Rekabet Kurumu Baskanlıgından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2004-1-129 (Ilk Inceleme)

Karar Sayısı : 05-22/259-75

Karar Tarihi : 7.4.2005

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10

Baskan : Mustafa PARLAK

Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ,

Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,

Süreyya ÇAKIN

B. RAPORTÖR : Özgür BAL

C. SIKAYET EDEN : - Emin EGRI

TEIAS PK:57 Esentepe Mah. Kastamonu 20

- Kastamonu Vali Yardımcısı Tahir DEMIR

Kastamonu Valiligi / Kastamonu

D. HAKKINDA ILK INCELEME YAPILANLAR:

- Kastamonu ilindeki tüpgaz (LPG) bayileri

E. DOSYA KONUSU: Kastamonu ilindeki tüpgaz bayilerinin aralarında

anlasarak fiyat belirledikleri iddiası. 30

F. IDDIALARIN ÖZETI: Kastamonu il merkezinde bulunan LPG bayilerinin

ayrı firmalara ait bayiler olmalarına ragmen aynı yüksek fiyatı

uygulamalarından dolayı 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun

hükümlerine muhalefet ettikleri iddia edilmektedir.

G. DOSYA EVRELERI: Kurum kayıtlarına 25.11.2004 tarih, 6515 sayı ve

28.12.2004 tarih, 7344 sayı ile giren basvurular üzerine, 4054 sayılı Rekabetin

Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesi uyarınca yapılan inceleme

sonucunda düzenlenen 21.3.2005 tarih, 2004-1-129/II-05-ÖB sayılı Ilk 40

Inceleme Raporu, 28.3.2005 tarih ve REK.0.05.00.00/62 sayılı Baskanlık

önergesi ile 05-20 sayılı Kurul toplantısında görüsülmüs ancak 4054 sayılı

Kanun'un 51. maddesinde belirtilen karar yeter sayısının olusmadıgı

anlasılmıstır. Bu çerçevede anılan rapor 7.4.2005 tarih, 05-22 sayılı Kurul

toplantısında görüsülerek karara baglanmıstır.

H. RAPORTÖRÜN GÖRÜSÜ: Ilgili raporda; Kastamonu il merkezindeki

tüpgaz bayilerinin anlasarak, ilgili dönemde fiyatı resmi olarak belirlenen

LPG'nin satısını daha yüksek seviyedeki tek bir fiyattan gerçeklestirmeleri

seklindeki uygulamanın piyasadaki rekabete etkisinin sınırlı olması göz önüne 50

05-22/259-75

2

alınarak, önarastırma açılması yerine, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3.

fıkrası uyarınca, söz konusu davranıslara ne sekilde son vereceklerine yönelik

olarak Kastamonu il merkezinde faaliyet gösteren tüpgaz bayilerine görüs

yazısı gönderilmesinin, halihazırda yeniden basladıgı anlasılan rekabetin

korunması bakımından yerinde ve yeterli olacagı ifade edilmektedir.

I. INCELEME VE DEGERLENDIRME

Emin EGRI tarafından yapılan basvuruda asagıdaki bilgi ve iddialar yer

almaktadır: 60

"… Kastamonu Valiligi Sanayi ve Ticaret Müdürlügü'nün 6.10.2004 tarih ve

B.14.ILM.00.37 sayılı yazıları ile ilimizde 12 kg lık tüpgaz fiyatı resmi olarak

24.400.000 TL. olarak belirlendigi halde tüpgaz bayileri anlasarak 26.000.000.

TL.'den satıp bu miktar üzerinden fis vermektedir. Aygaz muhasebecisine

telefon ile sordugumda diger bayilerle bu fiyatta anlastıklarını söylemistir.

Bunun yasal olmadıgı kanaatinde oldugumdan gereginin yapılmasını arz

ederim."

Kastamonu Vali Yardımcısı tarafından gönderilen sikayet dilekçesinde ise 70

asagıdaki ifadeler yer almaktadır:

"Valiligimize ve basın yoluyla yapılan sikayetler üzerine Ilimiz merkezinde

LPG tüpü satısı yapan bayilerde Sanayi ve Ticaret Il Müdürlügü yetkili

elemanlarınca 30.11.2004 tarihinde yapılan denetimlerde LPG satıs

fiyatlarının Bakanlar Kurulunun 23.2.1998 tarih ve 98/10745 sayılı 'Ham Petrol

ve Petrol Ürünlerinin Alım, Satım, Fiyatlandırma Esasları Ile Akaryakıt Fiyat

Fonunun Isleyisi Hakkında Karar' 14.3.1998 tarih ve 23286 sayılı Resmi

Gazete'de yayımlanarak halen yürürlükte bulunan LPG satıs fiyatlarını Ilimiz

için belirlenen fiyatların üzerinde satıs yaptıkları tespit edilmistir. 80

Tespitler sonucunda tutulan tutanakların incelenmesinde; Il merkezinde

mukim, …bayilerinin ayrı firmalara ait LPG bayisi olmalarına ragmen aynı

yüksek fiyatı uygulamaları 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun

hükümlerine muhalefet ettikleri görülmüstür."

Kastamonu Valiligi'nden gelen sikayet dilekçesinin eklerinde söz konusu LPG

bayilerinin, resmi olarak belirlenen fiyatın üstünde ve tek fiyattan

gerçeklestirdikleri satıslarını tespit eden tutanaklar ve belirlenen fiyatın

üstünde satıs yapılmasından dolayı Sanayi ve Ticaret Il Müdürlügü tarafından 90

kesilen ceza tebligat örnekleri bulunmaktadır.

Sanayi ve Ticaret Il Müdürlügü yetkililerince uygulanan cezaların 4822 sayılı

Kanun'la degisik 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 12.

maddesi dogrultusunda verildigi anlasılmaktadır. Söz konusu Kanun'un 12.

maddesinin dördüncü fıkrası söyledir: "Fiyatı; Bakanlar Kurulu, kamu kurum

ve kurulusları veya kamu kurumu niteliginde meslek kurulusları tarafından

belirlenen mal veya hizmetlerin, belirlenen bu fiyatın üzerinde bir fiyatla satısa

sunulması yasaktır."

100

05-22/259-75

3

Yukarıda yer alan ifade ve bilgiler dogrultusunda, Kastamonu merkezindeki

LPG bayilerinin, 2004 yılının yaklasık son iki aylık döneminde fiyatı resmi

olarak belirlenen mutfak, piknik ve sanayi tüplerinin satısını daha yüksek bir

seviyedeki ve tek bir fiyattan gerçeklestirdikleri anlasılmaktadır. Söz konusu

piyasada tespitlerin yapıldıgı dönemde, LPG'nin resmi olarak belirlenenden

daha yüksek ve tek bir fiyattan satılmasına ilgili LPG bayilerinin rekabeti

bozucu davranıslarının neden oldugu kanaatine varılmaktadır.

Bununla birlikte, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu uyarınca 1 Ocak 2005

tarihi itibarı ile serbest fiyat mekanizmasına geçilmis olup, rafineriler ile 110

dagıtıcılar, akaryakıt fiyatlarını serbest piyasa kosullarında belirleyeceklerdir.

Nitekim Kastamonu Valiligi'nden gelen sikayet dilekçesi eklerinde yer alan

Denetim Icmalini düzenleyen Kastamonu Sanayi ve Ticaret Il Müdürü'nden

alınan bilgilerde; daha önce 12 kg'lık mutfak tüpünün fiyatı Kastamonu

merkezindeki LPG bayilerinin hemen hepsinde 26 YTL seviyesinde iken,

petrol piyasasında serbest fiyat sistemine geçildikten sonra söz konusu

bayilerin uyguladıkları fiyatların farklılasmaya basladıgı, piyasada 26 YTL ve

27 YTL'lik iki ayrı fiyata rastlandıgı ifade edilmistir.

Dolayısıyla, ilgili piyasada farklı seviyelerdeki fiyatların görülmesi nedeniyle 120

daha önce rekabetin bozuldugunu gösterir nitelikteki etkilerin halihazırda

azaldıgı veya kalktıgı kanaatine varılmaktadır.

Kastamonu LPG piyasasındaki gelismeler degerlendirildiginde; söz konusu

uygulamanın yaklasık iki aylık bir dönemi kapsaması, fiyat artısı açısından

%6.61 gibi düsük sayılabilecek bir oranda olması, oto gaz bayilerini

kapsamaması ve sadece il merkezindeki bayilerce uygulanmıs olması

bakımından etkilerinin sınırlı oldugu anlasılmıstır2.

Bu çerçevede; Kastamonu il merkezindeki tüpgaz bayilerinin anlasarak, ilgili 130

dönemde fiyatı resmi olarak belirlenen LPG'nin satısını daha yüksek

seviyedeki tek bir fiyattan gerçeklestirmeleri seklindeki uygulamanın

piyasadaki rekabete etkisinin sınırlı olması göz önüne alınarak, önarastırma

açılması yerine, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca,

Kastamonu il merkezinde faaliyet gösteren tüpgaz bayilerine yönelik görüs

bildirilmesinin, halihazırda rekabetin tekrar düzeldigini gösterir verilerle birlikte,

mevcut rekabetin korunması bakımından yerinde ve yeterli olacagı kanaatine

ulasılmıstır.

J. SONUÇ 140

Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;

basvuru konusu uygulamalara yönelik olarak önarastırma yapılmasına yer

olmadıgına, 4054 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, sikayet

konusu uygulamalara ne sekilde son vereceklerine yönelik olarak Kastamonu

il merkezinde faaliyet gösteren tüpgaz bayilerine yazılı görüs bildirilmesine

1 26.000.000. - 24.400.000 = 1.600.000.

1.600.000 / 24.400.000 ˜ 0.066=%6.6

2 Rekabet Kurulu'nun, 3.3.2004 tarih, 04-18/154-36 sayılı ve 18.1.2005 tarih, 05-06/44-17

sayılı kararları.

05-22/259-75

4

Kurul Üyesi Süreyya ÇAKIN'ın farklı gerekçesi ve OYÇOKLUGU ile karar

verilmistir.

05-22/259-75

5

KARSI OY GEREKÇESI

(07.04.2005 tarihli ve 05-22/259-75 sayılı Kurul Kararı)

Kastamonu ilindeki tüp gaz (LPG) bayilerinin aralarında anlasarak fiyat

belirledikleri iddiasına iliskin olarak düzenlenen ilk inceleme raporunun

görüsülmesi sonucu, iddialar nedeniyle ön arastırma yapılmasına yer

olmadıgına ve 4054 sayılı Kanun’un 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrası

uyarınca sikayet konusu uygulamalara ne sekilde son vereceklerine yönelik

olarak tüp gaz bayilerine yazılı görüs bildirilmesine dair karara katılamıyoruz.

Söyle ki;

25.11.2004 tarihli ilk inceleme raporunda; Kastamonu merkezindeki

LPG bayilerinin, 2004 yılının yaklasık son iki aylık döneminde fiyatı resmi

olarak belirlenen mutfak, piknik ve sanayi tüplerinin satısını yüksek bir

seviyede ve tek bir fiyattan gerçeklestirdikleri, ayrıca bu hususun Kastamonu

Valiligi Sanayi ve Ticaret Müdürlügünce de tutanaklarla tespit edilmis oldugu

açıkça ifade edilmistir. Dolayısıyla bayilerin tek bir fiyat tespit ederek bunu

uyguladıkları, yoruma ihtiyaç bırakmayacak bir sekilde resmi makamların

belgelerinde yer almaktadır. Uygulamanın iki aylık bir döneme inhisar etmesi

ihlalin bulunup bulunmadıgı açısından degil, ihlalin agırlıgı açısından

degerlendirilebilecek bir husustur. Hal böyle iken, çogunluk görüsüyle, ön

arastırma yapılmasına yer olmadıgına ve md. 9/3 uyarınca yazılı görüs

bildirilmesine karar verilmistir.

4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesi, amacın yanı sıra anlasmanın ve

buna baglı davranısların pazara etkisini, ihlalin olusumunda bir kosul olarak

öngörmemektedir. Aykırılıgın, kısa süre uygulanması ve sona erdirilmesi

gerekçesiyle göz ardı edilmesi mümkün degildir. Bu yönde bir tercih,

mevzuata uygun olmadıgı gibi, mevzuata uygun davranan tesebbüslerin

aleyhine ve onları da caydırıcı nitelikte etkiler dogurabilir.

Öte yandan 9 uncu maddenin 3 üncü fıkrası hükmünün uygulanarak

görüs bildirilmesi kararına da katılmıyoruz. Ilgili kanun hükmü, “ihlale ne

sekilde son verilecegine” iliskin olup, ancak ihlalin devam ettigi varsayımıyla

uygulanabilir. Uygulamanın 2 ay sürdügü ve rekabetin yeniden basladıgı ilk

inceleme raporu ve Kurul Kararı’nda tespit edildikten sonra, ihlale ne sekilde

son verilecegine iliskin görüs yazılması, kendi içinde çeliskili oldugu kadar,

hukuki dayanak yapılan 9 uncu maddenin 3 üncü fıkrasına da uygun degildir.

Ilgili hükmün sartlarını tasımayan bir bildirim ise, 4054 sayılı Kanun’da yer

almayan ve Kurul tarafından ihdas edilmis hukuki gerekçesi bulunmayan yeni

bir yöntem olarak nitelendirilmelidir.

Bu nedenle ön arastırma açılmaması yönündeki çogunluk görüsüne

katılmıyoruz.

Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ Rıfkı ÜNAL

Kurul Üyesi Kurul Üyesi

05-22/259-75

6

Rekabet Kurulu’nun 7.4.2005 günlü 05-22/259-75 sayılı Kararı’na

KARSI OY

Kurumumuza Kastamonu Il merkezindeki tüpgaz bayilerinin anlasarak,

fiyatı resmi olarak belirlenmis olan (24.500.000.-TL.) LPG fiyatını daha yüksek

seviyedeki tek bir fiyat olarak uyguladıklarına yönelik iki ayrı sikayet ulasmıs

olup; kararda dikkate alınan tespitler Kastamonu Valiligi’nin 30.11.2004

tarihinde on Ipragaz bayii nezdinde yaptıgı denetimlere iliskindir.

Bu denetimler söz konusu bayilerin 29.11.2004 tarihli z raporlarına

dayanmakta olup, bayilerin biri 24.500.000 lira fiyat uygulamıs, biri de yalnız

26.11.2004’de 26.000.000 lira uyguladıgını ifade etmis, denetim günündeki

uygulamasının ise 24.500.000 lira oldugu tespit edilmistir.

1.1.2005 tarihinden itibaren fiyatları serbest piyasa kosullarında

belirlenmekte olan LPG için; bu tarihten önce Kasım ayının son

günlerindeKastamonu il merkezindeki 10 bayiden 8 inde yalnız bir gün için

aynı fiyatın uygulandıgı yolundaki bir tespit, tüpgaz bayilerinin anlasarak fiyat

uyguladıkları ve 4054 sayılı Yasanın 4 üncü maddesini ihlal ettikleri sonucuna

ulasılması için yeterli olmadıgı gibi; Yasanın rekabet ihlaline nasıl son

verilecegi hususunu belirleyen 9 uncu maddesinin 3 üncü bendine göre bir

uygulama yapılmasına da yer olmadıgı görüsüyle karara katılmıyorum.

Süreyya ÇAKIN

Kurul Üyesi