Rekabet Kurumu Baskanlıgından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2005-1-61 (Ilk Inceleme)

Karar Sayısı : 05-51/753-204

Karar Tarihi : 15.8.2005

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10

Baskan : Mustafa PARLAK

Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,

M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSIN

B. RAPORTÖRLER: Harun ULU, Metin PEKTAS

C. SIKAYET EDEN : - Tüketiciler Birligi Konya Subesi Baskanı Kemal ÖZER

Belediye Ishanı Hastane Cad. No: 46 Konya

20

D. HAKKINDA INCELEME YAPILANLAR:

- Konya Tüpçüler Odası

Küçük Ihsaniye Mah. 42040 Konya

E. DOSYA KONUSU: Konya Tüpçüler Odası’nın aldıgı kararla üyelerinin

pazar günleri tüp satısı yapmasını yasakladıgı ve bu sekilde 4054 sayılı

Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettigi iddiası.

F. IDDIALARIN ÖZETI: Sikayet dilekçesinde; Konya Tüpçüler Odası’nın aldıgı bir

kararla Konya’da faaliyet gösteren tüp sirketlerinin pazar günü tüp dagıtımı 30

yapmasının yasaklandıgı, Mayıs 2005’e kadar isteyen sehir içi tüp firmasının

pazar günleri isyerini açarak tüketiciden gelen tüp siparislerini karsılamaktayken,

Konya Tüpçüler Odası’nın aldıgı karar sonrasında hiç bir tüp sirketinin isyerini

açamadıgı ve tüp satısı yapamadıgı, adı geçen Oda’nın disiplin yönetmeligine

dayanarak pazar günü isyerini açan üyelerine cezalar uyguladıgı ve sirketlere is

yerini süreli veya süresiz kapatma tehditleri yaptıgı iddia edilmektedir.

G. DOSYA EVRELERI: Kurum kayıtlarına 6.6.2005 tarih ve 3846 sayı ile giren

basvuru üzerine, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca yapılan inceleme

sonucunda düzenlenen 4.8.2005 tarih ve 2005-1-61/11-05-HU sayılı ilk inceleme 40

raporu, 9.8.2005 tarih ve REK.0.05.00.00-110/168 sayılı Baskanlık önergesi ile

05-51 sayılı kurul toplantısında görüsülerek karara baglanmıstır.

H. RAPORTÖRLERIN GÖRÜSÜ: Ilgili raporda;

- Konya Tüpçüler Odası’nın üyelerinin pazar günleri satıs yapmasını

yasaklayıcı bir karar almasının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal

edecegi,

- Söz konusu Oda’nın bu yönde bir karar aldıgına iliskin açık deliller

olmaması, iddiaya konu olayın fiyat tespiti gibi agır rekabet ihlallerinden 50

olmaması nedeniyle konuyla ilgili önarastırma yapılmasına gerek

05-01/3-3

2

bulunmadıgı; 4054 sayılı Kanun’un 9/3. maddesi uyarınca Konya Tüpçüler

Odası’na üyelerinin tüp satıs hizmetlerinin süresiyle ilgili kanuni süreler

dısında bir kısıtlama getirilmesinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal

edecegi, eger böyle bir karar alındıysa bu kararın yürürlükten kaldırılması

ve bunun üyelerine duyurulması gerektigi, bunların yapılmaması halinde

Oda hakkında sorusturma açılacagına iliskin yazılı bir görüs bildirilmesinin

yerinde olacagı ifade edilmistir.

I. INCELEME VE DEGERLENDIRME 60

Sıvılastırılmıs petrol gazı (LPG) temel olarak sanayide (dökme LPG),

otomobillerde (otogaz) ve mutfakta (tüplü LPG) kullanılmaktadır. Tüplü LPG,

dagıtım sirketleri tarafından isin niteligine uygun 2 veya 12 litrelik kaplara

doldurularak bayiler aracılıgıyla tüketiciye ulastırılmaktadır. Sikayete konu

olayda ifade edilen “tüpçü”, dagıtım sirketinden kaplar içinde teslim aldıkları

LPG’yi tüketicinin adresinde teslim eden, bunun karsılıgında da belirli bir hizmet

bedeli kazanan perakendeci bayileri temsil etmektedir. Bu bakımdan tüplü LPG

bayileri 4054 sayılı Kanun kapsamında birer tesebbüstür.

70

Tüpçüler Odası 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kurulusları Kanunu’na

dayanılarak kurulmus bir meslek kurulusudur. 5362 sayılı Kanun’un 4.

maddesinde Odaların, oda kurulmak istenen yerde çalısmakta olan sanat, hizmet

ve meslek sahipleri ile esnaftan en az besyüz kisinin istegi ve Bakanlık izni ile

kurulacagı belirtilmistir. Tesebbüs konumundaki tüplü LPG bayilerinin meslek

örgütü olan tüpçüler odası 4054 sayılı Kanun kapsamında bir tesebbüs birligidir.

Sikayete konu olay, Konya’da tüpçüler odasının aldıgı bir kararla pazar günleri

tüplü LPG satısının yasaklanmasıdır. Ilk olarak, adı geçen Oda’nın üyelerinin

belirli günlerde satıs yapmasını yasaklayıcı yetkisinin bulunup bulunmayacagının 80

belirlenmesi gerekmektedir. 5362 sayılı Kanun’un kapsamında kurulan odaların

genel kurul ve yönetim kurullarının görev ve yetkileri aynı Kanun’un 10. ve 11.

maddelerinde açıkça belirlenmistir. Bu görev ve yetkiler arasında üyelerinin belirli

günlerde faaliyet yapmasını yasaklayıcı açık bir yetkisinin olmadıgı

görülmektedir.

Öte yandan, bazı illerde pazar günü tüp satısının yerel otoriteler tarafından

yasaklandıgı görülmektedir. Yapılan inceleme ve görüsmeler neticesinde, bazı

illerde, il bazında pazar günü tüp satısının il mahalli çevre kurulu kararı

dogrultusunda yasaklandıgı anlasılmıstır. Nitekim Ankara’da pazar günleri tüp 90

satısı Ankara Valiligi Il Mahalli Çevre Kurulu’nca yasaklanmıstır.

Konya’daki tüp satısları ile ilgili hukuki durum hakkında bilgi almak için

Raportörlerce Konya Büyüksehir Belediyesi ve Meram Belediyesi ile telefon

görüsmesi yapılmıstır. Meram Belediyesi Iktisat ve Kusat Müdürü ile yapılan

telefon görüsmesinde;

- Valilik, büyüksehir Belediyesi ve ilçe belediyelerinin pazar günü tüp satısını

yasaklayan herhangi bir kararının bulunmadıgı,

- Buna ragmen pazar günleri Konya merkezinde tüp satısı yapılmadıgı, bu 100

duruma Tüpçüler Odası’nın aldıgı bir kararın neden oldugu yönünde duyumlar

05-01/3-3

3

oldugu, ancak bununla ilgili olarak belediyeye ulasan herhangi bir sikayetin

olmadıgı ifade edilmistir.

Meram Belediyesi Iktisat ve Kusat Müdürü ile yapılan bu görüsmede elde edilen

bilgiler, sikayet dilekçesinde yer verilen, Tüpçüler Odası’nın aldıgı bir kararla

pazar günü tüp satısının yasaklandıgı yönündeki iddiayı destekler niteliktedir. Bu

noktada açık yetkisi bulunmadıgı halde aldıgı bir kararla üyelerinin pazar günü

tüp satısını yasaklayan Oda’nın bu kararının 4054 sayılı Kanun açısından

degerlendirilmesi gerekmektedir. 110

Oda’nın üyelerinin pazar günü satıs yapmasını yasaklaması, üyelerinin özgürce

ticari karar almasını kısıtladıgı gibi tüketici seçeneklerini de azaltmaktadır.

Konuya rekabet boyutundan bakıldıgında ise satılan ürüne iliskin miktar, fiyat ve

satıs kosulları gibi hususlar dogrudan tesebbüs birligi kararı ile belirlenmese de,

böyle bir karar ile tüp dagıtım hizmetinin sunum süresinde ortak bir kısıtlama

getirilmektedir. Hizmet sunum süresi de, ürünün fiyatı ve satıs kosulları gibi

tesebbüsler arasındaki ekonomik yarısta etkili olan parametrelerden ve

piyasadaki rekabetin göstergelerindendir. Bu bakımdan boykot amaçlı olmasa

da, bayilerin hizmet süresini kısıtlayan tesebbüs birligi kararları 4054 sayılı 120

Kanun’un 4. maddesini ihlal etmektedir.

Öte yandan Tüpçüler Odası’nın, üyelerinin pazar günleri tüp satısını

yasakladıgına iliskin çok açık deliller bulunmamakta, ancak böyle bir duruma

isaret eden bir sikayet dilekçesi ve Meram Belediyesi ile yapılan telefon

görüsmesi bulunmaktadır. Incelemeye konu olayın fiyat tespiti gibi agır rekabet

ihlallerini içermemesi, iddia edilen ihlalin Mayıs 2005 tarihinde baslamıs ve

sadece 3 aydır sürüyor olması nedeniyle, bu asamada 4054 sayılı Kanun’un

40/1. maddesi geregince sorusturma açılması yerine, Kanun’un 9/3. maddesinin

isletilmesi gerektigi kanaatine varılmıstır. 130

4054 sayılı Kanun’un 9/3. maddesinde “Kurul, birinci fıkraya göre bir karar

almadan önce ilgili tesebbüs veya tesebbüs birliklerine ihlale ne sekilde son

vereceklerine iliskin görüslerini yazılı olarak bildirir.” seklinde düzenleme

getirilmistir. Bu madde uyarınca Konya Tüpçüler Odası’na yazılacak bir yazıyla

Oda’ya üyelerinin tüp satıs hizmetlerinin süresiyle ilgili kanuni süreler dısında bir

kısıtlama getirilmesinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edecegi, eger

böyle bir karar alındıysa kararın yürürlükten kaldırılması ve bunun üyelerine

duyurulması gerektigi, bunların yapılmaması halinde haklarında sorusturma

açılacagının gerektigi kanaatine varılmıstır. 140

150

05-01/3-3

4

J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

Basvuru konusuna yönelik olarak Konya Tüpçüler Odası’na 4054 sayılı Kanun’un

9/3’üncü maddesi uyarınca yazılı görüs gönderilmesine OYBIRLIGI ile karar

verilmistir.