Rekabet Kurumu Baskanlıgından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2005-1-169 (Önarastırma)

Karar Sayısı : 06-35/445-117

Karar Tarihi : 22.5.2006

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

10

II. Baskan : Tuncay SONGÖR

Üyeler : Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,

Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN,

Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSIN.

B. RAPORTÖRLER : Ismail Yücel ARDIÇ, Özgür BAL

C. BASVURUDA : - Re’sen

BULUNAN

20

D. HAKKINDA

ÖNARASTIRMA

YAPILANLAR : - Milangaz LPG Dagıtım Ticaret ve Sanayi A.S.

Sishane Yokusu Demirören Han. No:2 80020

Azapkapı/Istanbul

E. DOSYA KONUSU : Milangaz LPG Dagıtım Ticaret ve Sanayi A.S. Bayilik

Anlasmasının Rekabet Kurulu kararına uygun olarak degistirilip

degistirilmediginin tespiti.

30

F. IDDIALARIN ÖZETI : Milangaz LPG Dagıtım Ticaret ve Sanayi A.S. [Milangaz

LPG] bayilik anlasmalarının, Rekabet Kurulu’nun Milangaz LPG’nin de dahil oldugu

Demirören LPG Grubu sirketleri hakkında almıs oldugu 12.10.1999 tarih ve 99-

47/503-319 sayılı kararına aykırı bir takım unsurlar içerdigi.

G. DOSYA EVRELERI : Istanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından

gönderilen ve Kurum kayıtlarına 29.12.2005 tarih ve 9267 sayı ile giren yazı

üzerine hazırlanan 3.3.2006 tarih ve 2005-1-169/II-06-IYA sayılı ilk inceleme

raporu, Rekabet Kurulu’nun 9.3.2006, tarihli toplantısında görüsülerek 4054 sayılı

Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun uyarınca önarastırma yapılmasına 06- 40

18/214-M sayı ile karar verilmistir. Önarastırma sonucunda düzenlenen 10.5.2006

tarih ve 2005-1-169/ÖA-06-IYA sayılı Önarastırma Raporu, 12.5.2006 tarih ve

REK.0.05.00.00-110/81 sayılı Baskanlık önergesi ile 06-35 sayılı Kurul

toplantısında görüsülerek karara baglanmıstır.

H. RAPORTÖRLERIN GÖRÜSÜ: Ilgili raporda; Milangaz LPG Dagıtım Ticaret ve

Sanayi A.S. bayilik anlasmalarının, Rekabet Kurulu’nun ilgili kararı çerçevesinde

degistirildiginin tespit edilmesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un çerçevesinde bir

sorusturma açılmasına yer olmadıgı ifade edilmektedir.

50

05-01/3-3

2

H. INCELEME VE DEGERLENDIRME

H.1. Ilgili Pazar

Dosya konusu incelemeyi, Milangaz LPG’nin tüplü LPG satısı konusunda

bayileriyle akdetmis oldugu bayilik anlasması olusturmaktadır. Rekabet Kurulu’nun

22.8.2002 tarih ve 02-48/611-246 sayılı kararında da belirtildigi üzere, LPG'nin,

dökmegaz, tüpgaz ve otogaz olmak üzere üç ayrı kulanım sekli bulunmaktadır. Söz

konusu ürünler, aynı kaynaktan temin edilen homojen ürünler olmakla birlikte, 60

kullanım alanları, satıs yöntemleri ve müsteri talepleri itibarıyla tamamen farklı

pazarları olusturmaktadır. Dolayısıyla ilgili bayilik anlasmasının konusu da dikkate

alınarak ilgili ürün pazarı, “tüplü LPG dagıtımı pazarı” olarak belirlenmistir. Ayrıca,

tüplü LPG’nin dagıtım ve satıs kosulları Türkiye genelinde büyük ölçüde homojenlik

göstermesi nedeniyle, ilgili cografi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak

belirlenmistir.

H.2. Tespitler ve Degerlendirme

H.2.1. Dosyanın Safhaları

H.2.1.1. Rekabet Kurulu’nun Demirören LPG Sirketlerinin Bayilik Anlasmaları 70

Hakkında Almıs Oldugu Karar

Kurum kayıtlarına 5.5.1998 tarih, 1109 sayı ve 6.7.1998 tarih ve 2076 sayı ile giren

basvurularda; Demirören LPG Grubu sirketlerinin bayileri ile imzaladıkları dagıtım

anlasmalarına menfi tespit/muafiyet verilmesi talep edilmistir. Rekabet Kurulu

12.10.1999 tarih ve 99-47/503-319 sayılı kararında, Demirören LPG Grubu

sirketlerinin bayilik anlasmaları ile ilgili olarak;

“A- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 4’üncü maddesine uyan,

1’inci, 2’nci, 3’üncü, 4’üncü, 8’inci, 11’inci, 17’nci, 18’inci ve 24’üncü maddelerinden

dolayı menfi tespit belgesi verilemeyecegine, 80

B- Söz konusu anlasmaların, 1’inci, 2’nci, 8’inci, 11’inci, 17’nci, 18’inci ve 24’üncü

maddelerinden dolayı 1997/3 sayılı “Tek Elden Dagıtım Anlasmalarına Iliskin Grup

Muafiyeti Tebligi” kapsamına giremeyecegine,

C- a) Anlasmalara,

· Anlasmanın konusunu düzenleyen 1’inci maddedeki “Milgaz’ca satılmakta ve

satılacak olan her türlü emtea” ifadesinin kaldırılması,

· 2’nci maddesinde, 1997/3 sayılı Teblig’e uygun olarak, bayi ve tali bayilerin

anlasma bölgesi dısında pasif satıs politikası izleyebilmelerine olanak verecek

degisiklikler yapılması,

· 8’inci maddedeki “…Milgaz’ca konulmus ve konulacak teknik sartlarla diger usul, 90

esas ve prensipler…” ifadesinin, bu usul, esas ve prensiplerin ilgili pazardaki son

hukuki düzenlemeler ve teknolojik gelismelere iliskin olacagı seklinde

detaylandırılması,

· 11’inci maddeye, saglayıcı tesebbüslerin, tali bayilik veya satıcılık anlasmasına

izin vermek ve bu izni geri almak konusundaki yetkilerini kullanırken, niteliksel

kriterler arama (yeniden satıcı ve personelinin özellikleri, isyerinin uygunlugu vb.)

ve bu kriterleri ayrım gözetmeksizin uygulama taahhütlerinin eklenmesi,

05-01/3-3

3

· 17’nci maddenin tamamen kaldırılması,

· 18’inci madde “c” bendine “saglayıcı tesebbüslerin yazılı muvafakat yetkisini

kullanırken yalnızca kurumsal kimlige uyum ölçütünü gözönünde bulunduracagı ve 100

aktif satıs politikaları dısındaki reklamları engellemeyecegi” taahhüdünün

eklenmesi,

· Saglayıcı sirketlerin bünyesindeki tali bayilik sözlesmelerinin yukarıdaki

degisiklikler çerçevesinde yeniden düzenlenmesi,

sartlarının yerine getirilmesi halinde bireysel muafiyet verilebilecegine,

b) i) Bu kosulların yerine getirilmesi için kararın tebliginden itibaren ilgili

taraflara 60 gün süre verilmesine ve bu süre sonunda, öngörülen düzeltmelerin

yapıldıgına dair belgelerin Kurum'a sunulmasına;

ii) Aksi takdirde 4054 sayılı Kanun’un 56. maddesi uyarınca anlasmaların

geçersiz olacagının, Kurulumuzca öngörülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya 110

devam edilmesi halinde haklarında sorusturma açılacagının ve aynı Kanun’un 16.

ve 17. maddeleri uyarınca islem yapılacagının taraflara bildirilmesine,”

karar vermistir. Yukarıda yer verilen karar, 29.3.2001 tarihinde taraflara teblig

edilmistir.

H.2.1.2. Demirören LPG Grubu’nun Cevap Yazısı

Demirören LPG Grubu’nun, Rekabet Kurulu kararında istenilen degisiklerin

yapıldıgına dair yazısı, kararda taraflara tanınan 60 günlük süre dolmadan

28.5.2001 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal etmistir. Söz konusu yazıda, Rekabet 120

Kurulu’nun ilgili kararına uygun olarak, bayilik sözlesmesinde gerekli degisikliklerin

yapıldıgı ifade edilmis ve degisik bayilik sözlesmesi yazının ekinde sunulmustur.

Degisik bayilik sözlesmesi asagıdaki sekildedir:

“Madde 1/b:

LPG’nin kullanılabilmesi için gerekli her türlü aletlerin, LPG tesislerinin ve bunlarla

birlikte satılması mutad emtea ve malzemenin is bu anlasma sartlarına göre bayi

tarafından satısı ve dagıtımı isidir.

Madde 2:

Milangaz LPG, yukarıda belirtilen bölgenin bayiligini Bayi’ye vermeyi kabul etmistir.

Bayi kendisine verilen bu bölgenin dısında bu maddeye aykırı faaliyette 130

bulunamaz. Bayi, etkin dagıtım faaliyetlerini sürdürmesini teminen, bölgesel

gereksinim dogrultusunda lojistik desteklerini ve abone faaliyetlerini deruhte etmeyi

taahhüt eder. Kullanıcıların talepleri ve sikayetleri dogrultusunda, Milangaz LPG

yetkililerinin Bayi’nin etkin dagıtım ve abone organizasyonu saglamadıgını tespit

etmesi halinde, Bayi’nin alması gereken önlemleri almaması halinde Milangaz LPG

etkin dagıtımın sürekliligini teminen yukarıda belirtilen bölge sınırlarını degistirebilir

ve bu bölgelerde yeni bayilik ihdas edebilir. Bayi bu hususta muhalefette

bulunamaz ve bu sebeple bir hak ve talep edemez. Sınırlı bayilik bölgelerinde

çalısan bayiler, Bayi kendisine verilen bölge dısında is bu anlasma konusu ile

ilgili olarak müsteri arayamaz, sube açamaz ve dagıtım deposu kuramaz. 140

Milangaz LPG, bayinin mıntıkası dahilinde diledigi her müsteriyi re’sen abone

kaydedebilir, o aboneye tüp ve emtea satısı yapabilir. Bu takdirde Bayi, herhangi

05-01/3-3

4

bir hak talep edemeyecegi gibi Milangaz LPG bayiden bu aboneyi ikmal etmesini

talep ettigi takdirde, Bayi bunu yapmakla mükelleftir.

Madde 8:

Bayi LPG ve bununla ilgili emtea ve malzemenin satıs, tevzi ve kullanılmasında,

LPG pazarına iliskin son teknolojik gelismeler ve yasal düzenlemelere uygun

olarak Milangaz LPG’ce konulacak teknik sartlarla diger usul esas ve prensipler

dairesinde çalısmayı kabul eder.

Madde 11: 150

a) Bayi Bayilik Bölgesi içinde Milangaz LPG’ye müracaat edip yazılı müsaade

almak sartı ile metni Milangaz LPG’ce kabul edilecek bir tali bayilik veya

satıcılık anlasması ihdas edebilir, sube açabilir tali bayi veya tali satıcının

tek bir bayi ile çalısması sarttır. Milangaz LPG tali bayilik açılırken var olan

sartların ortadan kalkması nedeniyle tali bayilik veya tali satıcılık için verdigi

müsaadeyi geri almakta veya tali bayi veya tali satıcıları bayi haline

getirmekte serbest olup, bayi bu hususta Milangaz LPG’den bir hak, alacak

veya tazminat talebinde bulunamaz. Milangaz LPG bu madde uyarınca

verecegi veya geri alacagı müsaadelerde her bayiye is yeri uygunlugu,

tali bayi ve personelinin özellikleri ve tüketiciye hizmet kalitesi, 160

mevzuata uygunluk gibi, esit kriterleri uygulayacaktır.

b) Tali bayilik veya sube açması için Bayi nezdinde Milangaz LPG’nin yapacagı

tesebbüs ve istege Bayi uymakla mükelleftir ve tali bayilik anlasmasının bir

suretini Milangaz LPG’ye göndermeye mecburdur.

c) Tali bayilerin fiil ve islemlerinden dolayı Bayi mesuldür. Milangaz LPG

mevzuata aykırı faaliyetlerini tespit ettigi veya objektif kriterler dogrultusunda

dagıtım faaliyetlerini etkin olarak yapmadıgını tespit ettigi tali bayilerin

degistirilmesini istemekte serbesttir. Bayi Milangaz LPG’nin bu talebine

uymakla mükelleftir. Bu hallerde tali bayi herhangi bir hak, tazminat vs.

talebinde bulunamaz. Keza bayi, bu gibi talepten gerek tali bayi adına, 170

gerekse kendi açısından Milangaz LPG’ye karsı dermeyan ve rücu edemez.

Madde 17:

Tamamen kaldırılmıstır.

Madde 18/c:

Bayi dogrudan dogruya yapmak istedigi reklam sekli hakkında Milangaz LPG’yi

haberdar etmek ve önceden yazılı muvafakatini almakla mükelleftir. Milangaz LPG

bu muvafakati verirken “kurumsal kimlige uyum” ölçütünü göz önünde

bulunduracagını ve aktif satıs politikaları dısındaki reklamları

engellemeyecegini taahhüt eder. Bayi Milangaz LPG’nin uygun bularak yapacagı

her türlü reklamın masraflarına kontenjanı nispetinde istiraki kabul eder.” 180

Degisik bayilik sözlesmesi incelendiginde, Rekabet Kurulu kararına uygun olarak

gerekli degisikliklerin yapıldıgı anlasılmaktadır.

H.2.1.3. Istanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi Vasıtasıyla Gelen Milangaz LPG

Bayilik Anlasması

Istanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına

29.12.2005 tarih ve 9267 sayı ile giren yazının ekinde, Milangaz LPG bayilik

05-01/3-3

5

anlasması da bulunmaktadır. Söz konusu bayilik anlasmasının özellikle pasif

satıslara iliskin 2. maddesi ile satıs sartları ile ilgili 17. maddesi dikkat çekicidir. 190

Asagıda, bayilik anlasmasının 2 ve 17. maddelerine yer verilmistir.

Madde 2:

“MILANGAZ LPG, yukarıda belirtilen bölgenin bayiligini bayiye vermeyi kabul

etmistir. Bayi kendisine verilen bu bölgenin dısında Madde 1’e iliskin faaliyette

bulunamaz. Bayi, etkin dagıtım faaliyetlerini sürdürmesini teminen, bölgesel

gereksinim dogrultusunda lojistik desteklerini ve abone faaliyetlerini deruhte etmeyi

taahhüt eder. Kullanıcıların talepleri ve sikayetleri dogrultusunda, MILANGAZ LPG

yetkililerinin Bayi’nin etkin dagıtım ve abone organizasyonu saglamadıgını tespit

etmesi halinde, Bayi’nin alması gereken önlemleri almaması halinde MILANGAZ

LPG etkin dagıtımın sürekliligini teminen yukarıda belirtilen bölge sınırlarını 200

degistirebilir ve bu bölgelerde yeni bayilik ihdas edebilir. Bayi bu hususta

muhalefette bulunamaz ve bu sebeple bir hak talep edemez. Sınırlı bayilik

bölgelerinde çalısan bayiler, MILANGAZ LPG’nin diger asli veya tali Bayilerine

mahsus mıntıka ve bölgelerde çalısamazlar. MILANGAZ LPG, bayinin mıntıkası

dahilinde bizzat veya diledigi her müsteriyi re’sen abone kaydedebilir, o aboneye

tüp ve emtea satısı yapabilir. Bu takdirde Bayi, herhangi bir hak talep edemeyecegi

gibi MILANGAZ LPG bayiden bu aboneyi ikmal etmesini talep ettigi takdirde, Bayi

bunu yapmakla mükelleftir.”

Madde 17:

“Bayi MILANGAZ LPG’ce bildirilen çalısma talimatı ile MILANGAZ LPG tarafından 210

muhtelif tarihlerde çıkarılan ve çıkarılacak bütün tamim ve tebliglerin, bu

anlasmanın ayrılmaz bir parçası oldugunu, bu nevi tamimlerle teblig edilecek

çalısma ve satıs sartlarını aynen kabul ettigini ve edecegini, bunlara harfiyen ve

itirazsız riayet edecegini, abonelerle bu esaslar dahilinde ticari ve hizmet

münasebetlerinde bulunacagını kabul ve taahhüt eder.”

H.2.2. Degerlendirme

Dosyada yer alan bilgilere göre, önarastırma sürecinde yapılan incelemeler ve elde

edilen bilgiler sonucunda, Milangaz LPG’nin de içinde bulundugu Demirören LPG 220

Grubu sirketlerinin 1997 yılından bu yana 3 ayrı bayilik anlasması uyguladıkları

anlasılmıstır.

Ilk bayilik anlasması (Bayilik Anlasması ve Genel Sartnamesi) 1997 yılından 2001

yılına kadar uygulanmıstır. Bu bayilik anlasması menfi tespit/muafiyet verilmesi

talebi ile 5.5.1998 tarihinde Rekabet Kurulu’na bildirilmistir. Rekabet Kurulu da söz

konusu bayilik anlasması hakkında 12.10.1999 tarihinde karar almıs1 ve bu karar

da 29.3.2001 tarihinde taraflara teblig edilmistir. Rekabet Kurulu kararında

istenilen degisiklerin yapıldıgına dair Demirören LPG Grubu’nun cevap yazısı,

taraflara tanınan 60 günlük süre dolmadan 28.5.2001 tarihinde Kurum kayıtlarına 230

girmistir.

1 Milangaz LPG bayilik anlasması, 1997/3 sayılı Tebligi göz önüne alarak degerlendirmisti. Ancak,

2002/2 sayılı Dikey Anlasmalara Iliskin Grup Muafiyeti Tebligi, 1997/3 sayılı Teblig’in yerini

aldıgından, Milangaz LPG bayilik anlasması 2002/2 sayılı Teblig dikkate alınarak degerlendirilmistir.

05-01/3-3

6

Uygulanan ikinci bayilik anlasması, 2001 yılından Eylül 2005 tarihine kadar

uygulanmıstır. Bu bayilik anlasması Rekabet Kurulu’na bildirilmemistir. Ayrıca söz

konusu anlasma, Istanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından gönderilen

yazının ekinde yer verilen anlasmanın aynısıdır. Önarastırma sürecinde, söz

konusu bayilik anlasmasının Rekabet Kurulu kararından önce uygulamaya

konuldugu anlasılmıstır. Bu noktada, tarafların Rekabet Kurulu’na da bildirdikleri

“Bayilik Sözlesmesi Tadil Metnini” bayilere duyurup duyurmadıkları önem

kazanmaktadır. Önarastırma sürecinde söz konusu bayilik anlasmasının, “Bayilik 240

Sözlesmesi Tadil Metni” ile birlikte uygulandıgı ve bu tadil metninin bayilere elden

teblig edildigi anlasılmıstır. Ayrıca bayilerden elde edilen bilgilere göre,

uygulamada Milangaz LPG’nin gerek pasif satıslarda gerekse satıs sartları

konusunda bayilerine herhangi bir sınırlama getirmedigi tespit edilmistir.

Uygulanan üçüncü bayilik anlasması (Tüplü LPG Bayilik Sözlesmesi) Eylül 2005

tarihinde yürürlüge sokulmus olup halihazırda bu sözlesmeler yürürlüktedir. Söz

konusu bayilik sözlesmesiyle ilgili olarak, rekabet hukuku mevzuatına aykırı

herhangi bir unsura rastlanılmamıstır.

250

I. SONUÇ

Dosya konusuna iliskin olarak sorusturma açılmasına gerek olmadıgına

OYBIRLIGI ile karar verilmistir.