan silinmelerine yol açacaktır.

Buna karsılık, Anadolu LPG Temin ve Dagıtım A.S.’nin kurulması halinde,

yukarıda da deginildigi üzere, uzun vadede, gerek LPG tedarik pazarındaki gerekse

LPG dagıtım pazarındaki rekabeti artırabilecegi düsünülmektedir. Bu rekabet sayesinde,

tüketici yararı da saglanacaktır.

Ilgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması ve

Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi Için Zorunlu Olandan

Fazla Sınırlanmaması

Yukarıda yer verilen degerlendirmeler, ilgili piyasanın önemli bir bölümünde

rekabetin ortadan kalkmayacagını ortaya koymaktadır. Asagıdaki degerlendirmeler ise,

rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilebilmesi için zorunlu olandan fazla

sınırlanmamasına iliskindir.

Anadolu LPG Temin ve Dagıtım A.S.’yi kuracak olan tesebbüslerin faaliyet

gösterdigi LPG dagıtım pazarının görece rekabetçi bir yapısı vardır.

Bu noktada, asagıdaki tablo ile, Anadolu LPG Temin ve Dagıtım A.S.’yi kuracak

LPG dagıtım sirketlerinin Türkiye ölçegindeki pazar payları ve en önemli faaliyet

merkezlerinin gösterilmesi yerinde olacaktır.

Adı Pazar Payı (%) Faaliyet Merkezi

Akçagaz A.S. 0,69 Kocaeli

Anadolu Gaz Ticaret Sanayi A.S. 1,70 Nevsehir

Erciyesgaz A.S. 0,69 Kayseri

Ergaz Sanayi Ticaret A.S. 2,63 Erzurum

Gapgaz A.S. 0,31 Sanlıurfa

Gesan (Turnagaz) Yatırım ve Ticaret A.S. 0,60 Ordu

Hizmetgaz A.S. 0,20 Çorum

Karadeniz Tüpgaz A.S. 0,70 Samsun/Ordu

Kongaz A.S. 0,84 Konya

Nargaz A.S. 0,17 Mardin

11 REKABET KURUMU

Oralgaz A.S. 0,37 Malatya

Asgaz A.S. 0,24 Yozgat

Sarkgaz A.S. 0,61 Elazıg

Yeni Yücelgaz A.S. 0,26 Adıyaman

Margaz A.S. 0,33 Kahramanmaras

Hürgaz A.S. 0,30 Tokat

Yamangaz A.S. 0,12 Adıyaman

Tablodan da anlasılacagı üzere, bu sirketler, Türkiye ölçeginden bakıldıgında, çok

küçük pazar paylarına sahiptir ve genellikle cografi faaliyet sahaları çakısmamamaktadır.

Bütün bu hususlar birarada degerlendirildiginde, ilgili piyasanın önemli bir

bölümünde rekabetin ortadan kalkmayacagını ve rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki

amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmayacagını söylemek mümkün

görülmektedir.

I- SONUÇ

Yukarıdaki degerlendirmeler çerçevesinde, Anadolu LPG Sanayicileri Dernegi

üyesi tesebbüsler tarafından kurulacak Anadolu LPG Temin ve Dagıtım Anonim

Sirketi'nin Ana Sözlesmesi'ne;

­ ilgili pazarda, rekabet koordinasyonu saglayıcı niteliginden dolayı 4054 sayılı

Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4'üncü maddesi kapsamında oldugundan

menfi tespit belgesi verilemeyecegine,

­ ancak, ilgili Kanun'un 5'inci maddesinde belirtilen sartların tamamının varlıgı

nedeniyle, 4'üncü madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulması gerektigine ve

anlasma tarihinden itibaren 5 yıl süreyle bireysel muafiyet verilmesine

OYBIRLIGI ile karar verilmistir.